Op de poster kijkt hij je uitdagend aan, wat bozig zelfs. Klaar voor de strijd, zo lijkt het. De strijd met ons als publiek of een gevecht met zichzelf, met zijn demonen? Op de foto zijn zwarte veren achter hem zichtbaar, ter bescherming of als duivelse dreiging? Al is de poster van Saman Amini’s Onaantastbaar niet voor iedereen even uitnodigend, feit is wel dat we hier van doen hebben met de grote performer van de eerder zeer succesvolle voorstelling Saman Amini’s Integratieplan. Dus ook dit keer een voorstelling om naar uit te zien. Zaterdag 15 maart In LUX, wees er snel bij, het kan zo uitverkocht zijn.
In zijn vorige voorstelling presenteerde -hij niet geheel vrij van ironie- zichzelf als ‘de best geïntegreerde allochtoon aller tijden’. Die voorstelling was zo succesvol dat hij er twee seizoenen lang alle zalen in Nederland mee heeft plat gespeeld, ook LUX. Een humoristisch en bitter portret over zijn lange weg om als nieuwkomer in Nederland geaccepteerd te worden, begrepen te worden, letterlijk verstaan te worden. Zijn nieuwe voorstelling Saman Amini’s Onaantastbaar is bitterder van toon, maar in zijn vorm des te verrassender. Meeslepend en humoristisch, maar nu is niet zijn integratie het thema maar zijn demonen, trauma’s en verslavingen. In zijn proces om succesvol te zijn, geaccepteerd te worden, heeft hij zichzelf moeten verloochenen en heeft daarbij zichzelf en zijn dierbaren verwaarloosd. Hilarische anekdotes -we zijn niet anders gewend-, maar dit keer ook een inkijk in een leven van armoede en geweld. De ondersteuning van muzikant Martin Verheesen maakt de voorstelling verrassend; rauwe en kwetsbare Nederlandstalige songs, zo divers als het maar zijn kan, van hiphop naar pop. En de zwarte vleugels van zijn demonen op de poster, hoe duister ook zijn geen voorteken. Ondanks de pijn blijft het een humorvolle voorstelling
Amini is zonder twijfel een van de grootste performers en multi-talenten. Thuis in de wereld van cabaret, theater en muziek. In deze voorstelling lijkt hij grenzen te verkennen en is hij op zoek naar een nog persoonlijkere manier van performen. Zijn Nederlandstalige songs gebruikt hij om directer, ruwer en uitdagender voor de dag te komen. Noem het een voorstelling ‘under construction’, want Amini wil zichzelf blijven vernieuwen. Met als ultiem doel de grotere zalen, heel grote zalen, want hij heeft veel te melden, wil zijn verhaal aan zoveel mogelijk mensen kwijt! Deze voorstelling reisde al als clubtour langs verschillende poppodia om in die zalen een ander publiek te verkennen. Zo stond hij in november ook in Merleyn.
In het najaar van 2023 sprak ik Amini na de première van het toneelstuk Disgraced dat hij regisseerde en waarin hij ook de hoofdrol vertolkte. Het plan was te spreken met hem over zijn weg van het AZC in Nijmegen naar de top van het Nederlandse theater en cabaret. Het liep onverwacht anders en werd een intens en wild gesprek, geen interview, daarvoor was er te veel energie van beide kanten aanwezig, leek wel een theaterscene. Zelf vond hij het achteraf meer dan leuk. Vrijuit spreken over zijn drijfveren, zijn passie, maar ook de uitsluiting en discriminatie. Uitgebreid ging het over het thema van het theaterstuk, over het verloochenen van je roots, ontkennen wie je bent, waar je vandaan komt. Om te slagen in zijn carrière als topadvocaat verloochent de hoofdfiguur in het prijswinnende Disgraced -van pulitzerprijswinnaar Ayad Akhtar zijn afkomst. Tegenover zijn joodse evenknie ontkent hij zijn islamitische afkomst met uiteindelijk dramatische gevolgen. Duidelijk parallellen met Amini’s eigen leven, als thema steeds terugkerend in zijn werk.
Duidelijk werd toen al dat hij op zoek was naar iets nieuws, in zijn geldingsdrang zich opnieuw wilde bewijzen met iets anders. Het klassieke toneel, hoe mooi het stuk Disgraced ook is, was uiteindelijk niet zijn ding. De schouwburgen, de provinciesteden, spelen voor een zaal met mensen die de kern van zijn verhaal niet altijd vatten. Hij zag er steeds meer tegenop.
We eindigden het gesprek onverwacht over film, waar hij opvallend meer van wist dan ik vermoedde. Door het ontbreken van een vaderfiguur in zijn leven, heeft hij zichzelf min of meer zelf opgevoed, onder anderen door te kijken naar de beste 250 IMDB filmtitels van na 1970. Uiteraard kwam ook de Iraanse cinema ter sprake, Abbas Kiarostami, de in 2016 overleden grote Iraanse filmauteur. ‘Wat heb jij Taste of Cherry in 1997 gezien in Cannes in première? Toen hij de Gouden Palm won? WTF!’ Zo bracht echte kunst, de Iraanse film poëzie ons voor even dichter bij elkaar. En nu snel naar Saman Amini’s Onaantastbaar!
