Drie jaar AIR Besienderhuis… is dat iets om te vieren? Kennelijk. Een goed gevulde Theaterzaal in de Lindenberg vond van wel. Uitgelegd werd het niet op deze eenmalige, vooral ontspannen avond, vrijdag 10 januari. Maar zoals zo veel is ook zoiets niet echt nodig in het universum van Thomas Verbogt, die de avond aan elkaar praatte.
Meer dan wat dan ook was het ‘avondvullend programma’ ter ere van het AIR Besienderhuis, het middeleeuwse huis aan de Waalkade waarin sinds najaar 2010 steeds enkele maanden kunstenaars verblijven, een programma van en door Thomas Verbogt. De schrijver is weliswaar geen Nijmegenaar meer, maar bekende deze avond dat te betreuren. Hij was de eerste ‘artist in residence’, destijds op verzoek van burgemeester Thom de Graaff, maar blijkt ook daarna de verschillende kunstenaars en hun producties van dichtbij gevolgd te hebben.
Verbogt doet dat wel verschrikkelijk goed, zo’n ‘avondvullend programma’ leiden. Waar haalt hij de volkomen ontspanning vandaan waarmee hij de vooraf uitgeschreven tekst zo geweldig naturel kan brengen? Liefde is in dit geval misschien wel het onverwachte toverwoord. Liefde voor Nijmegen, waarvan niet alleen hij, maar eigenlijk alle kunstenaars die in het Besienderhuis verbleven, van woeste Belgische dj’s tot dromerige videokunstenaars, op één of andere manier getuigen.
Verbogt maakt voelbaar hoe het moet zijn: langere tijd verblijven in zo’n oeroud huis (dat er, getuige de foto’s van binnen stukken minder gerestaureerd uitziet dan van buiten), met zicht op de eeuwige Waal. Met zijn taal, ondersteund door beelden op een scherm, vaak gemaakt door de ‘AIR’ zelf, soms met foto’s of films van door de kunstenaars georganiseerde evenementen. Als vanzelf komt de gedachte op om iets terug te doen voor de stad, na te denken over Nijmegen en haar betekenis voor jou persoonlijk of in breder perspectief.
Verassing van de avond is het verhaal dat Jibbe Willems voorleest. Willems werkte in het Besienderhuis als één van vijf auteurs verbonden aan kindertheater Kwatta aan een boek met verhalen voor kinderen over de geschiedenis van de stad. Het verhaal van Willems, over een weesmeisje dat tragisch omkomt tijdens de slag van de Nijmeegse burgers tegen de Staatsen, is van een zeldzame schoonheid en perfectie. Behalve erg spannend, is het ook vol bijzondere vergelijkingen en dichterlijke vondsten die het een heel subtiele emotionele lading geven.
De Zuid-Afrikaanse dichter-zanger Ger Vlok Nel treedt tot twee keer toe op met zijn op zoetig voortkabbelende en toch ‘edgy’ muziek getoonzette gedichten in het Zuid-Afrikaans, waarvan de vertaling tegelijk geprojecteerd wordt. Nel woonde ook in het Besienderhuis en stelt ter plekke dat hij daar gelukkig is geweest als vrijwel nergens anders ooit in zijn leven.
Al met al was het een genoeglijke avond, ook voor wie zonder enige noemenswaardige voorkennis in de zaal had plaatsgenomen. In alle zachtmoedigheid kwam één boodschap wel heel sterk door. Namelijk dat het loont voor een stad als Nijmegen om zo’n bijzonder gasthuis te hebben, waar kunstenaars van hoog niveau op meer of minder nadrukkelijke wijze iets toevoegen, iets maken wat er nog niet was, maar wat daarna deel uitmaakt van ons dagelijks bestaan.
Schreeuwerige, op de borstklopperige, commercieel renderende dingen zijn er meer dan genoeg in de wereld. Het gaat hier om werken van weerloze waarde. Die hebben we nodig.
Wat: Drie jaar AIR Besienderhuis
Waar: De Lindenberg
Door: Jan Maurits Schouten
Foto: Jan Maurits Schouten
Lees ook: het interview met de organisatoren Jan Wieger van der Berg en Andree Kerkhove
