Al sinds 2011 mag Nijmegen zich verheugen in een noemenswaardig cultureel evenement: het KloosterKino animatiefilmfestival. In het Dobbelmannklooster aan de Dobbelmannweg 1 worden op gezette tijden korte animatiefilms van over de hele wereld vertoond. Deze voorstellingen tonen werk van kwalitatief hoog niveau, en mogen zich verheugen in een groot, en nog steeds groeiend, publiek. Voor de komende maanden staan weer tal van activiteiten op het programma van KloosterKino. Hoog tijd dus voor een interview met de mensen achter dit filmevenement: filmprogrammeurs Maarten van Gageldonk en Maik Hagens.
Het is een zonovergoten vrijdagmiddag als we op Maarten's kamer in het Dobbelmannklooster voor dit interview plaatsnemen. De derde programmeur van KloosterKino, Josette Wolthuis, en Barbara Strating, PR-persoon en fondsenwerver, zijn deze middag helaas verhinderd.
Maarten en Maik, vertel eens iets over jezelf. Wat is bijvoorbeeld jullie studieachtergrond en waar komt jullie interesse in animatiefilms vandaan?
Maik Hagens: 'Ik was altijd al verzot op animatiefilms. Na het afronden van mijn opleiding aan het St. Lucas in Boxtel ben ik naar de kunstacademie in Tilburg gegaan, en daar kwam ik in aanraking met de technieken van animatiefilm via Gerrit van Dijk, die daar doceerde. Hij raadde me aan om, als ik me werkelijk verder wilde bekwamen in animatiefilm, naar Gent te gaan. Daaropvolgend heb ik de vier jaar durende opleiding animatiefilm aan het KASK daar gevolgd. Daarna ben ik bij LUX gaan werken, waar ik Maarten leerde kennen. Hij nodigde me uit om mee te gaan werken aan KloosterKino.'
Maarten van Gageldonk: 'Mijn voorliefde voor animatie ontstond pas later. Eerst was ik vooral geïnteresseerd in film. Ik heb op een blauwe maandag ook nog een jaar Film- en Televisiewetenschappen in Amsterdam gestudeerd, maar ben toen overgestapt op Engels en Amerikanistiek. Beide vakken doceer ik nu ook. Maar ik zag op een gegeven moment een paar animatiefilms en raakte toen geïnteresseerd in het genre. Toen ontdekte ik ook dat er een hele andere wereld is aan animatiefilms dan alleen het aanbod van Disney, Pixar en Dreamworks. Maar dat aanbod zag je bijna uitsluitend op festivals of op internet. Hier in het Dobbelmannklooster, waar ik toen al woonde. werden al filmavonden georganiseerd, bijvoorbeeld een double bill waarbij Apocalypse Now Redux (1979) en The Straight Story (1999) werden vertoond. Toen besloot ik om mijn passie voor animatiefilms met anderen te gaan delen. Eerst nog zonder naam, gewoon voor huisgenoten en vrienden. Later wilden we het toch wat professioneler aan gaan pakken, ook omdat dit juridisch wel vereist was omdat we ook mensen van buiten het klooster gingen uitnodigen. Een huisgenoot bedacht toen de naam KloosterKino, en een grafisch ontwerper die hier in het klooster woonde heeft toen een logo ontworpen. In de algemene ruimte hier in het klooster kunnen zo'n 50 tot 60 man, en omdat ik al bij LUX werkte kon ik redelijk makkelijk aan een goede beamer komen. Toen het allemaal wat professioneler werd besloot ik ook dat het tijd was om extra personen bij KloosterKino te betrekken, omdat je dit soort dingen toch moeilijk helemaal in je eentje kunt bestieren. Daarnaast is het ook goed om iemand naast je te hebben die met een eigen, persoonlijke blik naar dingen kijkt. En ik was van mening dat één van die nieuwe mensen sowieso een vrouw moest zijn, omdat het anders ook weer zo'n mannenbolwerk dreigde te worden. Zo kwamen Maik en Josette KloosterKino versterken. Bijkomend voordeel van Josette vond ik ook dat zij weer iets jonger is dan ik, en dat Maik weer iets ouder is. Dat generatieverschil zorgt voor een goede dynamiek. Daarnaast is Josette cultuurwetenschapper, wat inhoudt dat zij weer op een specifieke manier naar film kijkt, terwijl Maik meer let op het technische aspect van het filmmaken. Die verschillen vullen elkaar mooi aan, en zo programmeren we nu al weer geruime tijd met z'n drieën.'
Waarom kiezen jullie specifiek voor het vertonen van korte animatiefilms?
MH: 'Dat heeft te maken met het feit dat we met animatie een breed publiek kunnen aanspreken. En door te kiezen voor korte films kunnen we er meerdere op een avond laten zien, en zo het publiek laten kennismaken met verschillende vormen van animatie. Omdat we hebben gemerkt dat een groot deel van onze bezoekers niet naar een specifiek animatiefestival zal gaan, maar wel KloosterKino zal bezoeken. Zo kunnen we deze mensen in contact brengen met andere animatiefilms dan slechts die van Pixar en Disney. En ook het feit dat Maarten sommige van de films inleidt heeft een meerwaarde: zo wordt het publiek van tevoren geattendeerd op hetgeen men gaat zien, waar men op kan letten en wat er precies bijzonder is aan een film. En waarom we deze dus vertonen.'
MvG: 'In het begin hebben we soms wel eens een speelfilm gedaan, maar dat leidde dan soms tot gebakkelei in het pand, want vind maar eens een film die iedereen wil zien. En het voordeel van korte films is toch dat als één film tegenvalt, de volgende misschien wel leuk is. Zoveel mensen, zoveel smaken, dus het is belangrijk om diversiteit in je programmering na te streven.'
Zijn er verbanden met het Holland Animation Film Festival (HAFF) en Go Short?
MvG: 'Wat Go Short betreft wel, want we kennen de festivaldirecteuren Kirsten Ruber en Lisa ter Berg goed, evenals programmeur Wouter Jansen. Ook hebben we met Go Short samengewerkt op het Oddstream festival en Cultureel Terras De Kaaij. We zorgen dat er qua programmering geen overlap is met deze festivals, of dat we al teveel in elkaars vaarwater gaan zitten. Met het HAFF is er eigenlijk geen verband, temeer daar zowel organisatoren als publiek vooral uit animatiefilmers bestaan. En dat is toch wel een behoorlijk gespecialiseerde incrowd. Best wel een eilandje, en als gevolg daarvan is het HAFF ook een behoorlijk hermetisch en zwaar festival geworden. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld Go Short en het KLIK! Animation Festival in Amsterdam. Beide festivals profileren zich heel duidelijk als toegankelijke, op een jong (studenten)publiek gerichte evenementen. Dat gezegd hebbend vind ik de programmering van het HAFF, bijvoorbeeld in vergelijking met die van KLIK!, vaak wel beter.'
MH: 'KLIK! laat veel toegankelijke films zien. Het HAFF draait echt helemaal om animatie van een technisch en narratief hoog niveau, en die films zijn vaak wat zwaarder.'
Wat is precies het onderscheidend vermogen van KloosterKino in vergelijking met het HAFF, Go Short en KLIK! ?
MvG: 'Wij zoeken een middenweg tussen deze festivals. We programmeren bewust de wat zwaardere films, zoals de Letse film Non-Euclidean Geometry (2013), maar ook de wat luchtiger producties, zoals de Amerikaanse short Lesley the Pony Has an A+ Day! (2014). Verder maken we geen onderscheid tussen studentenfilms en professionele producties. En we zijn geen competitiefestival, hetgeen betekent dat we gewoon kunnen kiezen wat we mooi vinden, en als we toestemming krijgen en het is betaalbaar, dan kan het vertoond worden. Dat is een ander verhaal bij een competitiefestival, waar men gebonden is aan films uit specifieke jaargangen, en daarnaast slechts kan kiezen uit het aanbod van inzendingen. Go Short kan bijvoorbeeld maar een beperkt aantal animaties per editie draaien; wij hebben er vorig jaar ruim tweehonderd vertoond, waarvan sommige een aantal keren. Daarnaast richt Go Short zich bijna uitsluitend op de Europese korte film, terwijl wij films vertonen van alle continenten. Daarnaast zijn we vrij in onze keuze. Als we bijvoorbeeld nu nog iets tegen zouden komen uit 2013 dat we allemaal heel erg goed vinden, dan kunnen we dat gewoon vertonen. Nu is het wel zo dat als we nu animatieklassiekers in de programmering op zouden nemen, dit wel een beetje zou dissoneren met de rest. Dus dat zouden we dan beter in een apart programma op kunnen nemen. Want ik probeer de programmering van KloosterKino te zien als een mix-tape: er dient een lijn in te zitten. Net zoals je op zo'n tape ook niet zomaar lukraak liedjes achter elkaar zet, doe je dat met films ook niet. De verschillende films horen elkaar aan te vullen en bij elkaar te passen. En natuurlijk is de truc om niet meteen bij het eerste liedje of film je kruit al meteen te verschieten, want waarom dan nog naar de rest luisteren of kijken? Zo moet een goede programmering ook een soort golfbeweging zijn, die de belangrijkste films in een oeuvre van een filmmaker laat zien, of aspecten van een bepaald genre toont. Wij proberen daarin een soort Reader's Digest te zijn van de animatiefilm, een compendium en staalkaart van wat er mogelijk is binnen het genre.'
Welke tendensen zien jullie binnen de wereld van de (korte) animatiefilm?
MH: 'In technisch opzicht zie ik veel dingen veranderen. Vooral computertechnologie maakt het produceren en distribueren van animatiefilms makkelijker. Dat resulteert soms helaas in producties die te gemakkelijk gemaakt zijn, waarbij de computer vooral is ingezet om 'het kunstje' te doen. Daarnaast zie ik ook wel dat stijlen veranderen, en dat bijvoorbeeld de vormgeving van animatiefilms vaak veel strakker is geworden. Maar filmmakers blijven toch ook wel gebruik maken van traditionele animatie: tekeningen, stop motion, soms in combinatie met live action, etc.'
MvG: 'Ik zie dat de opkomst van digitale technieken de markt van animatiefilms heeft opengebroken. Iedereen met een computer kan nu in principe een animatiefilm maken en verspreiden, terwijl daar vroeger een veel arbeidsintensiever proces van filmen met een camera, het maken van kopieën en distribueren daarvan langs festivals etc. voor nodig was. Daar staat tegenover dat nu elke animatieflard die gemaakt wordt, ook meteen wordt ingestuurd. En dat ben ik wel met Maik eens: veel computeranimatiefilms zijn te snel of te gemakkelijk gemaakt. Men wil dan erg lijken op de grote 3D-producties van Disney of Pixar, maar er is een reden waarom deze studio's binnen het genre van de animatiefilm bovenaan staan. En dat heeft met name te maken met de tijd die deze studio's nemen om hun films te ontwikkelen. Want het maken van een goede 3D-animatiefilm is gewoon heel erg moeilijk. En die tijd nemen deze beginnende animatoren vaak niet, en dat resulteert dan in halfbakken films die vaak het aanzien niet waard zijn. Want ik ben van menig dat de gebruikte techniek bij het verhaal van een film moet passen. Het feit dat een film geanimeerd is moet iets toevoegen aan het geheel. Verder maakt het ook veel uit van welke opleiding bijvoorbeeld een studentenfilm komt. Zo heeft bijvoorbeeld Tokyo University een ontzettend goede vakgroep artistieke vormgeving. Vorig jaar hebben we een programma samengesteld rondom Japanse animatiefilms, en 60 procent van de vertoonde films waren afkomstig van deze instelling. Ook de Engelse Film and Television School en het Royal College of Arts leveren doorgaans werk van hoge kwaliteit.'
Heeft KloosterKino een missie of doel, en zo ja welk?
MvG: 'Zoveel mogelijk mensen in contact brengen met (artistieke) animatiefilms. Dat willen we zo laagdrempelig mogelijk doen, vandaar dat we dus ook geen entree heffen. Mensen mogen zelf een vrijwillige financiële bijdrage geven. Daarnaast stellen we ons ook tot doel om de animatiefilms op een zo goed mogelijke manier te vertonen. Dat wil zeggen dat we al onze films vertonen op een groot scherm, om op die manier zoveel mogelijk recht te doen aan de visie van de filmmakers. En daar speelt het feit dat Maik en ik allebei operateur zijn geweest bij LUX ook wel een rol in. Qua vertoning stellen we hoge eisen, en weten we allebei precies wat we willen en wat een film nodig heeft.'
MH: 'We vinden het ook belangrijk om kleinschalig te blijven, omdat groter groeien hoogstwaarschijnlijk afbreuk zou doen aan de charme van KloosterKino. Zo is het bijvoorbeeld ondenkbaar dat we ooit uit het klooster weg zouden gaan, omdat dan het hele idee van KloosterKino in duigen zou vallen. Dus we blijven ons ook in de toekomst inzetten voor de artistieke animatiefilm, maar blijven op een goede manier honkvast. En we willen ook niet teveel gaan doen, omdat KloosterKino dan misschien tot een algemeen iets zou worden. En het moet juist speciaal blijven. Liever weinig filmvertoningen maar wel van een goede kwaliteit, dan een hele hoop halfbakken filmprogramma's.'
MvG: 'Want wil je een goed filmprogramma samenstellen, dan ben je daar toch al snel zo'n drie maanden mee bezig: filmselectie, het aanvragen van toestemming voor vertoning, het genereren van publiciteit, etc. Ook willen we in de toekomst met nieuwe partners samen gaan werken. Die kruisbestuiving is belangrijk omdat je zo voorkomt dat je in herhaling vervalt. En het houdt je scherp.'
KloosterKino is de komende tijd te vinden op:
- 12 maart (19.30 – 22.00 uur): KloosterKino @ Cultuur op de Campus (Studentenkerk, Erasmuslaan 9a) Thema: 'Reis om de wereld'.
- 15 april (08.00 – 17.00 uur): KloosterKino @ Lustrum Cultuur op de Campus (Brebl – Honigcomplex).
- 24 april (20.00 – 23.00 uur): KloosterKino @ Extrapool (Tweede Walstraat 5): Film: Rocks in My Pockets (2014).
- 23 mei: KloosterKino-voorjaarseditie met openluchtfilmvoorstellingen (o.v.).
- Zomer 2015: filmvoorstellingen op cultureel terras De Kaaij.
Meer informatie is te vinden op de website van KloosterKino
Fotografie: Jack van Heugten
Getagd onder
