De mensen vragen mij: "Jan Maurits, wat vind jij nou van dat nieuwe belevings- en herinneringscentrum over de Tweede Wereldoorlog dat ze in De Lindenberg gaan inbouwen? Jij was toch zo tegen de komst van dat Vredesmuseum?" En dan antwoord ik: "Fijn dat je het vraagt: ik vind het een uitstekend idee."
Voor wie de voorgeschiedenis niet kent: er loopt een fonds rond te rammelen met ettelijke miljoenen. Redelijk 'schoon' geld. Dat moet, onder begeleiding van redelijk betrouwbare types, worden geïnvesteerd in projecten die de herdenking van de Tweede Wereldoorlog levend moet houden. Waarom dat moet? Want Europa. Want bij elkaar blijven. Want dat nooit weer. Want vieren van alweer bijna 75 jaar vrede op ons wrede continent. Kan je niet tegen wezen.
En dan loopt er dus een Liberation Route, langs het spoor dat de geallieerden volgden na de landingen in Normandië (ben je er wel eens geweest? In elk dorp in die streek heb je minstens één Musee de la Guerre, een loods vol met door de legermachten achtergelaten oude meuk. Heb je er één gezien, dan weet je het wel. Plus een aantal heel indrukwekkende gedenkplekken en begraafplaatsen). En van daar dan dus naar het Noorden, hoe ze optrokken naar Parijs, Brussel, Antwerpen en tijdelijk strandden bij de grote rivieren en in de Ardennen. Die 'grote rivieren', dat was bij ons dus, Nijmegen. En de mislukte maar heroïsche poging om de boel vanuit Arnhem open te breken met een nooit eerder vertoonde luchtlandingsoperatie op de Edense heide. En dan vandaar door, uiteindelijk richting Berlijn, de route van de vrijheid. Leve Europa! Of die ook vanuit Stalingrad onze kant op wordt doorgetrokken en wat ze met Abessinië en de laars van Italië doen... of met de strijd in de Pacific? Geen idee. Heb ik het nog ergens over?
Oh ja, die zak met geld dus en die Liberation Route. En dat er mensen met een te grote fantasie waren. Die zagen voor hun geestesoog dus al een gloednieuw museum verrijzen in de navel van de wereld: Nijmegen, ster onder de sterren, kantelplek van de geschiedenis. Doe maar voor heel veel geld de oude Vasimfabrieken tot een museum ombouwen. Niet over oorlog, maar over vrede. En dat kunstenaarsvolkje dat daar nu leeft moet maar naar elders. Want op zo'n museum komt zeker een half miljoen mensen per jaar af. Nijmegen op de kaart, goed voor de economie... dat soort waarheden: als de premisse niet deugt volgt elke conclusie... logica van de causaliteit. En genoeg prima mensen die daar kansen in zagen, in besturen gingen zitten, de plannen gingen verdedigen.
Maar het deugde dus niet. Het was een zeperd geworden. Ze hadden niets gehad om te exposeren. Niemand komt naar een Vrijheidsmuseum. En we hebben museum Overloon al, waar een tankslag geweest is, en het Bevrijdingsmuseum in Groesbeek, ook historische grond.
Zoals ik destijd (jaartje of twee geleden?) al betoogde, zo is het ook gebeurd. Het museum in Groesbeek wordt verbouwd, uitgebreid, de wat stoffige collectie opgepoetst. En dat museum krijgt een dikke vinger in de pap in een veel bescheidener plan: vlak bij de brug die Jan van Hoof redde van het Duitse dynamiet en waarover de bevrijders uiteindelijk oprukten na de heldhaftige Amerikaanse Oversteek, in een straatje waar nooit wat te beleven was, maar nu de ingang van de Bastei is, de trappen naar de Waalkade, ingebouwd in de zieltogende en naar nieuwe bestemmingen zoekende De Lindenberg, daar komt dus dat centrum. Waar de mensen die die Liberation Route lopen, zich kunnen oriënteren, een beeld kunnen krijgen van de strijd van destijds, doorverwezen worden naar de plekken waar nog meer te zien is. Zoals het Airborne museum in Oosterbeek, zoals naar Groesbeek, Overloon, de (overigens door mij gemaledijde) brandgrens-stenen van het Amerikaanse vergissingsbombardement, naar gedenkstenen en monumenten en naar tal van andere zaken die al volop en met alle respect de oorlog gedenken.
Een bescheiden centrum, bedoeld voor een niet kleine, maar ook weet niet in horden opstomende doelgroep. Op een goede plaats, met de goede informatie. Wat wil je nog meer? Ik zou het niet weten.
