Gedurfd orgelconcert in de geest van Schweitzer
In de geest van Albert Schweitzer, honderd jaar nadat hij zijn academische loopbaan opgaf om in Afrika onze medemens te helpen, stroomde op drie september de St. Stevenskerk vol, om te luisteren naar orgelmuziek, gespeeld door de kundige Berry van Berkum. Een concert in een succesvolle reeks van de Nijmeegse Orgelkring.
Een voorzichtige opening
Het openingsstuk is een prachtig en zeer bekend stuk: Dido’s Lament van Purcell. Het is een heerlijke binnenkomer, hoewel iets te vlot gespeeld. Het wordt gevolgd door datgene waar de mensen toch eigenlijk voor komen: Bach’s koraalpreludes op het orgel, gevolgd door mooie samenzang van Capella Schweitzeriana, een gelegenheidskoor. Hun heldere stemmen zorgen voor een mooi evenwicht. De zang en de orgelmuziek vormen een mooi geheel, zonder extremen, met veel precisie en harmonie. Het publiek is zichtbaar tevreden.
Een gewaagd middenstuk
Maar dan speelt Van Berkum een aantal stukken die minder dan vijftig jaar oud zijn. Het eerste stuk aan de hand van Toon Hagen, de organist die vorig jaar zorgde voor een uitverkochte Stevenskerk toen hij Ten Holt’s Canto Ostinato ten gehore bracht, een stuk dat inmiddels iedereen goed in het gehoor ligt. Hagen’s eigen stuk, Sjaloom, dat Van Berkum erg gepassioneerd speelde, was echter niet wat mensen verwachtten: langdurig repeterende ondertonen met een hoge melodielijn die tevoorschijn komt en verdwijnt in de onderliggende ritmische stroom. Het is net popmuziek. Moeilijk te volgen voor Bach-liefhebbers.
En dan een stuk van Willem Tanke: Flaming Sun. Een heerlijk stuk dat de aanwezige ouderen ten dagen werkelijk tartte. En was dat ook niet de bedoeling van Schweitzer, in te haken op zijn Zeitgeist, modern te willen zijn in plaats van opgesloten in het academisch kader? Om geen gewag te maken van een menigte die onrustig om zich heen gaat kijken, die wanhopig nogmaals in het programmaboekje begint te lezen. Zoekend naar redenen waarom deze muziek was uitgekozen. Moderne muziek valt soms nu eenmaal uit de toon. Op een prachtige manier, zeker wanneer zo’n rijk instrument als een kerkorgel daarvoor wordt ingezet.
Terug naar Bach
De daaropvolgende afsluitende Bachkoralen zijn dan opeens veel te lieflijk, veel te eenvoudig voor het gehoor, te saai. Maar ja, dat is waar de mensen voor komen. Tenminste, de mensen die komen. Zodra de hedendaagse composities de hele avond de kerk vullen, zal diezelfde kerk wellicht een stuk leger zijn. Maar wel veel levendiger.
