Vorige week verbleef ik voor wat culturele zaken in Maastricht en meende in een flits Frans Timmermans te herkennen, op een elektrische fiets nog wel. Bij Timmermans denk ik direct aan een anekdote die hij ooit vertelde: hij zou met de moeder van Tom Dumoulin verkeerd hebben, of op zijn minst de moeder van de gewezen topwielrenner goed kennen. Nu vind ik de gevallen grote leider van de PvdA een meesterlijk verhalenverteller. Zo vertrouwde hij mij een keer toe dat hij in zijn jonge jaren alle films in Rome had gezien. Echt een briljant verhaal, waarin hij uitgebreid inging op het Italiaans neorealisme en dat tegelijk weer met de actuele politieke situatie verbond. En als hij sprak over het oudere werk van filmmeesters zoals Fellini, Visconti en Antonioni, dan leek het alsof hij ze allemaal hoogstpersoonlijk gekend had. Eén jaar later, in een andere setting, in LUX beweerde hij dat hij in zijn jeugd alle films in Heerlen, in de Royal bioscoop had gezien. Ik dacht toen nog, bij mij is het gelukkig wat minder gecompliceerd. Ik zag immers alle films vanaf 1983 in Cinemarienburg en ben beslist geen verhalenverteller.
En omdat ik al zo lang rondloop in de film mocht ik van LUX in het kader van het 25-jarig jubileum een filmklassieker uitkiezen en inleiden. Vol overtuiging ging ik voor The White Balloon uit 1995. Het debuut van Jafar Panahi, de Iraanse meestercineast van het op dit moment succesvolle It was just an accident. Toch had ik meteen al twijfels of The White Balloon wel de juiste keuze was. Ergens diep verscholen zei de Frans Timmermans in mij, dat ik beter voor Salaam Bombay uit 1988, van de toen jonge cineaste Mira Nair, had moeten gaan. Zij won dat jaar de Camera d’Or als beste debuut in Cannes voor het realistische portret van de overlevingsstrijd van Indiase zwerfkinderen in de metropool. Bij de naam Mira Nair gaan tegenwoordig de bellen niet meer rinkelen, al maakte zij na haar debuut nog een aantal verdienstelijke arthouse films in de Verenigde Staten, zoals Monsoon Wedding (2001). Waar we Mira Nair nu van zouden moeten kennen? Welnu, het blijkt dat zij de moeder is van Zohran Mamdani, de progressieve nieuwe burgemeester van New York. Wat is dat een toeval, ik kèn dus de moeder van de burgemeester van the Big Apple, al was de ontmoeting in 1988 maar kort.
En een of nog meer moeders en dochters gekend? Inderdaad, maar daarvoor moet ik weer terug naar de keuzefilms in het kader van het 25-jarige lustrum. De meeste keuzefilms van al die filmkenners vind ik overigens overwegend saai en voor de hand liggend, de echte uitzondering maakt natuurlijk Peter Verstraten. Zijn voorkeur voor het inderdaad meesterlijke Zuid-Koreaanse Poetry uit 2010 is al bijzonder, maar Verstraten kan dan ook nog eens verwoorden hoe schoonheid en drama in dit sublieme melodrama van Lee Chang-dong samensmelten, en heeft daarover al een meesterlijk verhaal geschreven in de Ugenda: Oefening in identificatie.
Poetry, een film die je moet zien en dan vervolgens weer moet zien! En of ik zelf een relatie heb met de maker, Lee Chang-dong? Geen enkele! Al was ik wel een kennis van zijn Hollandse broer. Hoe dat zit?
Het moet 1997 geweest zijn dat de Zuid-Koreaanse filmmaker debuteerde met zijn neo-noir Green Fish. Op het filmfestival van Thessaloniki pikte Peter van Bueren, de in 2020 overleden oud de Volkskrant filmcriticus, deze film op. Vanaf dat moment ontstond er een diepe en oprechte vriendschap tussen beiden. De meesterlijke cineast die niet altijd en overal op waardering en erkenning kon rekenen en de vaak onbegrepen, tegendraadse en betweterige filmcriticus. Die relatie was zo hecht dat de Koreaanse regisseur de Nederlander daadwerkelijk als een broer beschouwde. In Cannes 2010 kwam ik Van Bueren onverwacht tegen – hij was toen als filmjournalist al afgeserveerd bij zijn eigen geliefde dagblad. Hij vertrouwde mij toe dat hij speciaal op uitnodiging van Lee Chang-dong op het filmfestival was. ‘Ja, ja, dat zal wel’, dacht ik nog. Totdat hij een dag later inderdaad met de filmcrew bij de officiële première over de rode loper liep. De verbijstering was nog groter toen ik Van Bueren ook nog eens daadwerkelijk in de film heel kort zag verschijnen in een cameo. Ik meen me te herinneren dat hij vanuit een hotel een taxi instapt. Let op die grijze man!
Zelf heb ik Lee Chang-dong, de cineast, nooit ontmoet. Ook heb ik de actrice Yun Jeong-hie, de oma uit Poetry niet gekend. Maar toeval of niet, ik heb wel de dochter van Peter van Bueren gekend. En laat zij nu net de laatste verkiezingen die de PvdA gewonnen heeft – die van mei 2019 voor de Europese verkiezingen met ‘Spitzenkandidat’ Frans Timmermans als lijsttrekker – de campagneleider zijn geweest zijn én met succes!
