Met regelmaat schrijft onze columnist en hoofdredacteur Ted Chiaradia een stukje over wat hem bezighoudt op cultureel gebied, wat hij meemaakt, wat hij vindt of – zoals in dit geval – over Mismuis, Kwatta en (nog steeds) de teloorgang van Nijmeegs jeugdtheater.
Dit weekend is voor de allerlaatste keer een voorstelling van theatergroep Kwatta te zien in het Badhuis: Mismuis, hun meest bejubelde stuk. Een avontuurlijke voorstelling met veel poppen, animatie en muziek over een dappere muis, die als muis mislukt lijkt.
Proloog
Nu ik dit schrijf vraag ik me af hoeveel Nijmegenaren er eigenlijk op de hoogte waren van het jeugdtheatergezelschap dat twintig jaar lang in het voormalige Badhuis aan de Daalseweg gevestigd was. En niet zomaar eentje, maar een zeer gerespecteerd en geroemd gezelschap. En wie was op de hoogte van de nationale, ja zelfs internationale successen? Wie wist dat hun voorstelling Mismuis in 2013 zelfs door USA en Canada succesvol tourde? De Herald Tribune in hun *****recensie: ‘Echt je moet deze voorstelling zien, en niet alleen om de humor en vindingrijkheid van hun enscenering…’
Zie hier het interview met Steven Stavast- de acteur die Mismuis tot leven wekte- https://www.kwatta.info/nl/algemeen/interview-met-steven-stavast/
Een voorbeeld: als de band De Staat een beperkt internationaal succes boekt, pissen we met zijn allen van enthousiasme in de broek. Bij Kwatta deden de Nijmeegse beleidsbepalers en bobo’s hun plas en gingen over tot de orde van de dag. Zo gaat het vaak; klein maar fijn is meestal onbekend en daardoor veel minder bemind. En tja, het is maar theater, kindertheater zelfs en wij in Nimma zijn toch vooral van de popstad en de filmstad. En zo trekken we na een succesvolle periode van twintig jaar artistiek hoogstaand jeugdtheater de stekker uit Kwatta. Al het creatieve erfgoed in een keer foetsie en dan heb ik het nog niet eens over het bij het grofvuil zetten van het boegbeeld, en artistiek leider van het gezelschap, Josee Hussaarts. Tamelijk liefdeloos!
Mismuis, de voorstelling
Mismuis is een klein juweel van een jeugdvoorstelling, waar Goethe’s gezegde ‘ín de beperking herkent men de meester’ meer dan opgaat. Geschreven en geregisseerd door Hussaarts zelf. Naar een boek van Paul Gallico. Een blauwe knuffel met grote oren, wat stellingkasten en dozen, een grote kantinetafel, twee broodtrommels en vaatdoeken, een stofzuigerslang, twee zaklantaarn, twee steekwagens, een paar papierrollen, dat zijn zo’n beetje de enige attributen die de vier spelers, de magazijnbedienden, nodig hebben om op de loop te gaan met hun fantasie en vooral de fantasie en verbeeldingskracht van kinderen.
Een klein, maar briljant verteld verhaal over een muis die per toeval mislukt omdat hij verkeerd is gebakken en verder alleen door het leven moet als de Mismuis. Met een dosis vrolijke naïviteit en zonder bang te zijn, beleeft hij de meest doldwaze en komische avonturen: de ontmoetingen met de Havik, met het schuchtere schoolmeisje Wendy en met de eigenaar van de dierenwinkel. Het slotakkoord is zijn confrontatie op het eiland Man met de Miskat. De liefdevolle Mismuis weet hier het noodlot af te wenden. Uiteindelijk gaat hij samen met de Miskat in vrede verder en krijgt het avontuur een mooie en positieve wending.
Het vervolg: de Horde
Josee HussaartsDe werkelijkheid voor Kwatta en Hussaarts is een stuk bitterder. Na volgende week breken er nieuwe tijden aan waarin geen plaats meer is voor de artistiek leider en haar Kwatta. Na eerst de bezuinigingen uit de periode Zijlstra zo’n 10 jaar geleden, was er veel organisatorische onrust en ook wanbestuur, er was veel incompetentie op politiek en ambtelijk niveau, daar bovenop een te krachtige of lastige artistiek leider. Dit alles resulteerde in een interne strijd die op momenten een echt theatraal drama leek. Vorig jaar ondertekenden meer dan 2.000 mensen een petitie voor het behoud van Kwatta. Het mocht niet baten. En zeker niet voor Hussaarts. Het verhaal was vaak, te lastig en niet mee samen te werken. Alles verdwijnt nu, en waarom? Door incompetentie, haat en nijd, jaloezie wellicht? De lastige tante was te eigenzinnig, te goed, te stads, te internationaal en had te veel praatjes. En, overal waar te voor staat is niet goed, behalve tevreden.
De artistieke kwaliteit is altijd hoog gewaardeerd gebleven, maar die is niet meegewogen. Nee, het definitieve einde is het gevolg van de afstraffing over allerlei gedoe.
Kwatta en Hussaarts weg ermee, we beginnen gewoon weer opnieuw, met een initiatief onder leiding van acteur en theatermaker Ramses Graus. Het wordt iets van een collectief van en voor makers van jeugdtheater. ‘We gaan samenwerken met andere culturele makers in het oosten van Nederland’, heet het. En de nieuwe naam is de Horde, toepasselijker kan haast niet. Een eerste horde – veel hordes zullen er genomen moeten worden, voordat het nieuwe theaterinitiatief geland en echt geborgd is – is al lastig, zeker in het povere theaterklimaat van Nijmegen.
En theatercollectief? Die naam al! Het laatste collectief dat ik kende was Het Werkteater Amsterdam. In 1988 al opgeheven. Nu zit in het voormalige theatercomplex een restaurant, Coulisse. Recentelijk met een Michelinster bekroond. Hadden ze van het Badhuis misschien ook beter kunnen maken, een goed restaurant met zo af en toe theater erbij. Nota bene door Josee Hussaarts zelf een keer voorgesteld.
Epiloog
In het theaterstuk Mismuis is er halverwege een ontmoeting tussen het schoolmeisje Wendy en de Muis. Wendy wil de charmante muis voor zichzelf houden, als speciaal vriendje om eenzame momenten door te komen. Dan kan natuurlijk niet. Dromen kun je niet vasthouden, die vervliegen. Zelfs in de wereld van het jeugdtheater. Eigenlijk het hoogtepunt en het allermooiste moment uit de voorstelling. Een universeel thema en inmiddels een pikante metafoor voor Hussaarts en haar dromen voor Kwatta. Je kunt en mag ze at the end niet realiseren.
Josee mag nu na dit weekend uitrusten en bijkomen van twintig tropenjaren in Nijmegen. Met haar grote creatieve talent zal ze heus wel elders terechtkomen en verrijzen. Niet meer in onze stad, wij zullen hier eerst de Horde moeten nemen. Veel succes ermee!
En voor de herinnering is er een meer dan prachtig boek uitgebracht. 20 jaar Kwatta! Veel kunst en vliegwerk. Toepasselijke titel. Net zo mooi en creatief als de geschiedenis van Kwatta zelf. Een aanrader!
