De Nederlandse inzending voor de Oscars is dit jaar Narcosis, een drama over een familie die zich staande probeert te houden na het verlies van de vader, die na een professionele duik niet meer boven komt drijven. Zaterdag 22 oktober was na afloop van de film in Lux een Q&A met de regisseur, producent en scenarioschrijver.
Tijdens het Nederlands Filmfestival afgelopen september won Narcosis drie Gouden Kalveren, waaronder een voor hoofdrolspeelster Thekla Reuten.
De verschillende lagen van emoties die in Narcosis te zien en te voelen zijn, laten je verdrinken in het verhaal en het verdriet van het gezin. Niet alleen door de ogen van Merel (Reuten), maar ook door de ogen van de kinderen Ronja en Boris. Iedereen in het gezin rouwt op een eigen manier om de dood van John (Fedja van Huêt), vader en echtgenoot. Ieders proces rijmt echter niet met elkaar, waardoor de connectie met elkaar verloren lijkt te zijn.
Merel verdiende de kost als medium, waarbij ze mensen een geruststelling bood om contact te zoeken met dierbaren. Maar na het verlies van haar man heeft ze haar specialisme laten varen voor het werken in een zonnestudio. Ze is bang om zelf geconfronteerd te worden met John, bang dat ze de realiteit echt onder ogen moet zien. Na een bezoek van een oude cliënt wil ze het toch weer proberen. Wanneer ze tijdens deze sessies plassen van water ziet, weet ze dat haar connectie met haar man nog sterk is en dat ze erin zou kunnen verdrinken.
Bellen met papa
Richting het einde van de film staat de telefooncel in de tuin als een gebroken geheel wat bijna uit elkaar valt. Eigenlijk een symbool voor het gezin dat steeds verder uit elkaar is gedreven na de vermoedelijke dood van John. Vermoedelijk, want zijn lichaam is na een jaar nog niet gevonden. Ronja, die in haar fantasiewereld elke dag een gesprek heeft met haar vader via de kapotte telefoon, zegt haar laatste gedag. Wanneer ze alles heeft gezegd, wendt ze de hoorn richting Merel en Boris: ‘Papa wil jullie ook nog spreken.’
Bijzonder aan de film vind is dat je van begin tot eind het verhaal in wordt gezogen. Je vraagt je af hoe het gezin met elkaar omgaat, wat de verhoudingen zijn en hoe ze uiteindelijk standhouden na het verlies. De conflicten die ontstaan tussen moeder en zoon, zou je het liefst zelf willen oplossen. Het is pijnlijk. Het is hun realiteit om de hoofden boven water te houden.
De Boesmansgat
Aan het begin van de Q&A na afloop verwelkomt Teun van Laake regisseur Martijn de Jong, producent Trent en scenarioschrijver Laura van Dijk. Teun stelt meteen een vraag over hoe het huis zo goed past in de film met zijn karakteristiek. Martijn geeft aan dat er een goede zoektocht hiernaar is gedaan. Zijn eigen ouderlijk huis gaf de inspiratie, met krakende vloeren en een verhaal erachter. De uiteindelijke locatie was zo mooi dat je kon verdrinken in de boom. Daarnaast heeft het huis de tegenstelling van charmant en een last. Het ene moment is het een gezellig huis, het andere moment lijkt het eng.
Laura van Dijk vertelt over de totstandkoming van het verhaal. Ze heeft al eerder gewerkt met Martijn aan One Night Stand, vervolgens kregen ze een relatie en ook kinderen. Toen ze samen met Trent een nieuw idee gingen bedenken, spraken ze over een podcast die ze hebben gehoord over de Boesmansgat in Zuid-Afrika. Die ging over een man die een van de weinige tot nu is geweest toe die in de Boesmansgat naar beneden is duiken. Daar zag hij het lichaam liggen van een andere duiker op de bodem. Vervolgens maakte hij een plan om in het daaropvolgende jaar het lichaam omhoog te halen voor de familie. Uiteindelijk heeft hij het zelf niet gehaald, maar kwamen de duikers later verstrengeld in elkaar boven drijven. Laura en Martijn beseften toen dat een gezin van iemand ook een beetje verdrinkt na het verlies.
Tasten in het duister
Er komt een vraag vanuit het publiek over wat de titel betekent. Martijn geeft aan dat de betekenis een duikersziekte is. Dit komt voor wanneer een duiker zich op een ongekende diepte verkeert. Het lijkt op dronkenmanschap waarbij je kunt gaan hallucineren en verkeerde keuzes maken. “Op zo’n diepte heb je maar een paar minuten de tijd om te doen waar je voor kwam, alles extra is een risico. Bij de Boesmansgat moet je vervolgens weer de lange weg van twaalf uur omhoog volgen.” Met de titel willen ze ook aangeven dat het gezin zoekende is en net als John aan het verdrinken is.
Aan het begin vertelt John aan Ronja een deel van de Orpheus-mythe: Orpheus is na het verlies van zijn vrouw niet meer dezelfde. Vervolgens daalt hij neer naar het schimmenrijk om haar proberen terug te halen. De goden geven hem toestemming onder één voorwaarde: hij mag op de weg naar boven niet achterom kijken, waar zijn vrouw Eurydice hem zou volgen. Tijdens de lange weg weer naar boven is hij toch benieuwd of zijn vrouw hem echt volgt. Wanneer hij dit doet, ziet hij haar, maar moet hij toezien dat ze weer de duisternis in wordt gezogen. Het eerste shot van de film is dan ook ondersteboven. Eerst zie je de achterkant van Merels hoofd, waarna het beeld draait en haar gezicht te zien is. Maar dan is het shot weg en is er complete duisternis.
De clue is dat het verhaal lijkt op de gave van Merel. Ze kan haar man zien als ze wil, maar probeert het niet, omdat ze bang is de realiteit onder ogen te zien en dat hij voor altijd weg blijft.
Getagd onder
