No facts no future: het thema van dit jaar is misschien wel een noodkreet vanuit de wetenschapswereld. In de tijd van fake news, klimaat-ontkenners en anti-vaxxers doet InScience zijn uiterste best om het Nijmeegse publiek te inspireren en te enthousiasmeren voor de wetenschap. Voor Ugenda ga ik maar al te graag een kijkje nemen.
Café LUX is druk. Opvallend druk, voor een vrijdagmiddag 14:00 uur. Met mijn perspasje om de nek laat ik me leiden door de rode (blauwe) loper, die op het hele festivalterrein (LUX, Mariënburgkapel, bibliotheek) de weg wijst. Bij binnenkomst word ik direct blijmoedig toegelachen door onderzoekers van het Groot Nationaal Pijnonderzoek. In reactie op mijn interesse benadrukken ze nog eens dat het om een pijnonderzoek gaat - alsof ze zelf niet kunnen geloven dat er iemand vrijwillig wil deelnemen... “Na de film,” glimlach ik haastig terug.
Openingsfilm Bill Nye: Science Guy
Mooie onderstreping van het festivalthema vind ik deze premièrefilm. Bill Nye is in Nederland misschien geen echte bekendheid, of in elk geval niet op de schaal waarop hij dat in Amerika is. Desalniettemin schetst de film een ontroerend beeld van de inspiratie die hij voor een generatie jonge Amerikanen is geweest, compleet met bombastische optredens, juichende menigtes, trillende fans en selfie-moeheid bij de ster zelf. Maar ook van een wat vermoeid ogende man met een oprechte passie voor wetenschap en de wens om de wereld 'beter achter te laten dan je hem gevonden hebt'. Je voelt de moedeloosheid die het debat met de anti-sciencebeweging oproept. Typerend zijn de antwoorden op de laatste vraag van een debatleider: 'Wat zou u van mening kunnen doen veranderen?' Ken Ham (creationist): 'Niemand zal mij er ooit van kunnen overtuigen dat het woord van God niet waar is.' Bill Nye: 'Kom met een bewijs en ik verander direct van mening.'
Ik had zo graag gehad dat de film ook wat kant en klare en waterdichte argumenten zou bieden in dergelijke debatten. Die moeten toch te doen zijn? Ondanks de overheersende frustratie is het een inspirerende film voor iedereen die “gelooft” dat wetenschap geen geloof is.
Pijn, angst en diepzeeduiken
Voor Ugenda laat ik me een Virtual Reality (VR) bril opzetten om de oogkleur van avatars (personen in de VR-omgeving) te bekijken. Spannend om dit voor het eerst mee te maken: het is toch een beetje alsof je opeens onderdeel bent van The Sims. In de toekomst hopen ze hiermee sociale angst te kunnen meten en misschien zelfs behandelen, maar vooralsnog voelen de avatars toch echt aan als poppen.
de tekst gaat verder onder de foto
Redactrice Ilse Feddma met een VR-bril op
In het kader van de journalistiek doe ik mezelf toch maar een pijnonderzoekje aan. Met plakkers op mijn onderarm en een knopje in mijn hand, mag ik mezelf de elektrische variant van prikkeldraad toedienen 'tot de pijn ondraaglijk wordt'. Ondraaglijk? Meten ze nou je pijngrens, of je angst voor pijn? Alles voor de wetenschap, hou ik mezelf voor, terwijl ik voor de vierde keer mijn beurse arm toetakel. De resultaten worden eind dit jaar gepresenteerd in het programma De Kennis van Nu. It better be worth it...
Als klap op de vuurpijl mag ik vervolgens VR-films meemaken bij Sea, earth, sky. Werd je al duizelig van 3D, VR combineert 3D met 360 graden zicht. Heel erg gaaf. Vooral bij de korte film over duikers onder het poolijs werkt dit fascinerend. De beeldkwaliteit laat echt nog wel wat te wensen over en het doet wat af aan de VR ervaring dat je zelf niet kunt rondlopen in de film, zoals bij het Sims-experiment, maar dat wordt in de nabije toekomst vast verbeterd.
We are The Borg
En dan, om echt een raketlancering de toekomst in te nemen: Cyborgs among us. De filmtitel zegt precies wat hij bedoelt. Ze bestaan al. Associaties met The Borg uit Star Trek doemen op als een van de hoofdpersonages een boswandeling maakt met een antenne uit zijn achterhoofd. Het mogen dan obscure kelders zijn waar de meeste van deze programmeernerds zich ophouden, ze hebben dus wel zelfgeïmplanteerde elektronica waarmee ze magnetische velden kunnen voelen, hun voordeur kunnen openen en telefoons kunnen instellen. ‘Reguliere’ cyborgs zijn natuurlijk allang bekend: mensen met pacemakers en cochleair implantaten bijvoorbeeld. Maar er is dus blijkbaar een hele gemeenschap die al bezig is met het vervagen van de grenzen van genezen (cure) en verbeteren (enhancement). Een tech-dokter stelt de vraag: “Waarom maken we biologisch materiaal zo heilig, als een ledemaat van kunststof of metaal de functies beter uitvoert?” Moeten we daarvoor openstaan? En wat zijn de implicaties daarvan?
Jammer dat het praatje met techniekfilosoof Pieter Lemmens weinig meer oplevert dan zijn persoonlijke mening: “Ik heb er niet zo veel mee.” Het was interessant geweest om zowel de voor- als de nadelen van deze ontwikkeling verder uit te diepen, aangezien de film vooral voorstanders laat zien.
Al met al laat InScience een gevarieerd en interessant aanbod zien. Het is in drie jaar tijd aan het uitgroeien tot een volwassen festival, met deelnemende universiteiten en andere partner-organisaties uit heel Nederland. Helaas kon ik niet meer naar de winnende films Chasing Coral (NTR Audience Award) en Dusk Chorus (Student Jury Award), die zeker ook zeer de moeite waard zullen zijn. Ook al ligt het risico van preken voor eigen parochie enorm op de loer bij festivals als dit; voor believers als ik is het een grote snoeppot. En als er toch alleen maar wetenschapsgekkies komen, mogen ze van mij héél af en toe nog wel dieper op de stof ingaan. Ik hoop volgend jaar weer net zo geïnspireerd te raken.
Getagd onder
