Graag zeg ik het niet, maar soms moet het en kan het niet anders: ‘Thuis is het maar behelpen.’ Hoe goed de theaterprogrammeurs in Nijmegen ook hun best doen, zo lang onze Stadsschouwburg ‘under constuction’ is, moeten we voor de grotere zaalproducties verder op stap. Voor Oom Wanja van Toneelgroep Maastricht bood Cuijk het alternatief. Voor Opening Night van het Vlaamse gezelschap DE HOE zijn we nu aangewezen op Arnhem of Den Bosch.
Het allermooiste
Opening Night van de HOE is niet zomaar een voorstelling, het is zo’n allermooiste voorstelling die je niet mag missen. Op het Theaterfestival Amsterdam 2024 al beschouwd als een van de beste stukken, reagerend op die ontvangst reisde ik speciaal naar Antwerpen voor het theater van DE HOE. Het was het reisje meer dan waard.
Natuurlijk kende ik Opening Night (1977) wel als filmklassieker van John Cassavetes. Ook had ik, bijna 20 jaar geleden alweer, de bejubelde toneelversie van Ivo van Hove gezien met een fenomenale Elsie de Brauw – als actrice in crisis. Toch is deze nieuwe Vlaamse versie van Opening Night compleet andere koek. Deconstructief theater, ingenieus vol dubbele bodems en bovenal hilarisch. Zo hilarisch en op sommige momenten zo komisch dat het niet veel scheelde of ik was uit mijn stoel gestuiterd vanaf het eerste balkon.
De eerste grote voorstelling
Opening Night is de eerste grote voorstelling van DE HOE, geschreven en samengesteld door alle spelers van het gezelschap. De beroemde film over de actrice met al haar angsten en psychische demonen is nog slechts het uitgangspunt of beter het beginpunt van een bij vlagen hilarische maar ook persoonlijke en emotionele zoektocht van de diverse spelers van het gezelschap naar de zin van het theater. Of beter: een collectieve zoektocht naar de kern van het zijn, de nieuwe emotionaliteit in een emotioneel verzadigde samenleving.
Acteurs die oprechte kwetsbaarheid tonen of het slechts spelen? Oprecht, en toch tegelijk weer niet? Spontaan en toch geregisseerd? En zo lijken we in een doldwaze, komische zoektocht terecht te komen, een theatrale therapie, van acteurs die op elkaar uitgekeken zijn, niet in het middelpunt mogen staan of geen liefde ondervinden. Uiteindelijk blijft een tragikomische zoektocht over hoe je als acteur en mens nog zo waarachtig mogelijk kunt zijn. Een voorbeeld is de oergeestige Peter Van den Eede die besluit om als acteur ineens geen tekst meer te willen leren en vanaf nu, tot ontsteltenis van de anderen, alleen nog maar wil improviseren. Klinkt het zwaar en ingewikkeld? Dat is het juist niet, daarvoor is de voorstelling te licht van toon. En ingenieus van opbouw, vol dubbele bodems en knap geregisseerd met veel technische hulpmiddelen. Live cameragebruik maakt het mogelijk om close de emoties van de spelers in beeld te zien, zelfs als ze soms niet op toneel staan.
Doldwaze theaterfeestjes
Bijna alle voorstellingen zijn door de vaste kern van DE HOE, bestaande uit Willem de Wolf, Peter Van den Eede, Natali Broods, Greg Timmermans en Wannes Gyselinck, collectief geschreven en gemonteerd. En bijna altijd zijn het inhoudelijk emotionele zoektochten naar de waarheid, de echtheid. Ogenschijnlijk ongemakkelijke dialogen en confrontaties waarbij ze elkaar tot op het bot fileren. Zoals ook bij hun vorige sterke kleinezaalproducties, de doldwaze komedies De Sitcom en De Sitcomback. Theatrale therapie lijkt het soms, waar het verwarrende spel gespeeld wordt: ‘Wat is nu waar, wat en wanneer is het theater?’ Altijd met actuele verwijzingen: over het onveilige klimaat binnen het theaterbestel of de diverse acteurs die hun ziel aan de duivel verkocht hebben met hun commerciële uitstapjes. Jammer blijft het dat DE HOE zo weinig te zien is in omgeving Nijmegen/Arnhem. Gelukkig stonden ze vorig jaar nog in LUX met Alledaags Verlies. Maar voor nu, voor Opening Night, grijp je kans zou ik zeggen!
Te zien op 21 april in Musis Arnhem en 24 mei in Theater aan de Parade Den Bosch.
