Onze columnist Ted Chiaradia is terug en laat hij – die in een vorig leven de directeur was van een filmhuis – met zijn persoonlijke bespiegelingen ook deze keer zijn licht schijnen op het culturele aanbod.
Precies een jaar geleden schreef ik een recensie over de voorstelling Cock van Theatergroep Oostpool die in Nijmegen in première was gegaan. Deze ‘ontzettend leuke en gevatte’ komedie in de regie van Char Li Chung werd vervolgens een hit. Sander Plukaard speelde een van de hoofdrollen. Aanstaande zaterdag 25 januari is hij terug, samen met partner, muzikant REINDIER (Rein van Harten) staan ze in LUX met Metgezwel. Een kleine, maar o zo, persoonlijke muzikale voorstelling over de donkerste momenten uit hun relatie.
Wat is het geval, REINDIER werd gediagnostiseerd met een hersentumor, over dit leed en hoe hiermee verder, maakten ze samen een korte voorstelling voor het theaterfestival de Parade. Geen tragisch drama vol kommer en kwel maar juist een muzikale voorstelling om het leven te vieren. Het werd een zeer groot succes, zo groot dat Metgezwel in samenwerking met Het Nationale Theater is omgebouwd tot een avondvullende muziektheatervoorstelling. We zijn benieuwd en onze verwachtingen zijn hooggespannen. Recensent Han van Wieringen van De Groene Amsterdammer schreef eerder al: ‘Deze moderne liefdestragedie is een vertel-, spel- en muzikaal mini-wonder!’
Het jaar van Oostpool
Nog niet zo lang geleden schreef ik dat 2024 een mager filmjaar was en dat ik bij theater het tegenovergestelde bespeurde. De successen van Oostpool zijn daar medeverantwoordelijk voor. Daar komt bij dat door de jarenlange verbouwing van de schouwburg in Arnhem, in onze Stadsschouwburg vooralsnog alle grote landelijke premières van Oostpool spelen.
Meteen begin vorig jaar het succesvolle Showmeister, een zwarte komedie over leven en dood, maar vooral over kunst en het theater maken, met verassende Jim Bakkum in de hoofdrol. Zo succesvol dat na de zomer nog extra voorstellingen werden ingepland.
In het voorjaar de theatermarathon Het Achtste Leven, het heftige verhaal van zes generaties van een Georgische familie naar het gelijknamige boek van Nino Haratischwili. Een veelgeprezen epische productie die een emotionele reis door de 20ste eeuw maakt gelardeerd met dans en muziek en met een positieve ontvangst voor het sterke spel van Sharlee Daantje, Marie Louise Stheins en Selin Akkulak. Die laatste speelde ook in het najaar de hoofdrol in The Almighty Sometimes.
Tussendoor hadden we de wat minder geslaagde kleine zaalvoorstelling Branden, theater over de pijn en liefde in de gewelddadige wereld van het Midden-Oosten. Malou Gorter speelde de hoofdrol meesterlijk en de zalen waren uitverkocht.
The Almighty Bukvic
Ook op zaterdag 23 november 2024 was Nijmegen weer voor even theaterstad toen The Almighty Sometimes zijn landelijke première beleefde. De verwachtingen waren hoog gespannen. Na een lange periode van afwezigheid door een burn-out maakte regisseur en artistiek leider Daria Bukvic min of meer haar comeback, met het zeer succesvolle theaterstuk van Australische Kendall Feaver over een briljant tienermeisje met psychische problemen.
The almighty Bukvic hoeft nauwelijks nog introductie, in korte tijd heeft zij Theater Oostpool -na een onrustige periode van schandalen en grensoverschrijdend gedrag- teruggebracht naar de top. Met Girls and Boys wist zij actrice Hadewych Minis tot grote hoogte te brengen dat uiteindelijk leidde tot de bekroning met Theo d’Or als beste actrice in 2022.
Bukvic staat voor geëngageerd en gepassioneerd theater met een sterke nadruk op de female gaze. Ook bij The Almighty Sometimes zien een verbluffend sterke acteursregie. Actrice Maartje Remmers, bekend om haar licht absurde vertolkingen bij het acteurscollectief Wunderbaum, overtuigt als bezorgde moeder. En de 28-jarige Selin Akkulak weet meer dan twee en half uur lang de ogen op haar gericht met haar meesterlijke vertolking van de puberale Anna, mentaal ziek, maar ook een geniale springveer. De ervaren René Soutendijk, die we toch vooral kennen van haar bekroonde filmrollen -in 2023 ontving ze een Gouden Kalf voor haar hoofdrol in Sweet Dreams-, brengt als psychater rust in het spel.
Sometimes, soms
Op het eerste gezicht lijkt Almighty Sometimes op een doorsnee coming-of-age verhaal van een puber. Maar al snel wordt duidelijk dat niet alles normaal is aan Anna en aan de relatie met de moeder. Een geniaal kind dat is duidelijk, maar ze is afhankelijk van medicijnen, van de hulp van de psychiater, van een bezorgde moeder en van het vriendje. Eigenlijk wil ze niet meer dan een normale relatie.
Tal van wederzijdse manipulaties vinden plaats om te overleven. De jonge Anna wil van haar medicatie af om vrij en creatief te kunnen zijn, de moeder ziet haar als patiënt en wil een verbinding met het vriendje om Anna beter te kunnen controleren, de psychiater ziet Anna als een uniek onderwerp voor haar wetenschappelijke thesis. Sterk aan het verhaal is dat nooit expliciet duidelijk wordt of de puber nu bipolair is of een andere diagnose heeft. Feit is dat zij zich als normaal wil zien en sometimes hulp nodig heeft. De focus in het eerste deel ligt sterk op de ontwikkeling en vrijheidsdrang van Anna. Na de pauze verschuift het perspectief meer naar de onvoorwaardelijke liefde van de moeder voor haar dochter. Wat blijft is de pijnlijke vraag: wat is normaal en wanneer ben je mentaal ziek? En de hartenkreet: ‘Mama, jij ziet me alleen als patiënt!’
Sterk theater deze Sometimes Almighty. Niet de mokerslag die Daria Bukvic vooraf in de interviews voorspeld had, maar meer een lange zindering van ongemak. Want wanneer ben je normaal?
Vrijdag 24 januari nog te zien in Apeldoorn en hopelijk daarna nog een reprise. Want goed theater over de mentale gezondheid van jongeren verdient een podium.
