Het zijn goede tijden voor jazzliefhebbers in Nijmegen. Afgelopen week kon je zelfs naar twee topconcerten in Brebl. Op dinsdag swingende jazz van de Amerikaanse saxofonist Vincent Herring met het Tom van der Zaal Quintet en op woensdag Philipp Rüttgers in de Breek-de-week concertreeks. Mijn keuze viel op de laatste, de spannendste.
Iedereen kent de sprookjes van Hans Christian Andersen, zoals de Sneeuwkoningin en De Kleine Zeemeermin. Maar vaak is de Disney-versie met een gaat-u-maar-weer-slapen ‘happy end’ het meest vers in de herinnering. Philipp Rüttgers heeft de originele sprookjes genomen, in zijn jeugd veel voorgelezen door zijn moeder, als inspiratiebron voor een compositieopdracht van het North Sea Jazz festival. Het resultaat is net zo betoverend en soms rauw als de sprookjes.
Muzikale sprookjeswerelden
Rüttgers is kind aan huis in Brebl en bij JinJazz. Over zijn vorige optreden met Phil’s Music Laboratory in Brebl tijdens het tweede Festival Jazz International Nijmegen was ik al zeer enthousiast. Ditmaal treedt hij aan met een compleet andere groep musici in een bijzondere samenstelling voor een jazzkwintet: viola, cello, gitaar, piano, drums en vocalen. Aangevuld met allerlei bijzonders, zoals een dubbelfluit (objet trouvé par Oene van Geel), belletjes, rateldingen en elektronica voor sfeerbepalende geluidseffecten. Dat heb je ook wel nodig als je sprookjeswerelden wilt oproepen, waarin uiteenlopende karakters als een sneeuwkoningin, een zeemeermin en een Chinese nachtegaal de hoofdrollen spelen.
Philipp Rüttgers © Henk ten Holt
De zes op H.C. Andersen geïnspireerde composities zijn stuk voor stuk ijzersterk. Philipp Rüttgers is een uiterst origineel wonderkind dat jazz, klassiek, prog-rock en diverse folktradities weet om te smeden tot een muzikale taal die heel natuurlijk en samenhangend is. De stukken gaan ook direct in je systeem zitten, merk ik, als ik na het optreden de aangeschafte cd afspeel. Je voelt je thuis in zijn muziek alsof die al bij je hoorde zelfs voordat ze bestond.
Muzikale rijkdom
De Britse Heidi Heidelberg – haar artiestennaam; ze heeft Duitse voorouders – doet de vocalen voor de hoofdrollen. Ze maakt een grote indruk op me. Alle mogelijke genres en stijlen komen voorbij en ze wisselt ze moeiteloos af, ook van het ene op het andere moment. Van scatten tot quasi Broadway-tunes. Van adembenemend mooie melodieën die aan Britse folk of Henry Purcell doen denken tot momenten waarop je denkt dat je naar Within Temptation zit te luisteren. En nog veel meer. Het vloeit allemaal naadloos in elkaar over. Heidelberg heeft een geweldige beheersing van de registers, fraaie Engelse dictie en is heel expressief.
Heidi Heidelberg © Henk ten Holt
De vocale delen worden om en om afgewisseld met instrumentale delen die qua stijl en genre even divers zijn als de zangpartijen. De muziek krijgt op verschillende momenten extra ritmische kracht en klankdiepgang doordat Rüttgers de partijen van de instrumentalisten in wisselende combinaties samen laat vallen, wat tot heerlijk stuwende ritmes en ‘unisono’ gespeelde melodische passages leidt.
Al dat moois bouwt op naar een climax in het vijfde deel genaamd She Is Good For Nothing: een orgiastische extase van experimentele, vocale expressie. Het soort muzikale ‘happy ending’ dat mij het gevoel geeft dat er nog echte mensen zijn met echte gevoelens en idealen. Niet in een ingeblikt format te vangen en niet door kunstmatige intelligentie te vervangen.
Twists of H.C. Andersen’s Untaped Fairy Tales eindigt, bij wijze van coda, met een in eerste instantie minder opvallend, kalm stuk: Where Roses Bloom So Sweetly. Bij nader inzien een geheimzinnig en verontrustend stuk dat existentiële vragen oproept.
Getagd onder
