Toneel. Zo veel vormen, zo veel gezelschappen en minstens zo veel visies op de creatie van een toneelstuk leiden er vaak toe dat bezoekers voorstellingen kiezen die aan een bepaalde verwachting voldoen. Hoe anders wordt dat wanneer je meedoet aan de cursus Toneelkijken van de schouwburg. Tijdens de eerste bijeenkomst op 2 oktober keken de deelnemers vooruit naar vijf zeer uiteenlopende voorstellingen en kregen zij een kijkje achter de schermen bij de totstandkoming van een toneelstuk.
Een dertigtal deelnemers melden zich in De Vereeniging voor de inleiding die wordt gegeven door programmeur Lieke Jordens en dramaturg Cecile Brommer. Een deel van hen is er voor het tweede jaar bij. “De cursus,” licht Lieke toe, “bestaat naast deze avond uit vijf voorstellingen. Voorafgaand aan het reguliere programma is er een inleiding van een uur, waarin wordt ingegaan op hetgeen het publiek gaat bekijken. Overigens zijn deze inleidingen voor elke bezoeker toegankelijk, dus ook als je geen deelnemer bent aan de cursus.”
Vijf uiteenlopende stukken
De deelnemers aan de cursus Toneelkijken hebben zich ingeschreven voor de voorstellingen Thuislozen, Het Duel, De Grote Oorlog, Bambi en ART. “We hebben een roadtrip door het toneelaanbod samengesteld”, zegt Lieke. “Zo is Thuislozen een voorstelling met maatschappelijk engagement die ook met plaatselijke maatschappelijke partners werkt en gebruikt De Grote Oorlog vooral veel beeld en materiaal, in dit geval, heel bijzonder, kleipoppetjes. De vijf voorstellingen vormen een mix van gesubsidieerd toneel en van commerciële theatermakers, van gevestigde theatergezelschappen zoals Het Nationale Theater en jonge regisseurs.”
Theater maken = keuzes maken
“Er komt zo veel kijken bij de ontwikkeling van een theaterstuk,” neemt dramaturg Cecile Brommer het stokje van Lieke over. “Hoe vertaal je wat je wilt maken naar het publiek? Het begint natuurlijk met een idee, wat wil je overbrengen. Dat idee krijg je via een boek, een film. Ook de actualiteit is een belangrijke inspiratiebron voor theater, dat zie je in Thuislozen.” Na de keuze voor het onderwerp moet dit bewerkt worden. Bij een regisseur als Jeroen de Man (Het Duel) worden alle acteurs uitgenodigd om mee te denken over de vorm. Dat is lang niet overal zo.
Nederland is overigens bepaald niet het braafste jongetje van de klas, binnen de cultuurwereld. Het is hier vanzelfsprekend om alles te bewerken, tot Hamlet aan toe. Er zijn landen waar dat ondenkbaar is.
Wanneer de bewerking is gemaakt volgt de casting. Meestal zijn dat acteurs, bij Thuislozen zijn dat organisaties en mensen uit de stad. In Nijmegen zijn de Stichting Gast, Stichting Straatmensen en de Wereldvrouwenkeuken de betrokken organisaties. Stichting Modern, het gezelschap van De Grote Oorlog, daarentegen kiest voor een heel andere stijl, een live animatiefilm.
Na de casting volgt het regisseren, acteurs instrueren om jouw visie uit te dragen. En tot slot zijn daar nog ontelbare zaken als de muziek, decorstukken, plaatsing op het podium, grime, kostuums, marketing, try-outs, noem maar op.
Recensies lezen, ja of nee?
Tot slot geeft Cecile nog wat tips voor een aangename theateravond. Trek lekker zittende schoenen aan; het is geen wedstrijd, dus wat je ervaart is goed. Vooral recensies lezen is een keuze, maar “ik gun iedereen hun eigen voorstelling met een eigen beleving”. Blijf nog even hangen in de foyer, soms komen daar de mensen van het gezelschap daar nog naartoe. En tot slot: je maakt de spelers niet blij met een compliment dat ze hun tekst zo goed kunnen onthouden. Wel met een inhoudelijke mening over wat je hebt gezien.
Kan niet wachten!
Als nieuwe redacteur van Ugenda wilde ik graag naar deze avond. Het mes snijdt aan twee kanten: ik ben geen ervaren toneelkijker en volgens mij is de informatie interessant voor schouwburgbezoekers.
Ik denk wel dat je toneel bekijken moet leren of dat je je op z’n minst vooraf moet verdiepen in de achtergrond van wat je gaat zien. Om het beter te kunnen begrijpen en plaatsen. Voor mij was deze bijeenkomst dan ook meer dan de moeite waard. Naar voorstellingen die ik eerder links zou laten liggen, kijk ik nu uit. En met de introductie voorafgaand aan de voorstellingen kan het alleen nog maar beter worden!
Getagd onder
