In Nimma wordt het een zomer van cultureel nietsdoen want er is geen klap te beleven, weinig dolce far niente.
Volgens de gemeentelijke PR komt met de Vierdaagse en de zomerfeesten de wereld elke zomer naar Nijmegen, iets om trots op te zijn. Zo hoor ik het al jaren. Maar is het werkelijk ook zo? De redactie van Ugenda vroeg om wat culturele zomertips. En daar begon dan de bekende zoektocht naar de speld in de hooiberg met als eindconclusie: zo gauw de stad na de zomerfeesten is opgeruimd en is bevrijd van bier- en frikadellenlucht, vallen we in een totale culturele leegte. Een meltdown in een stad met de ambitie om culturele hoofdstad te worden. Dat de Schouwburg en De Vereeniging midden in de gigantische verbouwing stilvallen, is logisch. Maar van al die andere podia en kunstinstellingen verwacht ik wat meer pit en creativiteit.
Om bij de beeldspraak van Mohammed en zijn berg te blijven: voor echte kunst en cultuur moet Nijmegen weer naar de wereld in plaats van andersom. Voor avontuurlijk theater kies je tussen het rondreizende festival De Parade in Amsterdam en Utrecht of vanaf 6 augustus voor De Boulevard in Den Bosch. Wil je avontuurlijker, dan wacht Oostende met Theater aan Zee op je. Schroef je na het Holland Festival je verwachtingen liever nog wat op, vooruit dan, vanaf 20 augustus naar de Ruhrtriënnale in Duisburg en in Bochum. In dezelfde periode kun je ook naar Heerlen, waar het verfrissende beeldende theaterfestival Cultura Nova opmerkelijk genoeg alle lagen van de bevolking kan enthousiasmeren. Of iets minder ver weg het nog onbekende Limburg Festival, dat op de mooiste plekken van Midden-Limburg grensverleggend locatietheater brengt. Met dit jaar als thema: Ode aan de vrouw.
Als je de portemonnee kunt trekken, zijn de Bayreuther -Wagner-Festspiele voor de operaliefhebbers ook een fraai alternatief. Maar zie daar, gelukkig is er dit jaar de tweede editie van de Wagner4daagse in de Heilig Landstichting. Gewoon om de hoek. De speld in de hooiberg gevonden! In de prachtige Cenakelkerk en het museumpark Orientalis is vanaf woensdag 19 augustus dagelijks een gevarieerd programma van strijkkwartetten, liedrecitals, lezingen, tentoonstellingen en een masterclass van wereldster Eva Maria Westbroek. Het dagelijkse hoogtepunt van het programma is de uitvoering van de derde akte van de opera Tannhäuser. Zo bijzonder deze 4daagse dat we daar later nog uitgebreid op terug zullen komen.
En film, waar gaat de Nijmeegse filmliefhebber deze zomer naartoe? Als zelfbenoemd filmcommissaris zal ik deze keer eerlijk, maar ook onverbiddelijk moeten zijn; het programma en het aanbod is heel erg magertjes. En zeker een kandidaat culturele hoofdstad onwaardig. Natuurlijk hangt veel ook af van het landelijke aanbod dat alle pijlen richt op de mannenputtertjescinema van Christopher Nolan: The Odyssey. Maar beste mensen, deze filmproductie hoort niet thuis in een arthouse. Sterker nog, het is expliciet gedraaid voor de IMAX-bioscopen of voor 70 mm, alleen te zien in Eye Amsterdam.
Voor Queer Power - queerfilms in alle soorten en maten - moeten we ook naar Amsterdam. En voor echt bijzondere films reizen we nota bene naar Zutphen: Zomer in Zutphen – de fotografische blik, met werk van vergeten en onbekende filmmakers als Guy Gilles, Morris Engel en Ruth Orkin.
Nu wil ik deze zomer niet elke rechtgeaarde cinefiel rechtstreeks doorsturen naar internationale filmfestivals als die van Wroclaw of Venetië, maar in Nijmegen is het deze keer wel heel erg behelpen met de opgepoetste klassiekers van Jacques Tati. Heel fraai, maar weinig origineel. En de titels van het Previously Unreleased programma staan heel magertjes geprogrammeerd met maar twee voorstellingen per week. Terwijl juist deze kleurrijke cinema van vaak opkomende filmmakers het meest interessant is! Ik wil het niet nog erger maken - misschien kom ik er later in een ander stuk nog op terug - maar nu draaien van het San Sebastian International Filmfestival 2025 toevallig een tweetal films: Our Land (Nuestra Tierra) en Los Tigres. Laten dat nu net de minste zijn die ik daar vorig jaar zag.
Eerlijk is eerlijk, eigenlijk rest er deze zomer alleen nog maar het goede boek. Maar welk dan? Het nieuwe boek Oorlog overleef je nooit alleen van Marjolein Visser, vorig jaar bekroond met de Cultuurstimuleringsprijs Nijmegen, verschijnt pas in het najaar. Het werk van de literaire heer A. van Dis lezen we principieel niet meer na de vernietigende column in het Parool van Sylvia Witteman. Zijn laatste ego-roman Alles voor de reis zou niet bijgedragen hebben aan een vredig einde van de onverwacht overleden beeldend kunstenaar en tv-vernieuwer Wim T. Schippers. Dan rest alleen nog het complete werk van Edouard Louis. Zijn bezoek aan Nijmegen, gedurende het Wintertuinfestival, was voor mij dan ook het absolute culturele hoogtepunt van het afgelopen seizoen. Zijn laatste boek heet De Ondergang. Toepasselijker kan niet in deze tijd, in deze wereld.
