Ieder jaar organiseert de Nederlandse Orkest- en Ensemble-Academie, een organisatie die zich richt op de ontwikkeling van jong muzikaal talent, de NJO Muziekzomer. Dit in 2000 gestarte project is het podium voor de ensembles die worden geoefend tijdens de NJO Summer Academy. Jonge, veelbelovende muzikanten komen vanuit de hele wereld naar Gelderland om samen te werken met coaches, solisten en dirigenten, waaronder enkele van internationale faam. Tijdens de NJO Summer Acadamy studeren zij verschillende (neo-)klassieke muziekstukken in, met altijd weer interessante stijlen.
De avond in LUX opende met de wereldpremière van een kort muziekstuk van de Japanner Yu Oda genaamd 'In Your Dream'. Dit muziekstuk maakte gebruik van 'extended technique', waarbij muzikanten hun instrumenten gebruiken om op een ongebruikelijke manier geluid te maken. Denk bijvoorbeeld aan een trombonist die op zijn instrument slaat in plaats van blaast. Dit muziekstuk sprak mij niet echt aan omdat het moeilijk was om te luisteren naar de aparte speelstijl.
Hierna werden er twee stukken opgevoerd van composer in residence (degene waarvan de meeste muziek afkomstig is bij de NJO Muziekzomer) Steve Reich, te weten 'City Life' en 'Tehilim'. Voor degenen die niet bekend zijn met de stijl van Steve Reich: hij is één van de pioniers van de minimal music of minimalistische muziek, een stijl die gebruik maakt van minimale middelen om een muziekstuk te spelen, waarbij sommige melodieën (of zelfs individuele noten) langere tijd aangehouden worden en subtiel veranderen.
Reich schreef het eerste muziekstuk 'City Life' in 1995, met zijn woonplaats New York als inspiratiebron. Het muziekstuk zit, net als de stad, bomvol geluid van mensen. Er speelt een groep percussionisten en een strijkkwartet, die ook nog eens allemaal versterkt worden, iets wat doorgaans niet gebeurd bij klassieke orkesten. Hier komt nog eens bij dat er twee samplers met keyboards bij zitten: deze spelen korte samples van geluid die Reich zelf heeft opgenomen in New York. Denk hierbij aan autoclaxons, het geluid van een kloppend hart en zelfs berichten van de New Yorkse brandweer tijdens een aanslag op het World Trade Center in 1993.
'Tehilim' (het Hebreeuwse woord voor 'psalmen') is een heel ander muziekstuk. Reich gebruikte verschillende coupletten uit psalmen en schreef hier muziek omheen. Het is interessant om het contrast tussen het ritme-gebaseerde 'City Life' en het meer melodische 'Tehilim' te horen, omdat hoewel de stukken niet op elkaar lijken er toch een zekere overeenkomst in zit die ik alleen maar kan aanduiden als 'de hand van Reich'.
De continue herhaling van melodieën en ritmes die subtiel veranderen was bizar om mee te maken. Je hebt als luisteraar het idee dat de muziek constant verandert, hoewel je er niet echt de vinger op kan leggen wie nou precies voor welke verandering zorgt. Ik druk iedereen op het hart om zeker een keer naar minimal music te luisteren, en zodra het kan de NJO Muziekzomer te bezoeken om meer van dit soort creatieve en inspirerende muziek te horen.
Wat: NJO Muziekzomer
Waar: LUX Nijmegen
Wanneer: 10-08-2013
Door: Tim Meijer
