Met regelmaat schrijft onze columnist en hoofdredacteur Ted Chiaradia een stukje over wat hem bezighoudt op cultureel gebied, wat hij meemaakt, wat hij vindt of – zoals in dit geval – nogmaals over zijn bezoek aan het filmfestival in Berlijn, met hondenpoep gooien en stinkende popcorn.
Afgelopen week deed volgende grap al snel de ronde in Berlijn. ‘Gaan we nog naar het filmfestival, de Berlinale?’ ‘Nee, alsjeblieft niet, in werkelijkheid denk ik al dat ik dagelijks in de verkeerde film zit!’
De werkelijkheid is inderdaad niet meer te filmen, zoveel oorlogsgeweld, natuurrampen, massa’s vluchtelingen, politieke onderdrukking en chaos. En daarbij was de 74e Berlinale zelf een zeer zwakke editie met veel matige films. Het poepincident van de Duitse choreograaf Marco Goecke zorgde even voor een luchtige afleiding.
Goecke had tijdens de première van een van zijn dansstukken de gerenommeerde critica Wiebke Huster van de Frankfurter Algemeine met hondenpoep besmeurd; moet flink gestonken hebben. Het schandaal leidde direct tot zijn ontslag bij de Opera in Hannover. Al eerder las ik over Marco Goecke met zijn teckel Gustav een uitgebreid artikel in de Volkskrant Bijlage van 2 februari.
https://www.volkskrant.nl/volkskrant-magazine/waarom-choreograaf-marco-goecke-altijd-een-zonnebril-draagt-en-in-studio-s-zonder-daglicht-repeteert~b485466d/
Zijn laatste ballet In the Dutch Mountains voor het Nederlands Danstheater kreeg hier dan ook lovende kritieken: ‘Een overweging op de absurditeiten van het leven…gelaagd, poëtisch en eigenzinnig..’ Nog dit weekend te zien in Amare in Den Haag. Haast je want het zal voor het laatst zijn. De choreograaf is namelijk ook door het Danstheater gecanceld. Daar moest wel eerst een Open Brief van zo’n beetje alle Nederlandse kunstcritici aan te pas komen. ‘Een bedreiging van de vrije pers’, heette het poepincident voor hen. Zware woorden.
Marco Goecke en zijn hond Gustav © Franco Jennewein
maar er stinkt meer
Toen ik in Berlijn de berichten zag over de rapportage van de parlementaire enquêtecommissie aardgaswinning, realiseerde ik me dat het van Den Haag tot aan het hoge noorden van Nederland flink gestonken moeten hebben, en dat jarenlang. Een vernietigend rapport, aardgaswinsten boven de veiligheid van de inwoners. Ook hier zware woorden: een systeem falen, een ereschuld.
Ik besprak dit met mijn buitenlandse kennissen. Een spervuur aan vragen kwam op me af. Om hoeveel daklozen het in onze noordelijke provincie nu precies gaat en om hoeveel dodelijke slachtoffers? Of de scheuren in de Groningse muren en de lokale onzekerheid in vergelijking staan met de aardverschuivingen in Turkije en Syrië met meer dan 50.000 doden. Ik viel stil, had geen antwoord en trok me daarom maar even terug in het kleinste kamertje; daar realiseerde ik me dat ik in een land te gast was, waar meer dan 1 miljoen vluchtelingen uit Oekraïne zijn opgevangen.
De putlucht verergerde, toen het tot me doordrong dat de voorzitter van de Tweede Kamer het enquêterapport in ontvangst nam, precies op de verjaardag van de oorlog in de Oekraïne. Op de kop af een jaar geleden was de Derde Wereldoorlog begonnen en in ons landje koos men ervoor om een rapport officieel te presenteren: Er gaat niets boven Groningen. Niemand die in Den Haag de vraag durft te stellen: ‘Is dit wel het juiste moment?’ Is het niet een beetje ongepast, onbeschaamd zelfs?’ ‘Kan dat rapport niet nog een weekje langer in de la blijven, waar het vervolgens toch weer zal belanden?’ Waarom die vraag politiek niet gesteld? Waarom ontbreekt het aan een Internationale antenne? Hondenpoep in oog en oor, wellicht? Of erger nog Scheisse im Kopf.
Dat het in de grote filmzaal, het Berliner Filmpalast, ook kan stinken bleek bij de première van Le Grand Chariot. Een mooi portret van de oude Franse grootmeester Philip Garrel over de teloorgang van een familiegeneratie poppenspelers. Hij regisseert hierin zijn twee dochters en zoon Louis. Je kunt je eigenlijk geen mooiere metafoor van de naderende ondergang van de bioscopen voorstellen, het einde van de poppenkast. Door de Jury terecht bekroond met de prijs voor de Beste Regie. De film was niet besteed aan een aantal prominente dames uit de Nederlandse filmwereld. Na twintig minuten al verlieten zij de zaal in draf, niet bij machte om naar hun eigen naderende einde te kijken. Na afloop hing er een nog een zweem angstzweet rondom hun lege stoelen.
Popcorn in de filmhuizen
Waar het inmiddels ook stinkt, zijn de filmzalen in Berlijn, naar popcorn. Het is ineens hip om met een fles bier en een halve emmer popcorn naar een filmhuisfilm te gaan. Veel meer jongeren ineens te zien in de laagdrempelige Berlijnse filmzalen. Of het mede door het overaanbod aan popcorn komt? In Nederland zijn de theaters in ieder geval strikt popcorn-vrij. Mede daardoor ogen ze enigszins elitair met het gemiddelde leeftijd bezoek van 50-plus. Dan is de Berlinale net even anders, iets prettiger, iets sexyer.
Of wij dan ook maar de popcornstank voor lief moeten nemen? Liever niet, dit weekend geef ik sowieso de voorkeur aan theater. En daar zal het geknabbel op gepofte mais nooit te horen en te ruiken zijn. Ik ga voor Detective Moncler van Theater Oostpool. Tot en met zaterdag 4 maart te zien in LUX, met een sterk spelende Suzan Visser in de hoofdrol. Volgens de Volkskrant is deze theatrale whodunit-parodie ‘een platte persiflage’; ‘inhoudsloos en nietszeggend’. Niet best deze kritieken, toch wil ik het zelf zien en mijn eigen oordeel vormen. En een ding is zeker, de regisseurs Jan Hulst en Kasper Tarenskeen hebben de kunstcritici niet met hondenpoep bekogeld. En laten we eerlijk zijn: liever matig toneel dan de huidige ranzige pulptelevisie met zijn overaanbod aan zinloze talkshows.
Bij terugkomst uit de Duitse hoofdstad werd ik meteen lastiggevallen. ‘En heb je de winnaar, de Gouden Beer, van het festival ook gezien?’ Belangstellende oude boomer-vrienden uit het onderwijs kenden de Franse regisseur Nicolas Philibert nog van jaren terug. Hij maakte twintig jaar geleden met Etre et Avoir een van de mooiste documentaires, een hartverwarmend portret over het laatste jaar van een plattelandsschooltje. Destijds een regelrechte filmhuis-hit. Nu terug aan het filmfestivalfront met Sur l’ Adamant, een innemend portret over de dagopvang van psychiatrische patiënten op een boot aan de Seine in Parijs. Heb de film niet gezien, bewust overgeslagen. Waarom? Niet dat het daar zou stinken, maar het heeft meer met de Berlijnse grap te maken. Ik ben zelf al gek genoeg en in het dagelijkse leven lijkt iedereen wel idioot. Daar heb ik geen film of documentaire meer voor nodig.
