In 1955 werd de eerste World Press Photo-competitie georganiseerd in Amsterdam. Zestig edities later is het genoegen aan Berg en Dal om de winnaars van dit jaar tentoon te stellen. Vanaf 17 november tot en met 4 maart 2018 zijn dan ook de indrukwekkende foto’s van World Press Photo 2017 te zien in het Afrika Museum. De prachtige afbeeldingen zetten je – gewild of ongewild – aan het denken.
Het Afrika Museum excelleert in het geven van een stem aan de mensen die normaliter het zwijgen wordt opgelegd. In het gehele museum kan de bezoeker op verschillende manieren de dialoog aangaan met kunstwerken, ideeën en mensen, in plaats van dat ze enkel passief aangedragen informatie consumeren. De constante wisselwerking tussen werk en aanschouwer zorgt voor nieuwe en levendige inzichten. De foto’s van World Press Photo 2017 bewerkstelligen op een ruwe manier hetzelfde effect.
Tipje van de sluier
De World Press Photo-organisatie deelt eerste, tweede en derde prijzen uit in acht uiteenlopende categorieën: Dagelijkse leven, Hedendaagse kwesties, Reportage, Hard nieuws, Mensen, Langetermijnprojecten, Sport en Natuur. Behalve uiteenlopende thema’s zijn op de foto’s ook landen van over de gehele wereld te zien, zoals Irak, Rusland, Amerika, Brazilië en de Filipijnen. Als gevolg hiervan biedt de collectie kijkjes in de levens van mensen die anders ongezien, ongehoord en ongekend zouden blijven.
Als je de museumzaal inloopt kom je erachter dat de uitzonderlijke foto’s meer zijn dan louter plaatjes. De letterlijke en figuurlijke afstand tussen bezoeker en object, die een museum normaal kenmerkt, wordt niet voorgeschreven door de tentoonstelling, die hierdoor ook moeilijke ethische vragen oproept. De meeste World Press Photo-foto’s laten de traumatische ervaringen van mensen zien en bieden bij de eerste aanblik esthetiek, nabijheid en intimiteit. Dit komt doordat veel subjecten simpelweg van erg dichtbij gefotografeerd zijn. Hierdoor kun je je afvragen in hoeverre de fotojournalist een zo compleet mogelijk beeld van de situatie probeert te schetsen. Bovendien kan de museumbezoeker zich afvragen wie profiteert van de beelden: de mensen en dieren in nood of de fotograaf die met het winnen van een World Press Photo-titel ook naar huis mag met een aanzienlijke geldsom?
de tekst gaat verder onder de foto
© Inge Heesen
Wanneer je de verschillende ruimten doorloopt, begint er echter ook een ander gevoel te dagen. De extreem persoonlijke ervaringen dwingen namelijk een tweede blik bij me af. De zichtbare, opdringende pijn in veel foto’s herinnert me aan het feit dat – ondanks onze verschillen – we allemaal mensen zijn. We zullen nooit kunnen weten hoe een ander zich voelt, maar we kunnen het ons wel proberen voor te stellen. Door de tijd te nemen om ons gedeeltelijk te verplaatsen in een ander, realiseren we ons dat ‘ons dagelijkse leven’ heel anders is dan dat van bijvoorbeeld een kind in een oorlogsgebied.
Paradox na paradox na paradox
In het algemeen kan je zeggen dat de wonderschone World Press Photo-foto’s van 2017 iets bieden voor elke bezoeker, mits deze een redelijk sterke maag heeft. Schoonheid wordt afgewisseld met trauma, nabijheid met afstand en urgentie met tijdloosheid. Door de foto’s op verschillende groottes af te beelden en door de zichtbare diversiteit in onderwerp krijgt iedere bezoeker de mogelijkheid om een persoonlijke relatie te ontwikkelen met de foto’s. Bovendien tonen de afbeeldingen een vorm van menselijkheid die je niet in de koude kleren gaat zitten; een – in mijn mening – schaars en extreem belangrijk effect in de hedendaagse overvloed aan informatie en beelden.
Getagd onder
