Met The Boy and the Heron trakteert Hayao Miyazaki ons nog een laatste keer op een geanimeerd sprookje met voldoende emotionele diepgang. De Japanse regisseur is al drieëntachtig en heeft zijn afscheid van de filmwereld aangekondigd. Ditmaal zal het dus echt de laatste keer zijn. Het is moeilijk voor te stellen hoe studio Ghibli zonder hem door moet gaan. Wij zullen hem ook zeker missen. Reden genoeg om extra te genieten van zijn laatste film: The Boy and the Heron.
Met titels als Princess Mononoke, Howl’s moving Castle en Spirited Away op zijn naam, kan Miyazaki gezien worden als een van de groten der aarde op het gebied van animatiefilm, en een legendarisch figuur in de Japanse animatie-industrie. Toen hij aankondigde voor zijn pensioen nog één film te maken werd er hier natuurlijk vol verwachting naar uitgekeken. Toen studio Ghibli ervoor koos om de film in Japan uit te brengen zonder de gebruikelijke marketing met trailers en promotiemateriaal was dit ook in het westen nieuws. Het enige tipje van de sluier dat werd opgelicht was een enkele poster. Het was kennelijk belangrijker om het publiek zonder verwachtingen de bioscoop in te laten komen. Bovendien is Miyazaki niet een regisseur die een introductie of marketing nodig heeft. Zijn laatste film zou op zichzelf staan, en een ongebruikelijk persoonlijk karakter hebben.
The Boy and the Heron speelt af in Japan tijdens de tweede wereldoorlog. We volgen de elfjarige Mahito Maki, een introspectieve en serieuze jongen. Wanneer zijn moeder sterft in een Amerikaans vuurbombardement op Tokyo verhuist hij met zijn vader naar het platteland. Daar heeft zijn vader een fabriek die vliegtuigen produceert voor de Japanse oorlogsmachine. Voor de jonge Mahito is het verlies van zijn moeder een grote klap. Zijn leven verandert sterk door de verhuizing en zijn vaders nieuwe huwelijk met de zus van diens overleden vrouw. Mahito moet naar een nieuwe school, het verlies van zijn moeder verwerken, en omgaan met het nieuws dat zijn vader en stiefmoeder/tante nu al een kind krijgen. Wanneer zijn nieuwe stiefmoeder het bos in verdwijnt, gaat Mahito op zoek. Hij vind daar een mysterieuze toren. Hij wordt ernaartoe geleid door een vreemde reiger die belooft dat hij in de toren ook zijn moeder weer terug zal vinden. Mahito gaat naar binnen en komt terecht in een magische wereld bewoond door vreemde en gevaarlijke wezens. Hier gaat hij op zoek naar zijn moeder. Hij zal ook zijn stiefmoeder terug moeten vinden, en belangrijke lessen leren over de verantwoordelijkheid die we voor anderen hebben. Uiteindelijk zal hij er ook achter komen hoe hij om moet gaan met zijn verdriet. 
Het verhaal van Mahito is geïnspireerd op het leven van de regisseur. Miyazaki’s moeder kreeg toen de regisseur vier jaar oud was een ziekte waaraan ze uiteindelijk zou overlijden. Verder zouden de Amerikaanse bombardementen veel indruk gemaakt hebben op de vierjarige Miyazaki, die er in de laatste jaren van de oorlog getuige van was. De film kan dus als semi-autobiografisch gezien worden. Dit is bijzonder voor Miyazaki, die in het verleden altijd een persoonlijke afstand tot zijn werk behield. Ik denk dat dit een goede keuze is geweest voor The Boy and the Heron. Het emotionele hart van de film is sterk: een jongen moet leren omgaan met de dood van zijn moeder. De setting van de laatste jaren van de tweede wereldoorlog in Japan is sprekend. De film is ambigu genoeg om het sprookjesachtige gevoel van mysterie in leven te houden.
Het hoogtepunt van de film is natuurlijk de animatie. De openingsscène waarin we zien hoe het ziekenhuis, waar Mahito’s moeder werkt in vlammen opgaat is adembenemend geanimeerd. De vlammen zijn een motief dat in de film steeds weer terugkomt. Wanneer we de magische wereld betreden komen we vele rare wezentjes tegen die prachtig gedesignd zijn en kundig geanimeerd. Studio Ghibli bewijst zich wederom als het beste wat de Japanse animatie te bieden heeft.
Met deze laatste film biedt Miyazaki je de laatste kans is om een nieuwe film van hem te gaan zien. Voor iedereen die animatie met een beetje magie kan waarderen is The Boy and the Heron een absolute aanrader.
