Afgelopen vrijdagavond in de Stadsschouwburg te Nijmegen was er een goed mens te vinden op het toneel: Shen Te, gespeeld door Jessie Wilms. Een goed mens, tenminste als we de goden mogen geloven, vertolkt door Hans Trentelman. Maar is dit wel een goed mens of wordt er slechts een toneelstukje opgevoerd?
In dit meesterwerk en persoonlijk favoriet van de schrijver zelf, geeft Bertold Brecht geen antwoorden. Wel schopt hij heel wat heilige huisjes omver. Een gewaagd stuk, zeker in 1939 toen het zijn oorsprong vond. Maar ook vandaag de dag geeft het een belangrijk inzicht. Want hoewel het Chinese Sezuan, volgens Brecht zelf, tegenwoordig geen stad meer is waar mensen uitgebuit worden, moet dit stuk gezien worden als een “Parabelstük”. Iets wat Toneelgroep Maastricht heeft verwoord door de ondertitel “een verradelijk sprookje” mee te geven.
Want een sprookje lijkt het. Er is een goede mens die twijfelt aan haar eigen goedheid, die haar lichaam verkoopt, maar als enige de goden een onderdak biedt voor de nacht in Sezuan. Ze wordt beloond voor haar goedheid, maar door vervolgens al haar goedheid uit te delen, lijkt ze uiteindelijk weer berooid achter te blijven.
Maar zo eenvoudig is het leven niet. Hoewel de ‘engel uit de volksbuurt’ de goedheid zelve leek, maakt goedheid ook kwetsbaar. Als zelfs haar geliefde haar gebruikt om zelf hogerop te komen, besluit ze het heft in eigen handen te nemen. Brecht laat Shen Te een ander gezicht aannemen, een man worden, opkomend voor zichzelf, ten koste van haar goede daden. De mensen die van haar goedheid leefden vinden het een schande dat Shen Te hen niet meer van rijst voorziet. En eigenlijk vindt ze dat zelf ook. En de goden, die vinden het maar vervelend dat de mens zich door zijn omstandigheden laat beïnvloeden en het 'goed-zijn' minder belangrijk acht dan het overleven zelf.
In deze vertolking door Toneelgroep Maastricht komt de spanning van de genuanceerde keuze tussen goed en slecht uitstekend uit de verf. Het epische karakter dat zo typisch is voor Brecht is goed neergezet. Er wordt niet teruggedeinst voor vreemde overgangen en terzijdes, die het publiek onder andere door de goede timing en afwisselend stemgebruik nooit afleiden maar eerder ontstelt achter laten. Precies zoals Brecht bedoeld zou kunnen hebben. Werkelijk een grote verdienste van de acteurs en de regie onder leiding van Arie de Mol. De mooie vondsten waar het publiek ook erg goed op reageerde – de acht-koppige familie die plotseling uit een tas gevist wordt, de regen uit een lokale wolk – maken het tot een zeer afwisselende ervaring.
Nog te zien tot 7 januari 2014.
Getagd onder
