Maak van een prop papier een karakter en beschrijf dat in enkele minuten. Hoe vertaal je shoarmareet in het Portugees? Twijfel die tussen hoofdhuid en schedel is gepropt, altijd aanwezig. Weet je, laten we het er maar niet over hebben. Debatteren over de schuldvraag is niet productief. Het Wintertuinfestival zet je aan het denken.
Connecting Emerging Literary Artists (CELA) is een literair programma dat op Europees niveau beginnende en professionele schrijvers en vertalers met elkaar in verbinding brengt. Mensen wiens werk (nog) niet vertaald wordt, krijgen zo de kans om te delen en te leren buiten hun landsgrenzen. Een deel van de aangesloten schrijvers was afgelopen week in Nijmegen tijdens het Wintertuinfestival. Op vrijdagmiddag gaven de Spaanstalige Mariana Torres en de Roemeense Andrei Craciun een workshop creatief schrijven in het kantoor van Wintertuin.
Creatief schrijven
"What is this for a writer?" vraagt Mariana terwijl ze alle deelnemers vraagt een leeg wit vel papier op te houden. "Scary," want dit lege vel moet dus gevuld worden. Gedurende een uur neemt ze ons door opdrachten die het creatief denkproces moeten versterken. Het vergt vooral een rappe pen en snel denkwerk. Zo nu en dan zijn de verhalen en effecten grappig, maar het is ernstig volk, die aspirant-, hobby- en zakelijke schrijvers.
De volgende avond kom ik CELA weer tegen in Doornroosje, waar Abdelkader Benali een deel van hen interviewt over onder andere het vertalen. Taal, dialect en cultuur hebben soms flinke invloed op hoe een boek vertaald wordt. Zo heeft Benali zelf de ervaring dat een clubje vertalers moeite had met de door hem gebruikte benaming shoarmareet. De Duitse vertaler week uit naar Kebab Arsch - in Duitsland heb je geen shoarma -, maar de Deense vertaalster wilde dit toch echt niet opnemen.
Wat horen we als we luisteren?
Dit thema komt dit jaar vanuit de maatschappij. Als het gaat om debatten, zien we dat we alleen nog ons eigen gelijk horen. De organisatie hoopt dit te doorbreken door nieuwe geluiden te laten horen. Het is alleen wel zo dat de bezoekers van een dergelijk event vaak al het open oor en het open hart hebben, waar de boodschapper naar op zoek is.
Voor deze bezoekers is er een overvol programma. Doorlopend kun je van café naar balkon, naar rode of paarse zaal, kleedkamer of de garderoberuimte. Overal valt iets te beluisteren of te bekijken. En vanzelfsprekend worden er veel gesigneerde boeken verkocht.
Een van de signeerders is Akwasi, die daarvoor op het podium vertelt over het hoe en waarom van zijn bundel Laten we het er maar niet over hebben. Een boek met poëzie, rapteksten en overpeinzingen. Over ongemak, onbegrip, onkunde. Wat is er nodig om het er wél over te hebben? Akwasi: "Een luisterend oor, nieuwsgierigheid, in gesprek gaan met elkaar, empathisch vermogen. Je wordt er zo rijk van als je een gemêleerde groep mensen om je heen hebt. Je wereld wordt breed."
Het is ook de week van de hoogte- cq. dieptepunten rondom de zwartepietendiscussie en de week waarin de documentaire van Sylvana Simons in première gaat. Niet vreemd dus dat bij de meeste sprekers die ik bezoek, dit onderwerp aan bod komt. Cabaretier Vincent Bijlo noemt de lange tenen in de samenleving en vraagt zich af waarom ons land zo 'kinderdagverblijfaliseerd' is. Mensen roepen en schreeuwen en er wordt niet gedebatteerd. Er worden geen vragen gesteld, slechts geoordeeld. Bijlo roept om stilte, want stilte verzacht. "Niet door herrie wordt het meeste overgebracht. Stilte verzacht.... stilte verzacht.. Want stilte.... is de spatie in lawaai."
Water bij de wijn
"Het is van belang om ervan bewust te worden dat we afhankelijk van ras anders behandeld worden. Als we dat inzien, moeten we onze verantwoordelijkheid nemen," aldus Gloria Wekker, emeritus hoogleraar sociale en culturele antropologie en auteur van het boek Witte Onschuld. "Nederland is progressief op het gebied van gender en seksualiteit, maar niet als het gaat om rassen en racisme. We kunnen niet polderen als het gaat om racisme. We kunnen niet aan beide groepen een scheutje water bij de wijn doen. De achterstand is niet aan beide zijden gelijk….. Witheid geeft een positie in de samenleving die onverdiend structureel voordeel oplevert."
Wat hoor je als je luistert? Laten we eens gaan luisteren met z’n allen. Ik ben benieuwd wat u hoort.
Getagd onder
