Afgelopen week was er weer een editie van Festival Jazz International Nijmegen. Niet drie dagen, niet vier maar wel vijf dagen vonden op verschillende locaties in de stad de beste jazz-optredens van het jaar plaats. Natuurlijk was Ugenda erbij. Zoals bij Alessandro Fongaro en Craig Taborn.
Bij de koffie voor de aanvang van dit dubbelconcert liet een van de gasten zich ontvallen weinig te weten wat haar deze avond te wachten stond: “Ik weet het niet. Ik laat me verrassen.” En ja, beide concertonderdelen hadden een verrassende uitwerking op het publiek.
Allereerst: Alessandro Fongaro.
Deze formidabele bassist, zanger, componist heeft zijn droomproject kunnen realiseren in het kader van een talententraject: The Pack Project. Hij debuteerde in 2016 met het album Neither more nor less.
Dit adagium wordt van het begin af aan in praktijk gebracht. Klankexplosie vanaf de eerste noot. Iedereen meteen wakker. Misschien iets te fors voor de beperkte ruimte die de Steigerzaal nu eenmaal biedt. Maar de band kiest er bewust voor. Zo worden de melodielijnen steevast ingeleid door de saxofonisten Jesse Schilderink en Nicolò Ricci. Droog en recht aangeblazen zonder enige versiering, behalve die door de distortionpedaal wordt aangebracht. Alsof de boodschap moet luiden: “maak je geen illusies.” Ook bij de uitermate energieke hiphopdrums van Giovanni Iacovella is van terughoudendheid geen sprake. Terecht zorgt Sun-Mi Hong hier voor enig tegenwicht met haar verfijnde impro-drums.
Jesse Schilderink en Nicolò Ricci © Peter van Esch
Het concert staat bol van creativiteit en indrukwekkende klankpatronen. Wisselende tempi, onverwachte impressionistische zoetigheid plotseling weer weggevaagd door stevige agressieve grooves en zich herhalende riffs.
Verrassend is de grote rol die woordkunstenaar Uochi Toki krijgt toebedeeld. De inhoudelijke betekenis van zijn performance zal het merendeel van het publiek ontgaan zijn. Is ook niet van belang want zo was het mogelijk om vrijuit daarover te fantaseren en te interpreteren. Staat daar een volksmenner? Een onheilsprofeet? Een wanhopige minnaar? Een dichter? Zijn bijdrage drijft op een elektronisch tapijt van muziek dat vanuit de kosmos op de toehoorders neerdaalt. Er klinkt een indrukwekkend duet van stem en drums. Er is dreiging en humor tegelijk.
Uochi Toki © Peter van Esch
Craig Taborn
De tegenstelling met het eerste deel van de avond kan niet groter zijn.
Alleen Taborn met enkel de vleugel tot zijn beschikking. Deze musicus van wereldniveau presenteert zich in alle bescheidenheid en eenvoud. Een kleine buiging en hij tovert het publiek een weelderige variatie van klankpatronen voor die zijn weerga niet kent.
Taborn gunt zichzelf nauwelijks enige rust tussen de verschillende stukken. Het is alsof hij de totale concentratie vast wil houden. Ook voor het publiek dat nauwelijks de kans krijgt om op adem te komen. Kleine slok water en verder weer.
Craig Taborn © Peter van Esch
Vaak wordt een eenvoudig thema van enkele simpele noten neergezet. Van daaruit ontwikkelt dit thema zich in volle breedte en in vele gedaantes. Van dromerig en frêle naar robuust en breed. Geraffineerde hamerende grooves met de linkerhand komen vederlicht terug in de rechterhand en ontwikkelen zich dan tot een indrukwekkende akkoordenrijkdom.
Als luisteraar overkomt je Taborns muziek. Hij zuigt je erin. Stompende accenten worden steevast gevolgd door verfijnd spel. Dat wisselend ritmisch raffinement draagt enorm bij aan de spanningsopbouw. Soms worden passages zo nadrukkelijk onderstreept, ook met lichaamstaal, dat het erop lijkt of de pianist wil uitschreeuwen: "Luister nou toch eens!”
Craig Taborn © Peter van Esch
In de herhaling krijgen de thema’s een bijna symfonische zwaarte. Hoe doe je dat in godsnaam? Misschien door optimaal gebruik te maken van alle bijbehorende fortes en piano’s. Moet gezegd worden dat de vleugel onder dat geweld wonderbaarlijk stand houdt.
In de Steigerzaal komt dit bijna intieme concert helemaal tot zijn recht. Dat blijkt wel uit de reacties van het publiek. Taborn beloont het met een bijna lichtvoetige toegift. Eindigend in een voor hem bijna ongebruikelijk simpel majeurakkoord. Hij gunt het ons.
FJIN heeft met dit concert het festival tot een hoog niveau getild. Complimenten!
© Peter van Esch
© Peter van Esch
© Peter van Esch
© Peter van Esch
© Peter van Esch
