Saint Omer won de Grand Prix voor beste film op het Filmfestival van Gent, de Zilveren Leeuw en de prijs Luigi de Laurentiis in Venetië maar ook de Cesar van de Beste Eerste Film in Frankrijk. In Nederland is de film geselecteerd voor het International Film Festival Rotterdam 2023. Het kreeg ook aandacht in de column van onze hoofdredacteur Ted Chiaradia. De vraag is: hoe krijg je zo een unanieme erkenning uit je professionele branche?
Ten eerste, het verhaal. De film Saint Omer is eigenlijk een moderne versie van de mythe van Medea. Zoals de Griekse heldin heeft Laurence Coly (Guslagie Malanda) haar eigen kind vermoord. Maar in tegenstelling tot Medea is Laurence veroordeeld: letterlijk en figuurlijk. We weten meteen dat zij bekend heeft. Zij is dus schuldig, maar het dilemma blijft: moet zij gestraft worden of verdient zij hulp, bijvoorbeeld door therapie? We proberen te begrijpen waarom Laurence zo een heftige daad heeft gepleegd dankzij de schrijfster Rama (Kayije Kagame) die ons een kijkje in de rechterbank en in het leven van de 24 jaar jonge vrouw geeft. Rama voelt bijvoorbeeld empathie en compassie tijdens de eerste uitspraak van de procureur-generaal. Hij toont een interpretatie van de feiten die pijnlijk lijkt te zijn voor Laurence maar ook voor de schrijfster. Hij draagt de zwarte toga maar hij kon ook de rode toga van de duivel dragen.
Huis Clos
Ten tweede dus, de emoties. We volgen het proces vanaf de loting van de jury (alle gegevens van elk lid van de jury worden genoemd) naar de aankomst van Laurence en het lezen van het rapport door de rechter. De spanning gaat omhoog na elke vraag want elk antwoord van Laurence maar ook van de getuigen brengt een nieuwe ontwikkeling aan het verhaal. Dankzij Rama komen wij binnen de rechtbank en haar beschrijvingen geven tempo aan de actie. Wij zijn beland in het web van leugens van elk karakter en het wordt lastig om er een weg uit te vinden. De oneindige keten van reacties wordt met veel zorg geanalyseerd en de twee uur durende film is niet voldoende om achter de waarheid te komen; de communicatie tussen de protagonisten blijkt te lastig te zijn. Het Huis Clos creëert een intieme sfeer waar we betrokkenheid voelen om recht te doen voor Laurence.
Tot slot de scenografie. De film begint met een donkere eerste scene die de scheiding laat zien tussen een moeder en een dochter. De film eindigt met de tegenovergestelde scene: licht, een moeder en een dochter die dichtbij elkaar komen. Rama werd persoonlijk geraakt door het verhaal. Meer dan verwacht eigenlijk. De relatie moeder / dochter, de culturele achtergrond en de bijzondere ervaring helpen haar om persoonlijke zware herinneringen te bewerken. Wie was eigenlijk de echte hoofdpersonage?
"...zelfs de meest initieme vragen
komen aan bod tijden het proces."
Rama neemt ook het hele debat op, zonder schriftelijke notities. Ze wil het moment echt beleven: de kijker kijkt naar haar als een soort toeschouwer van de debatten. De mise en abyme geeft een interessant perspectief aan het verhaal. De lange vaste shots op Laurence helpen de toeschouwer om op het verhaal te letten: geen onnodige beelden over landschap of over iets anders. Laurence is gezien als hoofdpersonage want de focus blijft op haar leven; zelfs de meeste intieme vragen komen aan bod tijdens het proces.
In de eerste film van Alice Diop gaat de mens voor. De bevalling van het kunstwerk duurt twee uur maar het is intensief en krachtig. De baby is mooi en gezond. Ga maar gewoon op kraambezoek: het is de moeite waard.
