Je ziet ze als je met de auto van Beek-Ubbergen naar Leuth rijdt. Op de fiets niet, want het fietspad ligt aan de andere kant van de dijk. Je loopt of fietst pas langs deze beeldengroep als je binnendoor van de Thornsche Molen naar Zyfflich wilt, en ontwaart ze rechts als je vanaf het Wylermeer de Ooijpolder in wilt. Kortom: de dertig beelden van Anne Thoss staan er wat verlaten bij. Maar niet in coronatijd.
Niet dat het ze om aandacht te doen is, de dertig meer dan manshoge, eikenhouten beelden, die vlak achter de Thornsche Molen op weg lijken te zijn richting Nijmegen. Vijftien staan er in Duitsland, vijftien in Nederland. Het zijn rudimentaire figuren: een romp zonder ledematen, met daarop een kop met een gezicht. Die dertig gezichten zijn allemaal anders, net zoals ook de rompen van elkaar verschillen. De meeste kijken niet vrolijk maar ook niet droevig, de meeste zijn ernstig en in zichzelf gekeerd.
Ongeorganiseerde rij
Anne Thoss woont in Kleef en maakt al jaren dit soort figuren, die ze Menschenkinder noemt. Ze maakt ze van klei, een centimeter of twintig hoog, meestal op een sokkel van basalt. Van die kleine figuurtjes, tientallen, maakte ze al eerder installaties. Altijd zet Thoss ze in een brede, ongeorganiseerde rij achter elkaar. De eikenhouten beeldengroep, die ze …over de tijd heen …über Zeiten hinweg heeft gedoopt, liet ze maken door beeldhouwer Jörg Florenz, die de figuren uithieuw uit eiken balken naar voorbeeld van de door Thoss gemaakte kleine beeldjes.
De Duitse kunstenares, die regelmatig in Nijmegen exposeert, maakt ook kunst van heel andere materialen. Zo is ze al jaren in de weer met Bilderkisten; langwerpige stalen laatjes met kleppen uit een apothekerskast, die ze beschildert en vult met voorwerpen en dan met een laagje epoxy vult.
Kleine mens
In al haar werk staat de verwondering centraal over de ‘kleine mens’ en hoe die tussen de raderen van de geschiedenis terecht kan komen en dan tot keuzes en handelingen gedwongen wordt. Zoals vluchten. Van de Menschenkinder is het voor haar essentieel dat ze allemaal een individueel uiterlijk hebben en niet per se een vriendelijke, vrolijke of enige andere herkenbare uitdrukking hebben.
De opstelling bij de Thornsche Molen staat er als onderdeel van een herdenkingsroute die is uitgezet en van de molen via Wyler naar Zyfflich voert. Niet iedereen weet het, maar daar in het gebied ten oosten van Nijmegen, aan de voet van de heuvels tot en met Kleef, is hard en lang gevochten. Het gehucht Thorn, inclusief molen, werd daarbij weggevaagd. De huidige molen met daaronder een restaurant (alleen afhalen momenteel) is pas heel recent historiserend gebouwd.
De plechtige opening van …over de tijd heen …über Zeiten hinweg viel in het water, want aan het begin van de intelligente lockdown. Maar wie er nu op een zonnige dag naartoe wil, moet goed uitkijken: fietsers, wandelaars, skaters hebben de verschillende routes door de Nederlandse en Duitse Ooijpolder ontdekt en komen dus ook voorbij deze stille groep figuren, in zichzelf gekeerd op weg naar waar het lot hen brengt.
