In Nijmegen stikt het van de galerieën met uiteenlopende kunstuitingen. De gebroeders Willems maken voor u om de twee weken een recensie, zodat u gemakkelijker kunt kiezen. Steven Willems bekijkt alle kunst met een onbevangen en ongeleerde blik. Lennart Willems, student Kunst- en cultuurwetenschappen aan de Radboud Universiteit, is ingehuurd voor zijn deskundige visie. In deze editie: galerie Marzee
Toonaangevend
Voor de tweede editie zijn wij op bezoek gegaan bij misschien wel de bekendste kunstgalerie in Nijmegen: galerie Marzee. De galerie wordt op het gebied van sieraden als één van de meest toonaangevende in heel Nederland gezien. Marzee is in 1979 opgericht door Marie-José van den Hout en begon aan de Lange Hezelstraat 19. Al snel kon de succesvolle galerie echter naar een groter pand verhuizen aan de Lage Markt 3.
Oordeel leek:
Voordat ik het over de kunst zelf wil hebben begin ik met het prijzen van het gebouw. Dit voormalige graanpakhuis is verbouwd speciaal voor en door Marzee en dat heeft een prachtig decor voor een kunstgalerie opgeleverd. Alles in het pand bestaat uit ruwe materialen (ijzer, beton en hout) en het oogt erg ruim en overzichtelijk. Een ideale plek om kunst tentoon te stellen. Wanneer je je blik even van de kunst afwendt, is er een schitterend uitzicht over de rivier de Waal.
De kunst dan. De collectie bestaat vrijwel volledig uit eigentijdse sieraden, en op het moment van ons bezoek is een selectie van afstudeerprojecten van studenten aan kunstacademies over de hele wereld te zien. Het is leuk om te kijken naar de verschillende stijlen. Het is daarnaast bijzonder om te zien hoe sieraden óók gemaakt kunnen worden. Zo zijn er ringen en kettingen die je op het eerste gezicht helemaal niet als ringen en kettingen herkent. Hele andere materialen worden er gebruikt dan je gewend bent en de vormen zijn ook heel divers.
Al met al vond ik het een mooie collectie en past de galerie precies in mijn, waarschijnlijk door de media beïnvloede, beeld van hoe een kunstgalerie zou moeten zijn.
Oordeel kenner:
In de kunstgeschiedenis valt het ontwerpen en maken van sieraden onder de toegepaste kunst, dat wil zeggen onder de kunstwerken met een gebruiksfunctie. Sieraden worden door mensen gedragen, in tegenstelling tot de minder makkelijk verplaatsbare sculpturen en schilderijen, die worden gerekend tot de schone kunsten.
Dit onderscheid komt voort uit de achttiende eeuw, waarin verschillende kunstvormen die daarvoor als de vrije kunsten (artes liberales) of als mechanische kunsten bekend stonden, werden geschaard onder de noemer schone kunsten. Dit gebeurde om de positie van de schone kunsten in het intellectuele veld duidelijk te maken: de schone kunsten stonden tussen de wetenschappen en de filosofie enerzijds, en de slechts ambachtelijke en nuttige ‘kundes’, zoals de edelsmeedkunst, aan de andere kant.
Deze indeling suggereert een hiërarchie in grootsheid en verhevenheid, en de toegepaste kunsten zijn door kunsthistorici, die vroeger ook spraken van kunstnijverheid, traditioneel minder fanatiek bestudeerd dan de schone kunsten.
Maar er is veel veranderd. Ten eerste is het maken van toegepaste kunst niet langer meer een specialisme van de meubelmaker of de goudsmid. Op de meeste kunstacademies kunnen studenten niet alleen kennis nemen van schilderen en beeldhouwen, maar ook van het ontwerpen en maken van bijvoorbeeld meubels, serviezen en sieraden. Ten tweede staat het kunstenaars tegenwoordig vrij om ieder gewenst materiaal in welke kunstdiscipline dan ook te gebruiken. Dit grote palet aan mogelijkheden is terug te zien in de afstudeerprojecten die galerie Marzee tentoonstelt.
Al meteen merkt de bezoeker dat de sieraden die de huidige generatie kunstenaars maakt, lang niet altijd uit (edel)metaal met eventuele sierstenen of emaillering zijn gemaakt. Naast goud, zilver, koper en andere metaallegeringen komen allerlei materialen voorbij, zoals hout, plastic, blik, touw en verschillende textielsoorten. Ook qua vorm worden allerlei mogelijkheden en maatverhoudingen verkent. Om dit te verduidelijken is het de moeite waard om een middeleeuwse ring, gemaakt door een ambachtelijke goudsmid, te vergelijken met een van de dit jaar verschenen ringen, gemaakt door de kunstenares Ilka Rosenmüller.
De middeleeuwse ring, die waarschijnlijk was bedoeld voor de slanke vingers van een vrouw of de kleine vingers van een kind, is gemaakt uit één materiaal, namelijk goud, en bestaat uit twee ineengevlochten takachtige stengels, met daaraan allerlei grote ruwe en kleine gladde knoppen. Specialisten herkennen in de vorm de doornenkroon van Christus, waardoor de ring in verband te brengen valt met typisch middeleeuwse religieuze symboliek. De ringdrager toont toewijding en liefde voor Christus, en wellicht zelfs een mystiek huwelijk met de Verlosser.
De ringen van Ilka Rosenmüller, die grofweg 500 jaar later zijn gemaakt, zijn net als de middeleeuwse ring in verband te brengen met symboliek. Volgens de kunstenares zijn de ontwerpen geïnspireerd op de mysterieuze Argentijnse Tango. De essentie van deze dans wordt hernomen in de abstracte, heldere vormen van de ringen. Anders dan bij de middeleeuwse ring, spelen de materialen in de vormgeving een hoofdrol. Alleen de specifieke eigenschappen van nikkelzilver, garen en textiel kunnen samengebracht de gezochte dansdynamiek oproepen. Dit is een heel verschil met de middeleeuwse ring, die vooral op haar plasticiteit leunt, en misschien wel net zo goed van verguld koper had kunnen zijn.
Conclusie:
Het is bijzonder spannend om de nieuwe ontwikkelingen in de sieraadkunst te bekijken. De bezoeker wordt steeds weer verrast door totaal andere composities uit onverwachte materialen en in allerlei vormen en maten. Zowel de leek als de kenner adviseren om deze kunstgalerie een uitgebreid bezoek te brengen!
Getagd onder
