Ahlbom's 'Lebensraum’ zinsbegoochelend
Praktisch zonder voorkennis stapte ik zaterdagvond het LUX theater binnen voor een stuk van Jakop Ahlbom, een Zweeds theatermaker die inmiddels in Nederland al een aantal jaren aan de weg timmert. En ik werd overrompeld door een taalloze voorstelling die klonk als een klok. Met een mengeling van mime, toneel, dans, acrobatiek en illusionisme brengt deze theatermaker de bezoeker aan het twijfelen over zijn eigen waarnemingsvermogen, tijdsbesef en gevoel voor verhoudingen.
Illusie met een hoofdletter
Niets is wat het lijkt op het toneel. Een stoel of tafel, een kast ,een deur of een wand: alle voorwerpen blijken dubbele of tweedubbele bodems te hebben, worden dan weer eens voor hun oorspronkelijk doel gebruikt, dan weer op een zodanige manier dat je je als toeschouwer in de maling voelt genomen. Duidelijk geïnspireerd door Buster Keaton en het geluidloze tijdperk van de film wordt om te beginnen een maaltijd een slapstick van twee woordloze, geschminkte heren, Ahlbom zelf en Reinier schimmel, die al trekkend aan draden en koorden elkaar de benodigdheden aanreiken, waarbij niet wordt geschroomd een literfles water een tiental meters door de lucht te laten suizen. En alles perfect getimed en uiteraard met stalen gezicht. In hypnotiserende stijl spelen twee muzikanten, gekleed in eenzelfde dessin als het behang een bijpassend muzikaal tapijt. Het blijken Ralph Mulder en Leonard Lucieer van Alamo Race Track.
Summum
Indachtig het nummer van Neil Young ‘Every man needs a maid’, besluiten de heren dat ze toch een vrouw des huizes nodig hebben en schaffen zich een mechanische werkster aan die hen dient te ondersteunen bij de huishoudelijke taken. En hoezeer ik er ook gespitst was enig teken van leven te ontwaren, ik was er heilig van overtuigd dat ze van plastic was; tot ze even later als een eigentijdse Pinoccio tot leven komt, waarna het natuurlijk al ras uit de hand kan gaan lopen. Silke Hundertmark is subliem als kruising tussen robot, marionet en pop en toont een verbluffend staaltje acrobatiek, dans en lichaamsbeheersing. In een wervelend tempo houdt ze de twee heren dusdanig bezig dat ze besluiten haar te ‘opereren’ en terug te brengen in haar dociele functie - met averechts effect.
De hallucinerende slapstick die dan volgt is moeilijk na te vertellen. Decors veranderen in een oogwenk, deuren blijken draaideuren, een kast wordt een bed of omgekeerd, plotseling verdwijnt er iemand in een wand of nog erger dwars door iemand heen. Naar adem happend wordt tot slot de hele achterwand als een voorhang die openscheurt, getransformeerd tot een betoverend bos waarin zich de laatste haast serene scene kan afspelen.
Met die rust ben je dan zowat blij, want het geeft je de gelegenheid om weer bij zinnen te komen. Stel je voor dat je ook de realiteit niet meer kunt vertrouwen!
Wat: Jakop Ahlbom
Waar: Theater LUX Nijmegen
Wanneer: 14-04-2012
Door: Peter van de Ven
Foto's: Peter van de Ven
Website Jakop Ahlbom
{ugallery}jakopahlbom{/ugallery}
