Hoe is het om een tiener te zijn in de jaren tachtig? En hoe is dat, wanneer je vader een suïcidale invalide is met een voorliefde voor de literaire werken van Goethe en Kafka? Nena is een semiautobiografische film van regisseur Saskia Diesing. Tijdens het schrijven moest ze duiken in haar eigen tienerjaren, en dat deed ze onder andere door in therapie te gaan. Het resultaat is een film die bijzonder persoonlijk aanvoelt.
Het verhaal speelt zich af in een dorpje aan de Duitse grens, op een steenworp afstand van Groningen. Terwijl de 16-jarige Nena (Abbey Hoes, Koning van Katoren) nog aan het begin staat van haar leven – ze luistert naar The Ramones, speelt honkbal en wordt voor het eerst verliefd – onderneemt haar Duitse vader Martin (Uwe Ochsenknecht, Das Boot) een zelfmoordpoging. Niet alleen dat, Nena komt erachter dat het niet zijn eerste poging is.
Tegenstellingen
In Nena worden tegenstellingen sterk gethematiseerd. Het tienermeisje begint haar lichaam te ontdekken, terwijl haar vader het zijne vanwege MS nauwelijks kan gebruiken. Martin is een schakende en literatuur citerende intellectueel, terwijl Nena’s eerste liefde Carlo (Gijs Blom) een sportende blower is met blauw geverfd haar. Zijn veelzeggende credo is geleend van de Amerikaanse honkballer Steve Blass: “Als je denkt, gaat het mis.” Carlo is de antithese van Martin, en daarmee Nena’s toevluchtsoord wanneer het te veel wordt. Want de 16-jarige worstelt om te proberen haar vader te begrijpen.
Een film als dit is sterk afhankelijk van het acteerwerk. En het spel in de film blinkt uit. Abbey Hoes laat uitstekend zien waarom ze een van de rijzende jonge sterren is in de Nederlandse filmwereld. En met Monic Hendrickx als moeder kan er weinig mis gaan. Toch is het vooral Ochsenknecht die schittert in zijn moeilijke rol als de vader. En wel door niet overdadig te schitteren in beeld, maar door het klein te houden. Achter elke starende blik schuilt, gehuld onder een dikke deken van onvermogen, een diepe gedachtewereld. Hij speelt dit met veel overtuigingskracht.
Grens
Nena kabbelt rustig voort, zoals de meeste Nederlandse films dat doen. Halverwege zou het allemaal nog zomaar op een flauwe dramafilm kunnen uitlopen. De film is namelijk pakkend, maar het einde zal moeten bepalen of de film je ook blijft vasthouden. En na anderhalf uur speeltijd weet je dat het Diesing is gelukt. Ze heeft iets moois gemaakt.
Er is slechts één punt wat me de hele film lang is blijven steken. Het verhaal is gesitueerd in een plaatsje aan de Nederlands-Duitse grens, en toch spreken alle Nederlanders met de dictie van de toneelacademie. Veel waarschijnlijker, zeker in de regio Groningen, is dat er met een stevig dialect zou worden gesproken. Waarom het verhaal niet is verplaatst is denkbaar, gezien de nationaliteit van Martin. En om de juiste emoties over te brengen, zou het spreken in zo’n dialect misschien in de weg zitten. Maar het haalt ook een laagje realiteitszin weg. En dat lijkt me nou juist zo’n cruciaal aspect van de film.
****
