Met regelmaat schrijft onze columnist en hoofdredacteur Ted Chiaradia een stukje over wat hem bezighoudt op cultureel gebied, wat hij meemaakt, wat hij vindt of – zoals in dit geval – over InScience, Back to the Future en Young Plato.
Gelukkig, de stembureaus zijn dicht, onze stem is uitgebracht, tenminste als je de moeite hebt genomen. Op wie ik moest stemmen, waarom, waarvoor? Ik weet het al niet meer. Keuzestress, te veel partijen met evenzoveel vage verhalen. Gaf onrust. Daarom deze keer maar eens meegedaan met een Verkiezingskompas. Zo’n gratis stemadviessysteem, waar ongetwijfeld een of ander onzichtbaar verdienmodel achter zit. Na het invullen van dit Kompas, ik zag het als een onschuldig experiment, kwam ik tot mijn verbijstering uit bij CU en SGP. Experiment mislukt zou je zo zeggen. Zelfs het luisteren naar de hemelse moderne muziek van klavecimbel en slagwerk in galerie Marzee afgelopen zondag, maakt van de agnost in mij nog geen Bijbelse jongen. En als ik tussen God en de wetenschap moet kiezen ga ik toch voor het laatste: de Science.
Komend weekend hebben we in Nijmegen wat te vieren, geen democratie dit keer, maar wetenschap bij InScience. Voor de achtste keer alweer, een weekend lang films, gesprekken en nog veel meer op het Internationale Science Filmfestival.
Met als thema -en daar zat ik net op te wachten- Experiments. Tijdens het lezen van de inleiding van de uitgebreide Festivalkrant, duizelde het me meteen. Welk een optimisme, een vrolijkheid, een enthousiasme, en meteen ook behoorlijk uitdagend. Een filmprogramma met meer dan 50 films; er wordt voor ons getoverd, onze nieuwsgierigheid wordt geprikkeld, we worden op avontuurlijke reizen meegenomen, zelfs buiten de grenzen van onze fantasie, ontdekkingen vol verrassende innovaties. Het houdt niet op, het verhaal lijkt op een verkiezingsspeech van Jesse Klaver of Diederik Samsom in hun beste dagen.
Met recht mogen we trots zijn op InScience. In een betrekkelijk korte tijd zijn ze erin geslaagd om met het unieke thema wetenschap een filmfestival neer te zetten dat zijn gelijke niet kent. Heel bijzonder, InScience in Nijmegen. Nu al als unieke brand nationaal bekend met potentie om zelfs internationaal naam te maken. Positief voor de stad en, niet onbelangrijk, de beste marketing voor al onze grote onderwijs- en wetenschapsinstituten. En misschien wringt daar ook wel ergens de schoen. Is het niet te licht. Te marketingachtig met feestjes als een silent disco. Prat gaan op bezoekersaantallen, op de vooral leuke voor- en nagesprekken. Waar gaat het nu eigenlijk over? Waar is de routekaart naar de beste films, de unieke programmering.
Dat zal bij deze editie zeker nog niet het probleem zijn. Maar in de toekomst zal, zeker als je als festival wil blijven meetellen op het nationale en internationale podium, meer focus dienen te liggen op kwaliteit en evenwicht in het programma. Als het aan hoofdprogrammering Rob van den Bergh ligt, maak je bij deze editie van InScience je keuze en laat je je verassen. Keuze te over. Maar dat is het nu net. Te veel Eus’ boekenclub in plaats van echte literatuur, te veel bromfietshelm met dildo in plaats van debat, te veel randprogrammering bij een filmfestival.
De filmklassiekers
Als ik naar de programmering van de twee filmklassiekers kijk, The Fly en Back to the Future, ben ik zeer kritisch. The Fly van David Cronenberg uit 1986 is wel zijn meest commerciële productie, maar daarmee ook meteen zijn minste. En als er een cineast perfect binnen het thema Experiments thuishoort, dan is het wel zo’n beetje het complete oeuvre van de Canadese grootmeester. Als je zo nodig toch de voorkeur geeft aan een verfilming van het korte horrorverhaal The Fly van George Langelaan, in 1957 verschenen in de Playboy, kies dan de originele klassieker van Kurt Neumann uit 1958. Dan ben je echt uniek!
Tja, en dan Back tot the Future, uit 1985 van Robert Zemeckis. De vrolijke science fiction waarin de jonge Marty in een omgebouwde auto terug in de tijd geschoten wordt en terug moet naar de toekomst. De hoofdrol van de destijds nog jonge Michael J. Fox, die al meer dan 30 jaar lijdt aan de ziekte van Parkinson, is niet meer los te zien van deze vreselijke ziekte. Het zou gepaster en ook simpelweg logischer zijn als er naar aanleiding van deze film een talk is over de behandeling tegen Parkinson. Vooral omdat we in Nijmegen met Bas Bloem een groots expert in ons midden hebben. Nu gaan we het hebben over de bliksem en de tijdmachine. En of reizen in de tijd mogelijk is. Op termijn hoop ik van wel; ik verlang er nu al wel eens naar om weer terug te zijn in 1985. De wereld was toen nog overzichtelijk, minder keuzestress en van FOMO -angst om iets te missen-, hadden we nog nooit gehoord.
De beste wetenschapsfilm zal ik niet vinden en ook niet zoeken, daarvoor is het programma te weinig ambitieus. Toch hoop ik te worden verrast tijdens het festival. Als handleiding gebruik ik de tips van de medewerkers uit de krant van InScience over de films en natuurlijk het nevenprogramma, wat liefkozend een ‘gimmick’ wordt genoemd.
Mijn persoonlijke tip, zondagavond te zien, de documentaire Young Plato. Over een bezielende onderwijzer die met filosofielessen jonge getraumatiseerde kinderen in een achterstandswijk van Belfast weer zin aan hun leven geeft. Een absolute must-see! Net zoals het gesprek achteraf over intergenerationeel trauma bij een kind. In een wereld met vele crisissen, iets wat alleen maar actueler wordt.
Zelf ga ik voor in het Hartverscheurend Filmexperiment op zaterdag en zondag naar de Joris Ivenszaal. Als bezoeker neem je deel aan een experiment rondom de dood in film. Hoogleraar Communicatie Enny Das onderzoekt de dood en de kracht van verhalen. Waarom zijn we zo bang om te sterven en waarom zijn we zo geïnteresseerd in juist verhalen over de dood? Een gelijkwaardige uitwisseling tussen onderzoeker en bezoeker. Als bezoeker produceer je nuttige data en in ruil daarvoor kun je iets leren over jezelf. Benieuwd ben ik vooral wie er mee doen aan dit experiment. Een verloren politicus, een beschadigde sportjournalist? Mogelijk willen we na het experiment met zijn allen wel terug in de tijd. Wie terug wil kan nog altijd naar Back to the Future.
