Ugenda bestaat 25 jaar en publiceert daarom vanaf 1 mei wekelijks een interview met een Nijmeegse cultuurmaker. Wie gaven de stad kleur met kunst, muziek, theater of festivals? En wat dreef hen? Persoonlijke verhalen over passie, drijfveren en de toekomst van cultuur. Deze week aan het woord: Bas Broeder. "Nijmegen blijft een unieke stad waar samenwerking veel mogelijk maakt, met een dankbaar, sociaal en nieuwsgierig publiek."
Wat is jouw bijdrage aan het culturele klimaat van Nijmegen?
"Ik streek in 1996 neer in Nijmegen, na mijn diensttijd en studie in Groningen te hebben afgerond. Ik stond nog niet te popelen om me in het werkende leven te storten, dus dook ik het vrijwilligerswerk in en vond jobs die aansloten bij mijn interesses: natuur, kunst, cultuur en muziek. Zo kwam ik onder andere bij Stichting PAN (Promotie Amateurmuziek Nijmegen) terecht. Ik schreef recensies van concerten, fotografeerde voor het muziekblaadje Casta, organiseerde het singer-songwriterfestival en maakte een programma op Radio Rataplan, waar ik van tijd tot tijd bandjes in de studio uitnodigde.
In 1997 kwam ik Mischa van den Ouweland tegen op het Bevrijdingsfestival, waar we beiden als vrijwilligers werkten. Hij had het plan voor Popronde op de plank liggen. Tot dan toe was het een lokaal Nijmeegs kroegenfestivalletje, maar met het idee om het als reizend festival uit te breiden. Dat sprak mij aan; ik zag vaak toffe, onbekende bands niet verder komen dan hun stamkroeg, eigen stad of regio, terwijl ze worstelden om optredens en nieuw publiek te vinden. Stichting Popwaarts werd opgericht, en van Henk van der Zand – destijds projectleider Culturele Projecten bij De Lindenberg – kregen we steun en kantoorruimte.
Met de Stichting kregen we mogelijkheden om fondsen te werven en Popronde verder op te zetten. In 1998 stak Popronde voor het eerst de gemeentegrens over naar Zwolle en Arnhem. En vanaf dan is het geschiedenis: elk jaar een paar steden erbij, vallen en opstaan, rugwind en tegenwind. Inmiddels is Stichting Popwaarts door de Raad voor Cultuur en het Ministerie van OCW erkend als BIS Talentontwikkelingsinstelling en wordt het festival ‘door iedereen’ belangrijk gevonden voor de Nederlandse popmuziek. Met de financiële stabiliteit van het project is het voor ons tijd om het stokje over te dragen. ‘De missie zit erop’, een jonge garde staat te popelen om verder te ontwikkelen. We gaan het zien…"
"Inmiddels ben ik als zakelijk leider van het Limburg Festival – een theaterfestival in Midden-Limburg – aan de slag gegaan. Daar valt te pionieren en te ontwikkelen samen met een tof team, en dat doe ik graag!
Omdat alleen bezig zijn met Popronde voor mij altijd een beetje saaiig was, heb ik in de ruim 25 jaar dat ik in Nijmegen woon meerdere projecten opgezet – steeds vanuit de gedachte dat het iets toevoegde aan het bestaande culturele aanbod. Ook werd ik van tijd tot tijd gevraagd om mee te werken aan bestaande festivals. Die uitstapjes vond ik leuk en verfrissend. Zo heb ik bijvoorbeeld een paar jaar De Dag van het Levenslied geprogrammeerd en samen met Kaaijman Leon Berkers De Troost van Oost opgezet, wat we zo’n tien jaar georganiseerd hebben.
Daarnaast heb ik zelf het initiatief genomen voor een aantal projecten, zoals Festival De Oversteek in Nijmegen-Noord. De eerste editie vond plaats in 2009, toen het gebied nog een (cultureel) niemandsland was. Het was mooi om daar te pionieren, in de polder die destijds mijn achtertuin was. Samen met bevlogen mensen en welwillende locaties brachten we de kunsten – muziek, dans, theater, beeldende kunst – en de bijzondere plekken van Nijmegen-Noord onder de aandacht. Daaruit ontstond ook Theatraal AM Waal, dat een paar keer in de Nijmeegse Benedenstad en op boten in de Lindenberghaven plaatsvond. Dit initiatief ontstond vanuit de constatering dat beginnende makers moeite hebben om het bestaande theatercircuit binnen te komen. De werkplaats Atelier TAW is zo’n vijf jaar geleden opgegaan in Festival De Oversteek."
"In lijn met De Oversteek en als bewoner van Nijmegen-Noord heb ik in 2014 ook Stichting Co-bomen opgezet. Dit had als doel om een aantal prachtige hoogstamboomgaarden te behouden en te beschermen tegen rooiplannen, die dreigden door ambitieuze nieuwbouwprojecten. Samen met de leden hebben we de verwaarloosde boomgaarden nieuw leven ingeblazen, en het behoud van dit Betuwse erfgoed is grotendeels geslaagd. Omwonenden beleven er nu veel plezier aan: fruit uit eigen achtertuin, samen snoeien, paadjes maaien, nestkastjes ophangen en oogsten. Sterker nog, woningen worden nu verkocht onder de noemer ‘Wonen in de Boomgaard’ – hoe het kan lopen!
Jaarlijks organiseren we in november ook het Oogstfeest, uiteraard met livemuziek: klezmer, chansons, country… Met Co-bomen richten we ons nu op het vergroenen van Nijmeegse wijken, in lijn met de tijd en de groeiende behoefte aan koele, groene plekken in de stad.
En nog steeds zijn er ambities. Zoals Ubb Hill, een project voor klassieke en hedendaagse avontuurlijke concerten op aansprekende locaties in Nijmegen-Oost, het buitengebied van Nijmegen (Beek-Ubbergen) en de Ooijpolder. In 2022 vond één zeer succesvolle editie plaats, maar voor een vervolg ontbreekt de financiering helaas nog."
Heb jij een wens die je graag zou willen zien in de ontwikkeling van de Nijmeegse cultuursector?
"Mijn vrees voor de toekomst is dat het steeds bureaucratischer wordt om initiatieven mogelijk te maken in Nijmegen. Heel goed dat er tegenwoordig een commissie is die projecten beoordeelt – daar heb ik jaren geleden zelf voor gepleit, toen beslissingen nog ambtelijk en zonder onderbouwing werden genomen – maar ik zie dat het doorschiet in procedures en bureaucratie. Vooral aan de voorkant hapert het, bij ambtenaren die punten en komma’s afwegen zonder oog voor de meerwaarde van een project. Er lijkt weinig ruimte te zijn voor experiment en avontuur.
Hopelijk verandert dit. Ik begrijp dat de commissie het stelsel nu aan het evalueren is. Mijns inziens gaat er momenteel relatief veel geld ‘automatisch’ naar de Big Five, terwijl er veel te weinig euro’s gaan naar frisse, nieuwe projecten en makers die cruciaal zijn voor de dynamiek en ontwikkeling van de kunsten in de stad. In verhouding tot wat er ‘in stenen’ wordt geïnvesteerd, zijn deze initiatieven kleine investeringen met een grote output.
Ik hoop dat hier verandering in komt, hoe belangrijk de basisinfrastructuur ook is. Enthousiaste, bevlogen culturele ondernemers die van toegevoegde waarde zijn voor talentontwikkeling, makers en de stad verdienen meer waardering. Denk aan Godfried met Brebl en Lavrans met Music Villa – unieke initiatieven die best wat meer erkenning mogen krijgen!"
Wat is jouw one-liner voor onze (culturele) stad?
"Eindigen met een one-liner is niet moeilijk: Old City – Young Vibe. Mooi gevonden en dekt de lading wat mij betreft. Nijmegen blijft een unieke stad waar samenwerking veel mogelijk maakt, met een dankbaar, sociaal en nieuwsgierig publiek. Maar wel met de kanttekening dat de Young Vibe, volgens het credo uit mijn beginjaren in Nijmegen – ‘Laat 1000 bloemen bloeien’ – nog wat meer gestimuleerd mag worden door de gemeente met de beschikbare middelen."
Over Bas Broeder
Bas Broeder startte 30 jaar geleden met Mischa van de Ouweland de Popronde in Nijmegen, een reizend festival dat inmiddels in 42 steden plaatsvindt. De Popronde heeft vele artiesten voortgebracht, zoals De Staat, Racoon, Dotan, Chef' Special, Blaudzun, Froukje, Jeangu Macrooy en Haevn. Daarnaast was hij inititatiefnemer van of betrokken bij meerdere festivals als de Oversteek, Theatraal am Waal, Dag van het Lievenslied en het Limburg Festvial. Bas en Mischa nemen dit jaar afscheid van de Popronde.
