Theater van het allerhoogste niveau over hoop en vriendschap: vrijdag 2 februari 2024 in LUX. Kern van het drama: ‘Ik hoop niet dat het raar is dat ik dit zeg, maar ik denk dat wij eenzelfde soort verdriet delen’.
Het komt niet vaak voor dat twee van de allerbeste acteurs op het kleine podium van LUX in Nijmegen staan: Bram Suijker, winnaar van de Louis d‘Or 2022 voor beste acteur en Emmanuel Ohene Boafo, winnaar van de dezelfde prijs in 2021. En wel geregisseerd door een van de meest gewilde acteursregisseur van dit moment: Erik Whien. Deze jongen uit de buurt – geboren en getogen in Gendt en naar school gegaan in Bemmel – weet acteurs tot grote hoogten te brengen, denk aan Jacob Derwig in Verdriet is het ding met veren, Hans Croiset in Eindspel, en dezelfde Suijker in Slachthuis 5.
Foto © Sanne Peper.jpg
Hoop en vriendschap
Het toneelstuk is van de Amerikaanse schrijver Samuel D. Hunter, bij filmliefhebbers bekend van het scenario van de vorig jaar bekroonde speelfilm The Whale. In A Case for the Existence of God gaat het over een op het eerste gezicht onwaarschijnlijke vriendschap tussen twee totaal verschillende karakters met dito achtergrond. De wat simpele fabrieksarbeider, nerveus gespeeld door Suijker, die een stukje land wil kopen, en de goed geconserveerde zwarte, intellectuele hypotheekadviseur. ‘Ik hoop niet dat het raar is dat ik dit zeg, maar ik denk dat wij eenzelfde soort verdriet delen’. Deze zin, tamelijk aan het begin uitgesproken door Bram Suijker, raakt meteen de kern van het drama. Beide mannen hebben elk hun eigen geschiedenis van pijn, eenzaamheid en teleurstelling; ze zijn lotgenoten. Heel langzaam ontwikkelt zich gedurende het toneelstuk een vriendschap en daarbinnen ook het moment van hoop, hoe groot hun verdriet ook is. 
Foto © Sanne Peper.jpg
positieve ontvangst
Zelden is een theaterstuk de laatste jaren zo positief ontvangen als A Case of the Existence of God. Vijf sterren in de Volkskrant ‘je blijft gefascineerd door het kleine, maar betekenisvolle spel’. Vijf sterren in Trouw ‘troostrijk theater in tijden van polarisatie’. En de Theaterkrant ‘hoe er iets magisch kan ontstaan tussen twee acteurs’.
Al die lovende kritieken over de hele linie kloppen. Regisseur Whien heeft bewust voor een sobere vormgeving gekozen, beide acteurs zitten anderhalf uur op een groot soort bank op een verder leeg toneel, boven hen slechts een tl-buis. Zo is er alle ruimte gecreëerd voor beide acteurs om het beste van hun talenten te laten zien. Emmanuel Ohene Boafo als zwarte homoseksuele intellectueel, Bram Suijker als de witte hyperactieve arbeider; twee realistische karakters en elkaars tegenpool met een sublieme tekstbehandeling en voldoende onderhuidse emotie. En toch, iets ontbrak er, toen ik de voorstelling vorige week in Utrecht zag. Iets te afstandelijk wellicht, misschien iets te cerebraal, weinig echt doorleefde emotie? Het speelvlak voelde ook opmerkelijk ver weg, daardoor te veel afstand misschien. Wat het precies was kon ik niet omschrijven. Totdat ik de Volkskrantrecensie nog eens las: ‘A Case of the Existence of God laat de stemmen van twee totaal verschillende mensen harmonisch klinken’. Dat zal het zijn, daarmee is het bezwaar gevat. Te harmonisch, het schuurt niet, onvoldoende wrijving, nauwelijks echte pijn en echte emotie. Maar laat je door deze woorden niet weerhouden – allerminst. In de kleinere, compacte zaal bij LUX zal de emotie en spanning ongetwijfeld beter tot zijn recht komen. Je zit hier immers veel dichter op de huid van de twee topacteurs. En voor Bram Suijker is het ook nog eens een veredeld soort thuiswedstrijd, hij is van oorsprong een echte Nijmeegse jongen die zijn eerste acteurservaringen heeft opgedaan in de Lindenberg.
Foto © Sanne Peper.jpg
Grijp je kans
Op het moment dat ik dit schrijf is de voorstelling in LUX al uitverkocht. Toch: waag het erop, zou ik zeggen. Grijp je kans, slaapzak voor de deur, wellicht zijn er mensen die hun ticket niet ophalen. Jammer natuurlijk, dat er slechts één voorstelling geprogrammeerd staat, want zo’n performance maak je wellicht niet meer mee in LUX. En dan zitten er tegenwoordig ook nog eens veel Arnhemmers in onze zalen, omdat de schouwburg daar een aantal jaar voor verbouwing gesloten is. Maar wij programmeren toch niet voor Arnhem? ‘Eigen volk eerst’, zou ik eraan willen toevoegen.
Volgens Erik Whien is het stuk ‘een zoektocht naar hoop in het alledaagse leven, dat op zoveel manieren wordt beheerst door systemen. Waar je bent opgegroeid, tot welke sociale klasse je behoort, wat je geaardheid is, je werkomgeving.’ Na afloop kun je maar één conclusie trekken: de zoektocht is geslaagd. Het stuk is een pleidooi voor hoop, zelfs op die momenten dat alles verloren lijkt. En hoop, daar hebben we juist in deze sombere tijd zo’n behoefte aan.
