IJzersterk optreden vioolduo Hannah Weirich en Sara Cubarsi in Marzee

Wat een goed bewaard geheim. Althans, zelf ben ik er nog maar net achter dat in galerie Marzee (al veertig jaar!) in het winterseizoen (oktober tot april/mei) maandelijks geweldige concerten worden georganiseerd. In de ontspannen, informele ambiance van de galerie luisterden op zondag 23 april zo’n tachtig bezoekers supergeconcentreerd en muisstil naar het laatste concert dit seizoen. Een ijzersterk optreden van het vioolduo Hannah Weirich en Sara Cubarsi. Beiden behoren tot het top-ensemble Musikfabrik, een groep musici gespecialiseerd in het werk van de avant-gardecomponisten binnen de serieuze muziek.

De eerste compositie, Hundertacht II, van de Koreaanse componiste Jieun Noh, start met een onverhoeds meditatief moment stilte van twee á drie minuten. Een verwachtingsvol voorbereiden op wat komen gaat – tot je beseft dat je al midden in het muziekstuk zit. Je realiseert je eens te meer dat stilte altijd relatief is en tegelijkertijd hoe essentieel stilte als onderdeel van muziek kan zijn. Door John Cage is dat in het extreme gedemonstreerd in zijn 4 minuten en 33 seconden durende ‘silent piece’ met de toepasselijke titel 4'33".

Ook opmerkelijk is de bij enkele van de stukken voorgeschreven ruimtelijke opstelling van de twee violisten. Ze spelen dan niet naast elkaar, maar op verschillende plekken in de ruimte, tussen het publiek. Zo voegt de componist aan het spel met noten, stilte en ritmiek ook ruimtelijkheid toe. Om het beknopt te houden laat ik het bij deze twee opmerkingen over het programma – zie verder het programma in het tekstkader. 

Een feest om naar te luisteren

Het is een waar feest om naar dit duo te luisteren. De twee spelen met een enorme intensiteit, allure en expressie, in perfecte samenwerking. We worden getracteerd op het gehele palet aan ingrediënten van de eigentijdse muziek. IJle flageolet-tonen, ferme aanzetten, glissando’s, pizzicato’s – soms zo fluweelzacht dat ze alleen het vermoeden van een pizzicatotoon in zich dragen. Lyriek en schoonheid, afgewisseld met frictie en ruwheid. Viooldialogen en ‘nu jij weer’ discussies – soms zelfs ‘battles’– maar ook eendrachtige instrumentale samenzangen – al dan niet uniritmico. Al met al een concert om intens van te genieten.

De concerten in Marzee

Zo’n veertig jaar geleden constateerden enkele muziekliefhebbers dat er in Nijmegen en omstreken vrijwel geen podia waren voor eigentijdse serieuze muziek – composities daterend van grofweg de latere decennia van de vorige eeuw tot nu. Samen trokken ze eraan om een organisatie voor concerten van specifiek deze muziek van de grond te krijgen. Dat werd de stichting Moderne Muziek Nijmegen, opgericht in 1983. Daarmee ontstond in het Nijmeegse een uniek podium voor actuele kamermuziek. Voorzitter Rob van der Sandt doet de programmering van de concertreeksen, Marie-José van den Hout verzorgt de organisatie van het podium. Een van de bezoekers met wie ik in de pauze aan de praat raak, prijst de concertreeks. ‘Heel fijn om in je eigen stad naast de “gewone” concerten ook actuelere muziek te kunnen beluisteren. Het is een andere wereld, niet zo gemakkelijk toegankelijk – des te interessanter. Je gaat er anders door luisteren.’

Hanna Weirich © Janet Sinica

Wat de twee musici ervan vonden

Na afloop van het concert heb ik een gesprekje met de twee musici, die inmiddels in de gewelven van Marzee zijn aangeschoven voor een ontspannen ‘glaasje wit’ met de organisatie. Moe? Een concert geven is immers hard werken. Helemaal niet – concerten geven je juist een hoop energie, lachen ze. Wat ze speciaal waardeerden aan het spelen in galerie Marzee is het intieme karakter van de ruimte. Zo’n tachtig bezoekers en toch de sfeer van een huiskamerconcert. Elke ruimte heeft zijn eigen karakteristiek, en daar houd je rekening mee in de voorbereiding van een concert. Die moet je eerst in je opnemen en beleven, om te kunnen bepalen hoe je jezelf positioneert ten opzichte van je publiek. Wat dat betreft springt Marzee eruit, omdat deze locatie zich bij uitstek leent voor het spel met ruimte bij enkele van de stukken. Aangename verrassing voor Hannah Weirich waren de intieme sfeer en het directe contact met het publiek, dat met intense concentratie luisterde.

Grappig vond Sara Cubarsi dat je contact hebt met de buitenwereld: je ziet de huizen aan de overkant, mensen op straat – en af en toe zoeft een bestelwagen langs. In een concertzaal heb je dat natuurlijk niet. Nee hoor, niet storend en het onderstreept het informele van het spelen in een zaal als deze, vinden ze.

Tot slot smeert de organisatie boterhammetjes voor Hannah en Sara, zodat ze niet zonder proviand naar huis hoeven. Hoe huiselijk!