Afgelopen woensdag 5 juni verscheen een nieuwe bijdrage van onze vaste columnist Jan Maurits Schouten, De onzichtbare kunst, naar aanleiding van de recente bevindingen van onderzoeksbureau Blueyard over de cultuursector in Nijmegen. Al snel volgde daarop een reactie per e-mail van een van de panelleden die meewerken aan ons nieuwe Cultuurplatform, Casper ter Heerdt. Hij kon zich niet vinden in wat Jan Maurits had te melden over de beeldende kunst in Nijmegen. Ugenda heeft hem uitgenodigd een column te schrijven als reactie.
Een van de redenen dat de beeldende kunst sector het zwaar heeft is dat tegenwoordig iedereen een 'mening' heeft. Vooral buitenstaanders hebben overal kijk op. Als professional in de beeldende kunst wil ik daarom graag op aantal punten uit de column De onzichtbare kunst van Jan Maurits Schouten reageren.
Het onderzoek van Blueyard is gedaan om "de staat van cultuur te verkennen" en "bouwstenen voor een nieuw cultuurbeleid aan te leveren". Blueyard heeft hier een heldere visie over: "Cultuurbeleid wordt gemaakt als ieder ander beleid, namelijk om welvaart en welzijn voor de ingezetenen te bevorderen."
Blueyard benoemt hiermee een cruciale voorwaarde voor een bloeiende cultuursector. Het onderzoek is gedaan om te constateren waar het cultuurbeleid van de Gemeente Nijmegen werkt en waar het verbetering behoeft. Iemand die, net zoals Jan Maurits Schouten, in het rapport een "keihard oordeel" over de beeldende kunst sector meent te lezen begrijpt de waarde van het rapport niet. De toon van de column is echter al gezet en het "keihard" oordelen blijkt vooral de behoefte van de columnist te zijn.
In zijn column lees ik verder: “Het beeldende-kunstwereldje in Nijmegen heeft tegenwoordig een eigen website (ook al een Nijmeegse hobby: iedereen zijn eigen website, iedereen zijn eigen publiek): www.beeldendekunstnijmegen.nl. Kijk je erop, dan zie je van alles; rijp en groen, zonder hiërarchie.”
Om te beginnen is de beschrijving "wereldje" denigrerend. De columnist zegt van kunst te houden; of hij van de kunstwereld houdt, lijkt nu twijfelachtig. De term is verder multi-interpretabel. Het "kunstwereldje" wekt de indruk dat de gehele Nijmeegse kunstwereld vertegenwoordigd wordt. Beeldende Kunst Nijmegen (BKN) is echter een netwerk van de kleinere Nijmeegse beeldende-kunstinstellingen en de musea die beeldende kunst brengen. Als zodanig is het BKN ook de spreekbuis voor de kunstenaarsgroep die met de leden samenwerkt.
In de column blijft verder onvermeld dat BKN juist is opgericht om te zorgen voor een verbeterde zichtbaarheid en vindbaarheid, omdat de sector dit zelf – ver vóór het Blueyard rapport – noodzakelijk vond. De Gemeente Nijmegen heeft dit initiatief ondersteund.
De opmerking dat het een "Nijmeegse hobby" is dat BKN zijn eigen website opricht is misplaatst, want de beeldende kunst was onvoldoende zichtbaar. Daarbij is de website slechts het virtuele topje ijsberg van een actief en daadkrachtig netwerk.
Overigens is Ugenda zelf is één van meerdere partijen die in de overkoepelende zin meent de beste vorm aan te bieden, terwijl er net zo goed andere partijen op dat deel van de markt actief zijn. Ugenda selecteert minder strikt aan de poort om een ‘open platform’ te zijn voor iedereen. De column oordeelt over de BKN-site als plek waar "rijp en groen door elkaar staan, zonder hiërarchie". Ik begrijp niet dat waar dat gezien wordt als de kwaliteit van de ene partij, ditzelfde de diskwalificatie van een andere partij zou betekenen.
Natuurlijk is het zo dat een columnist zijn persoonlijke mening verkondigt. Toch blijft het jammer dat het Ugenda 'voor iedereen' deze column plaatst, omdat deze column zonder kennis van zaken oordeelt over partners in het werkveld.
Met alle huidige tentoonstellingen, presentaties en artist talks die wekelijks te bezoeken zijn, is het overigens spijtig dat de waan van de dag maakt dat vergeten lijkt dat er nog geen jaar geleden 99+1, vrije kunst in Nijmegen, als boek en tentoonstelling, in Museum Het Valkhof en De Nieuwe Gang het licht zagen. Alleen al op de opening kwamen meer dan 800 mensen. Het boek kwam er mede dankzij heel veel vrijwillige inzet, crowdfunding en zonder subsidie van de Gemeente Nijmegen. Hoe kan het dat dit punt van zichtbaarheid van de Nijmeegse beeldende kunst, zo snel vergeten is?
Dat er als gevolg van een teruggetreden overheid en een rücksichtslose recessie nog een marginale structuur in de stad bestaat, is te danken aan hen die zich hiervoor – veelal op basis van vrijwilligheid – met heel veel liefde en energie voor de beeldende kunst inzetten. De drive om te ondernemen en aanwezig te zijn is enorm.
Het feit dat Blueyard, met zijn uitgesproken visie over cultuurbeleid, gevraagd is te rapporteren is hoopgevend, omdat de Gemeente Nijmegen daarmee zijn eigen verantwoordelijkheid onderzoekt. Het Blueyard rapport beveelt het de Gemeente Nijmegen aan om cultuurbeleid met de benodigde middelen te gaan maken om zo beter te faciliteren.
Instellingen zijn natuurlijk deels zelf verantwoordelijk voor hun inkomsten. Hun bijdrage aan welvaart en welzijn hoort echter ook door de samenleving gedragen te worden. De roep om marktwerking heeft nu schade genoeg berokkend en er is veel te herstellen.
Niet het debat waarin opgeëist wordt, maar het gesprek over het cultuurbeleid komt op gang. De tendens is om samen op te trekken en gezamenlijk te kijken wat er mogelijk is. Het BKN wil daarbij graag blijvend met de Gemeente Nijmegen in gesprek.
Voor zowel Museum Het Valkhof als de kleinere instellingen en de individuele makers geldt: geef dat wat al te lang droog staat water en het zal weer kunnen groeien.
Jan Maurits, als lid van BKN wil ik je graag uitnodigen voor een bezoek en een inkijk in het wel en wee van onze sector. Blijf ook columns schrijven over kunst want daarmee wordt onze sector alleen maar beter zichtbaar!
Casper ter Heerdt is beeldend kunstenaar, tentoonstellingsmaker en voorzitter van De Nieuwe Gang. Daarnaast is hij lid Beeldende Kunst Nijmegen en lid werkgroep cultuurplatform Ugenda.
