Podium JIN doet zijn motto Jazz & Impro eer aan met een avond die volledig in het teken staat van improvisatie. In De Lindenberg in Nijmegen wordt tijdens het Basklarinet Festijn een bijzonder programma gepresenteerd waarin ruimte, taal en muziek samenkomen. Het resultaat is een intiem en spannend concert dat het publiek meeneemt van verstilling tot vrije verbeelding.
Er is nog aardig wat ruimte in de Steigerzaal, waar zo’n vijftig geïnteresseerden met verwachting wachten op het programma voor de pauze: Free Space. Een duo, bestaande uit Fie Schouten op klarinetten en Vincent Courtois op cello, improviseert op de door acteur Pierre Baux voorgedragen beroemde tekst van Georges Perec uit 1974. De schrijver zoomt daarin, als het ware, in en uit vanaf zijn bed in zijn Parijse woning de ruimte in: via kamers, huis, straat, stad, land, wereld, het heelal en weer terug.
Vincent Courtois © Jan PanisDe voordracht is in het Frans, een mooie test of deze taal nog een beetje is blijven hangen bij het publiek. Dat blijkt mee te vallen: er worden geen heel ingewikkelde woorden gebruikt, en op een gegeven moment vertaalt Fie de zinnen naar het Nederlands.
Tussen de teksten door improviseren Fie en Vincent knap op de sfeertekeningen. Vincent is klassiek geschoold maar een geweldige improvisator op zijn instrument. Flageoletten, akkoorden, gestreken klanken, tokkelen, het zit allemaal vol muzikale ideeën en experimenten en die verleiden Fie tot fraai tegenspel op basklarinet en gewone Bes klarinet. Soms duiken er volksmuziekfragmenten op, bijvoorveeld wanneer Fie een mooie donkerbruine barok c-klarinet pakt, stemming 415 Hz, waarop ze prachtige variërende kleuren tevoorschijn tovert door met haar vingers langs de klankgaten te vegen (er zijn geen kleppen).
Fie Schouten © Jan PanisTijdens het slot, het ‘terugzoomen’, speelt Vincent jazzy en barokke akkoorden op de cello, terwijl Fie er lange, ijle noten overheen speelt, een mooi en ingetogen einde. In haar slotwoord herinnert Fie het publiek nog aan de ‘godfather’ van de basklarinet: Harry Sparnaay, die van dit instrument een volwaardig soloinstrument heeft gemaakt en vele leerlingen en volgelingen heeft geïnspireerd.
Na de pauze is het de beurt aan Tobias Klein en Lothar Ohlmeier. Deze twee musici zijn beiden in Duitsland geboren en hebben samen in Nederland gestudeerd. De beheersing van hun instrumenten, respectievelijk basklarinet en alt- en tenorsaxofoon, is fenomenaal, en hun muzikale ideeën worden drie kwartier lang over het publiek uitgestort (soms letterlijk). Ze doen daarbij geen enkele concessie en vermijden gemakzucht, wat het voor het publiek niet altijd makkelijk maakt. Twee wiegende mannen die op het eerste gehoor volledig onafhankelijk van elkaar hun lijnen blazen, maar soms prachtig bij elkaar komen. Een avondje ouderwets modern, dat je toch pakt en geboeid houdt. Slechts een paar mensen vertrekken, kennelijk omdat ze de laatste bus naar Beuningen moeten halen. Het einde is even plotseling als het begin; het publiek vraagt nog om een toegift, en die komt er ook.
Tobias en Lothar © Jan Panis
Podium JIN steekt zijn nek uit met dit soort concerten, en dat is zeer prijzenswaardig. Pure improvisatiemuziek is niet makkelijk toegankelijk en hoor je niet vaak meer, maar ze is juist verfrissend voor de avontuurlijk ingestelde luisteraar.
Tobias Klein is binnenkort weer te horen, ditmaal met zijn free jazz band Spinifex Maxximus in De Lindenberg op 3 december 2025.
