Onlangs verscheen weer een nieuwe editie van Atlas voor gemeenten, een jaarlijks onderzoek naar de woonaantrekkelijkheid van vijftig Nederlandse gemeenten. Er werd een persbericht rondgestuurd, voorzien van de ranglijst van 2006 en die van 2016. Nijmegen staat dit jaar op plaats acht. Zeven plaatsen hoger dan in 2006! Reden voor lokale media om te melden hoe goed het met de stad gaat.
Niet dat iemand het rapport zelf gelezen heeft of de cijfers van de afgelopen tien jaar nader bestudeerd heeft (want daar moet je namelijk €59,- voor neertellen). Wie de details en nuances bekijkt kan tot een heel andere conclusie komen.
Atlas voor gemeenten
De Atlas voor gemeenten is een jaarlijks onderzoek, dat sinds 2003 wordt uitgevoerd, naar de woonaantrekkelijkheid onder de vijftig grootste gemeenten. Dat zijn bijvoorbeeld Amsterdam, Utrecht en Enschede, maar ook Velsen, Oss en Hoorn. De gemeenten worden volgens objectieve en meetbare criteria met elkaar vergeleken. Dat levert een 250 pagina’s tellend boekwerk op met heel veel grafiekjes, voor elke gemeente afzonderlijk en per thema, waarbij gemeenten in rangorde staan. Die verschillende criteria leveren een totaalscore per gemeente, wat uitmondt in een jaarlijkse ranking van die vijftig gemeenten.
Als een raket
En daar komt dan dit jaar uit dat we sinds 2006 zijn gestegen naar plaats acht. Hoera! Ja, als je kijkt naar punt B, en dat vergelijkt met punt A, dan kun je daar een mooie recht stijgende lijn tussen trekken. Maar als je kijkt naar de details, dan is de realiteit toch net iets anders. Om te beginnen was 2006 het jaar waarin Nijmegen het laagst genoteerd stond sinds het begin van de meting. Vrij kort daarna zijn we gaan stijgen, tot we in 2009 de zesde plaats bereikten. Evengoed als dat je het dieptepunt met de huidige positie vergelijkt, kun je ook het hoogtepunt nemen en zeggen dat we sinds 2009 in woonaantrekkelijkheid zijn gedaald.
De Gelderlander kopte over onze noorderburen twee rivieren verderop zelfs: ‘Arnhem stijgt als een raket’, omdat ze in vergelijking met 2006 na Dordrecht de grootste stijging hadden. Dat die raket in 2005 gelanceerd was en in 2010 al op een vrij constante koers was komen te liggen, met zelfs een lichte daling de laatste twee jaar, wordt niet vermeld.
Criteria
Interessanter nog dan de ranking in de verschillende jaren zijn de criteria waarop steden beoordeeld worden door de Atlas voor gemeenten. Naast inwoneraantal, vergrijzing, aantal laag- en hoogopgeleiden en studenten als percentage van de bevolking (waarbij Nijmegen bij deze laatste twee criteria zeer hoog scoort), wordt er gekeken naar punten waar Nijmegen prat op gaat: cultuur en culinaire kwaliteit. Er valt echter veel af te dingen op deze criteria.
Bij culinaire kwaliteit wordt geteld hoeveel restaurants van een stad in de gidsen van Michelin en Lekker genoemd worden. Een stad met twee pizzeria's en drie Chinezen, maar ook met twee peperdure restaurants in de Michelingids, scoort daardoor hoger dan een stad met een groot aanbod van eetcafés en betaalbare restaurants met maar één vermelding in Lekker.
Omgekeerd wordt geteld hoeveel musea een stad heeft per duizend inwoners. Nijmegen staat zo op plaats veertien, Groningen daarentegen - u weet wel: de stad van het Groninger Museum - op plaats veertig. Kennelijk is het voor de ranking lonend om meer te investeren in veel kleine musea, dan één groot museum met landelijke uitstraling. Een opmerkelijk criterium, niet? Zeg nu zelf: waar woont u liever? In een stad waar je naar een expositie van David Bowie kunt of een stad waar een expo met een collectie architectuurboeken is? - Quizvraag: welke steden vormen in deze categorie de top 3?
Op dezelfde manier wordt geteld hoeveel popconcerten er zijn per duizend inwoners. Wij scoren hier hoog, mede doordat er in Merleyn per jaar meer dan 150 activiteiten georganiseerd worden. Dat er in Merleyn maar plek is voor 200 bezoekers max, en dus een kleiner bereik heeft dan een grote zaal, doet er voor de rangorde niet toe.
Elsevier
Of we het wel zo goed doen, is op zijn minst discutabel. De Atlas voor gemeenten is ook niet de enige graadmeter voor gemeenten. Ook weekblad Elsevier publiceert in samenwerking met Bureau Louter een jaarlijst van de plaatsen waar je het beste kunt wonen. In het onderzoek nemen ze alle 393 gemeenten van Nederland mee. Elsevier gebruikt hier zeven thema's als economie, rust, ruimte, en bereikbaarheid. Er wordt hierbij niet objectief geturfd zoals bij de Atlas. Nee, bewoners wordt gevraagd een waardering voor hun gemeente te geven op onderdelen van elk thema. Dat onderzoek kunnen we in Nijmegen maar beter niet lezen: in 2015 stonden we hier namelijk op positie 227…
Conclusie
Als stad kom je altijd wel goed uit de bus. Het is alleen afhankelijk welke criteria je hanteert, hoe je turft en vooral hoe je de cijfers naar je hand interpreteert. Dus laten we ons in Nijmegen vooral op de Atlas voor gemeenten richten en ons hierbij blijven vergelijken met 2006, dan zitten we altijd goed. Misschien nog een of twee museumpjes erbij en we zitten weer helemaal in de raket… uh, lift.
En dan nog het antwoord op de vraag wie er in de top 3 beste steden met musea staan: Ede, Leeuwarden en Zaanstad. Kunstliefhebbers kunnen dus beter verhuizen.
