Er zijn van die concerten waarbij je vooraf geheel in het duister tast. Wat heeft mij er toegebracht om hier te zijn? Waarom koos ik dit? Vaak zijn dat de meest verrassende- en allermooiste concerten. Het optreden van de IJslandse Gyða Valtýsdóttir behoort beslist tot die categorie.
Vooraf wist ik niet veel van deze klassiek geschoolde celliste en componiste. Haar laatste album OX had ik even beluisterd en ik wist dat ze een verleden had bij de experimentele IJslandse indiemuziekgroep Mum. Ook wist ik dat ze zoiets als de Nordic Council Music Prize 2019 had gewonnen, dat was het zo’n beetje. Maar wat een betoverende ervaring lieten Gyða en haar vier begeleiders achter. IJle aardklanken, voortgestuwd door haar cellospel, soundscapes die in de verte aan het beste van Brian Eno deden denken, haar zachte hoge stemgeluid.
Gyoa Valtysdottir © P. van Esch
Een sacrale sfeer versterkt door de simpele, maar effectvolle belichting. Het leek alsof het ensemble in een donkerkleurige ochtendmist of avondgloed op de achtergrond speelde. Voor onze fotograaf Peter van Esch niet gemakkelijk in beeld te vatten, maar het mysterie dat daardoor ontstond gaf het optreden meer glans. Gekleed in een lange witte jurk bleef Gyða Valtýsdóttir, op het eerste gezicht een iele verlegen verschijning, het hele optreden het middelpunt. Met een solo op haar elektronisch versterkte cello opende ze meteen indrukwekkend; daarna volgde een groot gedeelte van haar laatste album OX. Hoogepunten als Cute Kittens, In Corde, Black Swan en Alphabet haar laatste nummer van de avond. Rijke arrangementen, op het eerste gezicht simpel en kinderlijk, maar oh zo geraffineerd en gecompliceerd uitgewerkt.
Nauwelijks in woorden te vatten
Dream pop, folktronica, experimentele jazz, modern klassiek, een nauwelijks in woorden te vatten sound kwam in dit intieme concert naar voren. Sprookjesachtig hoe Gyða zelf imponeert met haar hoge, ijle stemgeluid en tegelijkertijd haar begeleiders de ruimte geeft om te excelleren. Zoals Indrė Jurgelevičiūtė, de Litouwse multi-instrumentaliste die met dwarsfluit en vooral elektrische harp kan toveren. Daarnaast de gitaarklanken van Bert Cools en de bas en synth van Úlfur Hansson. En vooral de sfeervolle zwevende beats van de Zwitserse jazzpercussionist Julian Sartorius. Hij behoort tot de eredivisie van moderne experimentele muziek en werkte met de grote hedendaagse componist Fred Frith. Maar ook Gyða Valtýsdóttir behoort tot de allergrootste in haar genre. Zeker als je ziet met welke grote namen zij samenwerkt in de kunstscene, zoals de Canadese experimentele cinéast Guy Maddin.
Bij lange na geen volle zaal in Doornroosje. Halverwege riep een bebaarde man met bierbuikje spontaan: ‘Wondermooi!’ En dat is de perfecte samenvatting. De liefhebbers hebben wat gemist, aan de andere kant, wel zo prettig, geen overvolle zaal. Daarom geen geklaag bij entree en garderobe alleen drie keer hulde voor de programmering. Gyða Valtýsdóttir stond, na een drietal concerten in België, toch mooi exclusief voor ons in Doornroosje.
‘It’ll warm your heart and cleanse your soul’, aldus The Reykjavik Grapevine over haar laatste album OX. Een ‘Definite Must-Have’. Voor ons was het concert een absolute ‘Must-See’!
Poëzie van het beeld
En omdat de poëtische sound nauwelijks te verwoorden is, hiervoor extra veel beeld. Poëzie van het beeld van onze fotograaf Peter van Esch.
Gyða Valtýsdóttir © Peter van Esch
Bert Cools en Úlfur Hansson © Peter van Esch
Indrė Jurgelevičiūtė © Peter van Esch
Gyða Valtýsdóttir © Peter van Esch
