Of ik nog iets te verbeteren vond aan mijn buurt? Dat vroegen de man en de vrouw op mijn stoep, aan hun windjackjes te zien lid van een mij sympathieke politieke partij. Over mijn buurt? Nee, alleen dingen waar zij ook niets aan konden doen. Zoals almaar stijgende woz-waarde. Maar het zijn toch geen buurtverkiezingen? Aan de stad is wel veel te verbeteren, maar daar vroegen ze niet naar.
Het werd zo een wezenloos gesprekje met die politiekers op mijn stoep. Gelukkig behoor ik wel tot de circa 7000 stadsbewoners die iets mogen vinden van de plannen voor het Stadseiland. Je weet het toch? Op dat Veur-Lent willen ze ófwel alleen wat horeca-voorzieningen, ófwel een kleinschalig buurtje, ófwel een bescheiden stadsdeel, ófwel een forse wijk met hoogbouw realiseren. Daar gaan ze ons niet per referendum over laten beslissen; de gemeente legt de vraag aan 7000 random stadgenoten voor en die uitslag gaan ze naar eigen inzicht al dan niet een rol laten spelen in de besluitvorming. Daar kun je tegen zijn (ben ik) maar toch heb ik de kans aangegrepen om mijn stem te laten horen.
Het wordt precies zo blokkerig
De vier ‘artist impressions’ van de verschillende plannen waren van dezelfde treurighheid als die gebruikt zijn voor de onlangs door de gemeenteraad gedrukte plannen voor het gebied rond de voormalige Honig-fabriek. Alle natuur is op die plaatjes gereduceerd tot een strak groen gazonnetje, de te bouwen huizen alleen als blokachtige volumes aangegeven. Eén van de problemen die ik heb met de voorstellen: die woningen worden waarschijnlijk inderdaad net zo blokkerig als ze op deze schetsen staan. En dat maakt uit voor mijn oordeel. Ik kan me best een Manhattan van Veur-Lent voorstellen dat me zou bevallen. Maar dan wel met gebouwen waar de fantasie vanaf springt, die duurzaam zijn en gewaagd vormgegeven. Zo kan ik me ook voorstellen dat we dat stadseiland lekker laten verwilderen en er juist helemáál niets bouwen, en dan aan de Lentse kant een stadwijk stichten als een kathedraal, waarbij het Van der Valkgebouw een kleine jongen is. De randen van de Waal komen dan dichter bij elkaar te liggen, met een groene long er tussen.
Geen poging tot spannende architectuur
Helaas: de ervaringen elders in onze stad laten zien dat we dat soort aansprekende stedebouw niet van onze bestuurders kunnen verwachten. Kijk bijvoorbeeld naar de treurige zwarte flats die nu neergepompt worden rond de Waalhaven. In dat gebied is het aardig begonnen op het voormalige Gelderlander-terrein, maar langs de Waalbandijk is het nu een treurige bedoening. De plannen voor de omgeving van de Honig zijn even desolaat. Er mag nog een beetje met ‘industriële’ materialen aan het verleden gerefereerd worden maar verder hebben we het over appartementengebouwen zoals je die overal in Nederland helaas tegenkomt. Idem voor het stationsgebied: duizenden woningen er bij, maar geen enkele poging tot spannende architectuur.
Logica dwingt tot eenheidsworst
Dat heeft alles te maken met het soort projectontwikkelaars waar onze gemeentelijke overheid zich mee inlaat (er zijn ook andere, ik ken ze). Dat is volk dat verdiensten altijd voorop stelt en rekent in zo goedkoop mogelijke bouwmethoden en zo veel mogelijk verhuurbare ruimte. Daar zit een dwingende logica achter die altijd uitkomt op blokkerige eenheidsworst. En er helpt alleen tegen als je het als gemeente durft een eigen visie te ontwikkelen, eisen te stellen aan de ontwikkelaars en daar ook geld bij ter beschikking stelt. Het aanzien en imago van je stad moet je wat waard zijn, zou je toch zeggen? IJsselsteins en Purmerends zijn er al genoeg, Nijmegen heeft pretentie om mensen te lokken die hier graag komen kijken, we hebben wel woningnood, maar mensen wonen toch ook liever in een gebouw met karakter dan iets nondescripts van vage baksteen?
Aantrekkelijk vastgoed rendeert beter
Ja, ik weet het, Nijmegen is arm, is de gedachte. En mag dus blij zijn als er überhaupt financiers en ontwikkelaars te vinden zijn voor nieuwbouw in onze stad. Dus moeten we die rendementen ook maar gunnen. Maar dat is de dood in de pot. Ook een wat duurder en avontuurlijker gebouw rendeert, al is het misschien wat minder. En zeker op de langere termijn is het ook voor de ontwikkelaars goed als er groter en bijzonderder gedacht wordt: vastgoed in een aantrekkelijke en bijzondere stand rendeert immers een stuk beter dan in Rijswijk of Zoetermeer. Trouwens: Amsterdam is óók een arme gemeente. Toch wordt er het ene na het andere fantasierijke, duurzame gebouw gerealiseerd, steeds met tenminste 40 procent voor sociale huur. En dat komt puur door een serie van eisen en stimuleringen die de gemeente daar heeft opgesteld op basis van een visie op duurzaam wonen en werken voor de komende decennia.
Echt stedenbouwkundig beleid maken
Aan de politiekers die zich op mijn stoep melden zeg ik: jullie krijgen heus mijn stem wel. Maar probeer in dat stadsbestuur nu eindelijk eens je op te stellen als de belangrijkste factor die bepaalt hoe onze stad er stedenbouwkundig uit komt te zien. Laat je niet piepelen, ook niet door je eigen ambtenaren, schenk ons een stad waar we de eeuwen mee door kunnen.
