Hoe volg je een drie uur durend, met ‘fucks’ overladen drugs- en tietenfeest als The Wolf of Wall Street op? Met een serene 161 minuten aan diepe overpeinzing en religieuze vervolging in zeventiende-eeuws Japan.
Blijkbaar.
Silence is een passieproject van de 74-jarige filmreus Martin Scorsese, en het langverwachte sluitstuk van zijn trilogie over het geloof, na The Last Temptation of Christ (1988), en Kundun (1997). Hij had deze boekverfilming al heel lang op het oog, maar was er naar eigen zeggen niet klaar voor.
Missie
De twee Jezuïtische priesters Rodrigues (Andrew Garfield) en Garupe (Adam Driver) zijn zowat sprakeloos na het horen van het slechte nieuws. Het kan gewoon niet waar zijn dat hun mentor Ferreira (Liam Neeson) zich tegen God heeft gekeerd. Dat hij het katholicisme heeft afgezworen tijdens zijn missiewerk in Japan. Het tweetal reist hem vol overtuiging achterna, om Ferreira’s missiewerk te volbrengen en hem te zoeken.
Vanaf het moment dat ze samen met hun Japanse gids voet aan wal zetten, zijn de missionarissen in levensgevaar. De Japanse overheid wil het christendom uitroeien. De twee duiken onder in een dorpje, dat stiekem katholiek is. Vooral Rodrigues voelt zich gezegend, dat hij zo veel kan betekenen voor deze armoedzaaiers. Maar al gauw ontstaan er problemen. Want begrijpen de Japanse boeren hun heilige boodschap wel zoals die is bedoeld? En dan verschijnen er overheidstroepen, die verdachte dorpelingen onderwerpen aan een langzame, pijnlijke dood. Om hun nieuwe parochie te beschermen vluchten de twee priesters elk een kant op.
Dilemma
Rodrigues wordt gepakt, en zowel lichamelijk als psychisch gemarteld. De overheid zet hem voor een duivels dilemma. Als je met het afzweren van God levens kunt redden, waarom zou je het dan niet doen? De eloquente geweldenaars weten het wel. Jezus zelf zou nog zeggen: ‘Adieu vader.’ Of ja, ‘Sayonara, Kami-sama!’ Maar Rodrigues worstelt. In de stilte probeert hij de stem van God te horen, die hem moet vertellen wat te doen.
Garfield (The Amazing Spider-Man) is in Silence volledig in vorm. Intens, ingetogen en intrinsiek voor het slagen van de manier waarop de film wordt vormgegeven. Dankzij hem slagen we erin de menselijke tragedie die zich voor zijn ogen voltrekt te begrijpen op de manier waarop zijn personage dat doet. Ook Driver (Girls) en Neeson bewijzen zich opnieuw. Maar wie pas echt opvalt is Tadanobu Asano (Ichi the Killer), die als tolk van de Japanse krijgsheer de charmante dreiging perfect voelbaar maakt.
Misplaatst
Nou is Scorsese een gelovig man. En de film valt te lezen als een pamflet voor het katholicisme. Zeker in Nederland is dit een risico. We leven in een overwegend seculier land. Zo’n vijftig procent van ons is ongelovig, volgens een recent nieuwsbericht. En het is erg gemakkelijk om bij een verhaal als van Silence, waarin personages zo diepgelovig zijn, meteen alle interesse en sympathie te laten varen. Maar dat doet de film tekort.
De geloofsstructuur waarin de katholieke personages handelen is allesbehalve vrij van kritiek. Ze lijden. Ze hebben een misplaatste wens om martelaar te worden. Het enige wat voor ze pleit is hun menselijke kant. En dat geeft stof tot nadenken. Maar wel pas na een ferme stomp in je maag. Want Scorsese heeft een reputatie hoog te houden.
