Met regelmaat schrijft onze columnist en hoofdredacteur Ted Chiaradia een stukje over wat hem bezighoudt op cultureel gebied, wat hij meemaakt, wat hij vindt of – zoals in dit geval – over films, muziek in Marzee en de verkiezingen voor de Provinciale Staten.
Vanuit mijn ooghoek las ik het ergens, naar ik meen, in een Belgische krant: Geneviѐve Lhermitte heeft euthanasie gekregen. Geneviѐve doodde 28 februari 2007 in grote psychische nood haar vijf kinderen, precies 16 jaar na de gruweldaad krijgt ze euthanasie wegens ondraaglijk psychisch lijden. De beklemmende film A Perdre La Raison van Joachim Lafosse uit 2012 is gebaseerd op deze geschiedenis.
Murielle voelt zich gevangen in haar eigen huis door de vaak lange afwezigheid van haar Marokkaanse man en de extreme afhankelijkheid van de inwonende dokter. Zij ziet geen uitweg meer en wordt tot het uiterste gedreven. Voor de briljante vertolking van deze wanhopige moeder werd de Waalse Emilie Dequenne destijds bekroond als beste actrice in Cannes. Recentelijk was zij nog te bewonderen als moeder in Close.
De volgende scene heeft een onuitwisbare indruk nagelaten: Murielle rijdt in de auto en hoort op de autoradio Julien Clerc zingen, Femmes…Je vous aime. In dat ene moment van vrijheid en gemis barst zij in hartverscheurend huilen uit. Om nooit te vergeten deze sleutelscène, een paukenslag, als de oerschreeuw van alle Medea’s om hun lijden in het huwelijk en in het moederschap. Alleen daarom zou dit werk van Joachim Lafosse een klassieker moeten zijn voor elke Internationale Vrouwendag. En vooruit Julien Clerc voor een lichte afsluiting. Nooit gedacht dat ik ooit een woord aan hem zou wijden. Beslist niet mijn muziek, This Melody. Een paar weken geleden trad hij op in een volle Vereeniging. Achteraf spijtig dat ik er niet bij was.
Waar ik wel bij kan zijn, is de première morgen van Saint Omer in LUX; het speelfilmdebuut van de Franse documentairemaakster met Senegalese roots Alice Diop. Een Medeaverhaal gebaseerd op de transcripties van een Franse rechtszaak tegen een vrouw die haar baby op het strand mee laat nemen door het getij. In de film volgen we de zwangere journalist Rama, die een moderne versie van Medea wil schrijven aan de hand van het proces tegen de Senegalese moeder en filosofiestudente Laurence voor de moord op haar baby. De niet te bevatten daad roept ontastbare schimmen uit het verleden op bij Rama en ze ontdekt dat ze meer gemeen heeft met Laurence dan ze in eerste instantie voor mogelijk had gehouden. De film laat zien hoe complex het leven van een zwarte vrouw in Frankrijk is. Saint Omer is een film die de toeschouwer confronteert met diens kijk op de ander/dader en wat als die persoon uit een niet-westerse cultuur komt? Kun je daad en dader scheiden? Een film die lang bij je blijft. Zien!
Saint Omer won de Grand Prix voor beste film op het Filmfestival van Gent, de Zilveren leeuw en de Juryprijs in Venetië en wordt namens Frankrijk ingezonden voor de Oscars. Want zo langzamerhand maken we ons op voor de Nacht van de Wansmaak, de Oscaruitreiking, van zondag 12 op 13 maart, waar cinema wordt gevierd. Wanstaltige outfits van filmsterren die er voor even weer toe doen, een serie flauwe grappen en vast een nog strakkere regie om al het onverwachte uit te bannen.
En de films? De kanshebbers? Over Tar met in de hoofdrol Cate Blanchett als manipulatieve topdirigent is zoveel te doen dat zij niet gepasseerd zal worden. En andere favorieten staan zo’n beetje allen in het programma van LUX: The Banshees of Inisherin, The Fabelmans, Triangle of Sadness en The Whale. Niets hoeven we te missen, niets is een verrassing.
Uiteindelijk gaat de hoofdprijs vast naar Im Westen Nichts Neues (All Quiet on the Western Front), de Duitse oorlogsfilm van Edward Berger. Alweer de derde verfilming van de gelijknamige beroemde roman van Erich Maria Remarque over de gruwelen van de Eerste Wereldoorlog. Waarom die Oscar? Wel, vanwege de politieke actualiteit. De film laat haarscherp zien hoe jonge scholieren omgepraat werden het vaderland te dienen om zo vervolgens in de hel van de loopgraven te belandden. De vergelijking met Bachmoet, Oost-Oekraïne, 2023 is dan snel gemaakt. Maar de belangrijkste reden is natuurlijk dat het een productie van Netflix is. En Netflix wint altijd, met of zonder Oscar. De grote momenten van hartstocht, verdriet of passie ervaren we tegenwoordig thuis via de stream op het beeldscherm. Echte cinema komt daar niet meer aan te pas.
Eigenlijk had ik over de aanstaande verkiezingen willen schrijven. Iets in de trant van: wat brengt de Linkse Wolk voor de kunst en cultuur. Dat reserveer ik vanwege de ruimte voor de volgende keer, dat kan nog net. Voor nu houd ik het maar bij het oude gezegde van mijn vader: ‘Of je nu door de hond of door de kat gebeten wordt, het maakt niets uit.’
Maar Provinciale verkiezingen gaan over een niet onaanzienlijk cultuurbudget. Moet er meer naar toe? Waar? Moet het beter verdeeld worden? Wie? Niemand heeft het erover. Tegenwoordig kun je het ook nauwelijks meer verwachten, politiek lijkt te bestaan uit louter leeghoofden. Net zomin dat je aanstaande zondag antwoorden kunt verwachten van het Jeroen Pauw Cabaret, Wordt het Linksom of Rechtsom?
Voor mij gaat het daarom altijd rechtdoor, de kortste weg naar de mooie kunst. Zondagmiddag 12 maart naar Galerie Marzee voor de mooiste avantgardistische muziek. Gerenommeerd en compromisloos is het programma van de Stichting Moderne Muziek. Goska Isphording op klavecimbel en Titiana Koleva op slagwerk in hun programma Rencontres, Xenakis on Wire! Twee topvrouwen in de kracht van hun muzikale leven. Vergeet alles wat je denkt te weten over het klassieke gebruik van de instrumenten en sta open voor het nieuwe. Met wilde slagen wordt het voorjaar ingeluid met composities van de moderne componist Iannis Xenakis, mogelijk worden de wintergoden verjaagd. En als het meezit wordt de provinciale politiek wakker geschud. Geen angst voor gehoorbeschadiging, Marzee deelt oordopjes uit. Oogkleppen is meer iets voor de politiek. Zou ook jammer zijn om de performers niet te kunnen zien, want wat is dit sound design, deze klankkleur van beide musici uitdagend en confronterend!
Femmes…Je vous aime.
