JIN-concert Arifa: betoverend optreden

Geweldig concert van Arifa! Spel zonder opsmuk. Puur muziek maken, ontspannen en schijnbaar moeiteloos. Dat is waar dit gemengd Oost-Europees, Turks en Westers ensemble ons op trakteerde met hun optreden op 17 mei 2023 in De Lindenberg. Organisator was JIN: Jazz & Impro Nijmegen (zie tekstkader). Ze speelden in perfecte samenwerking. Hoe bijzonder, want in de huidige bezetting is de formatie nog niet eens zo lang bij elkaar. Extra handicap: vers in deze samenstelling gestart, overvielen hen de covidmaatregelen. Reisbeperkingen werden ingesteld – zo zat de pianist in lockdown in China. Samenkomen om als collectief aan hun repertoire te werken en te repeteren was er dus zo’n jaar of twee niet bij. 

Daarvan is tijdens het concert niets te merken. Het kwartet weet soepel te stoeien met cohesie en verwijdering. Soms muzikaal dicht bijeen, om vervolgens uit te waaieren alsof elk zijn eigen nummer speelt, met unieke ritmes en akkoorden. Telkens weten ze elkaar ook weer te vinden. Subtiele communicatie, met nauwelijks zichtbare mimiek of knikjes. Het is alweer zo’n tien jaar geleden dat Arifa in Nijmegen speelde. Maar vanavond kunnen we in Nimma weer genieten van het veelgevraagde, zowel in Nederland als internationaal succesvolle ensemble. 

Muzikale diversiteit van het Donau-stroomgebied

Het programma van hun huidige tournee, getiteld Danubian Voyage, is een ode aan culturen rond de bijna drieduizend kilometer lange Donau. Het ensemble neemt je mee in de sferen die je ontmoet als je de rivier afzakt. Ontspringend in Duitsland stroomt de Donau door tien landen, waaronder Oostenrijk, Hongarije, Bulgarije, en Oekraïne, om uit te monden in de Zwarte Zee. De muzikale diversiteit is de bandleden op het lijf geschreven. Zowel Duitse, als Oekraïense, als Bulgaarse, als Turkse, als Nederlandse achtergronden of roots zijn in de band vertegenwoordigd.

Vingervlug, lyrisch, vingerspitzen

Pianist Franz von Chossy leeft zich achter de vleugel herhaaldelijk uit in regelrechte jazz. Vingervlug, trefzeker. Af en toe duikt hij onder het deksel van het instrument om de aangeslagen snaren met de hand te dempen en afgemeten tonen te laten klinken. 

Franz’ tegenhanger, de fluitist Zhivko Vasilev, is even behendig op zijn kaval, een traditioneel houten blaasinstrument uit de Balkan en Turkije. Dromerige passages en snelle loopjes. Terwijl hij soms lijkt af te dwalen naar zijn eigen wereld, met de ogen dicht mijmerend, past zijn muziek toch moeiteloos in het geheel van het ensemble. Fascinerend om te horen.

De veelzijdige cellist Bence Huszar bespeelt zijn instrument de ene keer als melodie-instrument – soms zelfs als een staande viool. Dan weer als onderdeel van de ritmesectie – als een gestreken of getokkelde akoestische bas. Regelmatig brengt hij het instrument tot lyrisch zingen. Soms in klassieke muziekstijl. Maar hij laat ook Oost-Europese ritmes horen. Af en toe hoor ik rifjes die doen denken aan oude muziek, middeleeuwse melodieën.

Slagwerker Sjahin During speelt zonder sticks. Behoedzaam en met precisie hanteert hij met de vingers zijn set instrumenten. Zelfs de hi-hat bedient hij vaak met de vingertoppen, en ook het voetpedaal gebruikt hij subtiel. Zo’n verfijnde aanpak hoor je niet zo vaak. Maar af en toe – hij is tenslotte drummer – laat hij ook een daverende drumsolo horen. 

Top-formatie

Wat was het genieten van dit concert! Arifa behoort tot de top. Niet alleen in de niche van ensembles op het grensvlak van uiteenlopende muzikale culturen, maar überhaupt binnen de jazz. De bandleden bespelen hun instrumenten met vakmanschap en creativiteit. En ze nemen je mee op een betoverende reis. Een absolute aanrader voor de avontuurlijke muziekliefhebber. Laten we hopen dat we niet weer tien jaar hoeven te wachten tot het ensemble Nijmegen opnieuw aandoet.