Weet je wat zo gek is? Er is nergens een goed actueel beeld te vinden van wat er in de plaats komt van Metterswane, het wederopbouw-kantoor tegenover het station dat nu plat gaat. Dat nieuwe gebouw wordt namelijk best wel enorm en beeldbepalend. Maar niet zo enorm als de woontoren Waalpanorama waarvoor Nijmegen maar steeds geen bouwer kan vinden. En wat nog vreemder is? Je hoort in beide gevallen niets over duurzaamheid.
Dat gaat in andere plaatsen wel anders. Unilever opende in december een super duurzaam hoofdkantoor op de campus van Wageningen, met opvallend grote houten spanten. De Triodos bank opende in november een kantoor in Driebergen dat grotendeels van hout gemaakt is. In Amsterdam komt dit jaar een woontoren van 73 meter die HAUT gaat heten en zogenaamd ‘hybride’ gebouwd wordt: een betonnen trappenhuis en alles daaromheen van hout (en glas, natuurlijk, en heus wel wat andere materialen). Dat HAUT zal even de hoogste houten woontoren van Nederland zijn - de hoogste van Europa staat in Noorwegen en is niet hybride maar helemaal van hout. Ik zeg maar even, want in Rotterdam gaan ze daar binnen twee jaar fors overheen met een hybride gebouw, het Tree House, vlak bij het Centraal Station, dat de 140 meter gaat aantikken. En, oh ja, afgelopen maandag bekend geworden: Bill Gates en zijn organisatie gaan in Rotterdam een drijvend houten kantoorgebouw bouwen.
Kruislaaghout zo sterk als beton
“Van hout?” zul je denken. Ja, van hout. Er bestaat zoiets als gelamineerd hout: je hebt ongetwijfeld wel eens paard gereden, gezwommen of gesport in een hal waar het dak door dat soort gigantische houten spanten gedragen wordt. Wordt al decennia lang toegepast: het is sterk, licht, bestand tegen zuren en zouten waar staal niet tegen kan en kan veel grotere overspanningen aan. En zo bestaat er ook al decennialang iets dat ‘kruislaaghout’ heet: kruislings op elkaar gelijmde latten, meestal van vurenhout, die samen een inerte, massieve, dikke plaat vormen die sterker is dan beton maar veel lichter, makkelijker te ver- en bewerken. Daar bouwen ze die kantoren, woontorens, drijvende zakenpanden van, maar ook particuliere huizen.
Koolstofstofzuigen met bouwmateriaal
In München bouwen ze een oud kazerneterrein vol met appartementengebouwen van dat spul, in Kopenhagen komt er een groene wijk mee, in Groot-Parijs mag je als (semi-) overheidsgebouw niet meer van beton bouwen tenzij je aantoont dat het echt niet in hout gebouwd kan worden. In Bordeaux worden studentenflats van kruislaaghout gebouwd, in Amerika is bijna elk nieuw universiteitsgebouw van hout.
Waarom dat allemaal? Om de duurzaamheid. Bomen slaan namelijk CO2 op. Ze zijn de koolstofstofzuigers van de aarde. Dan moet je ze wel bij einde levensduur omhakken en dan iets met dat hout doen, want anders komt de koolstof weer vrij, door verbranding of rot. En dat omhakken kan, geen probleem, want je kunt ze ook weer planten, die bomen. Naaldbomen groeien in een jaar of dertig weer groot en dan kun je ze weer omhakken. Het zijn dus stofzuigers die, als ze kapot zijn, gewoon opnieuw groeien en zelf voor iets anders kunnen worden gebruikt. Je schrikt van het verschil: bij een houten gebouw sla je tónnen aan CO2 op, terwijl je bij een betonnen en stalen gebouw tónnen CO2 uitstoot.
Dus..
Noch op de site ‘het nieuwe Metterswane’, noch op die van architect Barcode Architects, noch op die van projectontwikkelaar of de bouwer is iets te vinden over het materiaal waarmee dit gebouw, in opdracht van corporatie Talis, gebouwd gaat worden. Barcode heeft ooit 'artist impressions' laten maken, in 2011. Die circuleren nog wel op het web, maar niet op hun website. Maar die tekeningen – niemand weet wat er inmiddels aan is aangepast – maken niets over de materialen duidelijk. Ook niets over eventuele energiezuinigheid van het gebouw. Aangezien dat heel gebruikelijk is bij gebouwen die wél energiezuinig zijn (er bestaan internationale standaards voor, zoals het BREEAM-label), die worden vaak al jaren van te voren met veel tamtam gepresenteerd, denk ik dat er in het geval Metterswane langs de binnenrandjes van het Bouwbesluit gezeild gaat worden. Denkelijk ligt de oude gasleiding er zelfs nog wel, dus het zal me benieuwen of er met aard- of luchtwarmte gewerkt wordt, zoals tegenwoordig met elk nieuw gebouw, of dat er gewoon weer gasketels in komen.
Heel hard lachen om Green Capital
Kijk, we hebben met zijn allen heel hard gelachen om dat totaal loze en mislukte Green Capital-jaar. Dat begon met een mislukte show door verzakkende dieseltakels – lekker duurzaam, er is wel beloofd dat het alsnog zou worden opgevoerd. Kan iemand dat even gaan navragen? Erger was dat niemand, maar dan niemand, ook maar iets kon aanwijzen waarin Nijmegen zich een fractie positief onderscheidde ten opzichte van welke andere Europese stad dan ook op het gebied van duurzaamheid.
Maar als je niet groen bent maar je wilt toch groen zijn dan kan je proberen groen te worden, toch? De bouw is een belangrijke factor in de totale CO2-uitstoot op de aarde. Er moet heel veel gebouwd worden, zie de plannen van de gemeente voor een Waalpanorama-woontoren tot 120 meter hoog bij de Hezelpoort. Ook daar zijn artist impressions van te vinden: veel slank beton en staal. Dat moet niet. Dat moet dus groen. Punt. Moeilijk aanbesteden of niet. Ambitie om de stad smoel te geven is niet genoeg. Dat smoel moet ook adem kunnen blijven halen.
