Zondagmiddag 12 maart staan twee, van hun generatie, meest gerenommeerde uitvoerders van hedendaagse avant-garde muziek in Galerie Marzee. Baanbrekend, overrompelend en vitaal, zo worden slagwerkster Tatiana Koleva en Goska Isphording op klavecimbel geroemd. Stichting Moderne Muziek Nijmegen presenteert beide als duo met hun programma Rencontres,Xenakis on Wire!
Het is een hommage aan de 100 jaar geleden geboren Grieks/Roemeense architect en componist Iannis Xenakis. Drie stukken zullen van deze grootheid in de moderne muziek gespeeld worden: Oophaa en Rebonds uit 1989 en het iets oudere Komboi. Het programma wordt aangevuld met een tweetal eigen composities. Ruben Kieftenbelt versterkt het muzikale project met zijn live elektronica. Door deze toegevoegde sound-design krijgen de composities van Xenakis een nieuw perspectief en belevenis.
Er is nauwelijks een meer uitdagende en spannende combinatie van instrumenten denkbaar dan die van klavecimbel en slagwerk. Denk bij Goska Isphording als klavecimbelspeler vooral niet aan barok. Ze heeft het authentieke instrument getransformeerd tot iets moderns, waarbij ze juist ook de percussieve eigenschappen van het klavecimbel benadrukt. Maar in contrast met het slagwerk worden tegelijkertijd ook de uitgesproken lyrische en muzikale mogelijkheden uitgelicht.
Iannis Xenakis heeft deze combinatie van eigenschappen grondig onder de loep genomen en zijn compositiewerken voor duo vormen de basis van dit programma. De titel daarvan verwijst niet alleen naar de Franse origine van deze composities, maar vooral ook naar het ontmoeten van verschillende culturen, nationaliteiten en generaties.
Goska IsphordingGoska Isphording, woonachtig in Krakau en Eindhoven, behoort in het genre van de moderne muziek tot de absolute top. Ze heeft honderden composities op haar naam en heeft op alle grote podia in de wereld gestaan met de meest gerenommeerde musici. Tegenwoordig doceert ze ook modern klavecimbel aan het Conservatorium Amsterdam.
Voor Tatiana Koleva, Bulgaarse van geboorte, geldt min of meer hetzelfde. Ze wordt beschouwd als een van de allergrootste op marimba en slagwerk en is als solist een virtuoos. In Groningen is ze hoofdocent aan het conservatorium. Ze is tevens jarenlang lid geweest van het Xenakis Ensemble.
Ugenda had voor dit optreden in Nijmegen een kort onderhoud met Goska Isphording. Ze benadrukt dat ze het werk van Xenakis niet alleen opnieuw onder de aandacht willen brengen, maar ook willen vernieuwen. Daarom is hun streven om in de toekomst ook de poppodia aan te doen, waaronder Willem II in Den Bosch.
‘We willen onderzoeken of het ritme en de energie van Xenakis, dat ons zo aanspreekt, ook vertaald kan worden naar een nieuwe elektronische Groove. Daarvoor hebben we speciaal Ruben Kieftenbelt aangetrokken, om het originele werk van Xenakis net iets eigentijdser te maken, meer verbinden met de tijd van nu.’
De wens lag er al jarenlang om dit project te doen met de composities van de eigentijdse grootmeester van de moderne muziek. Het kwam er steeds niet van omdat het werk complex is, kolossaal zelfs en veel repetitie en instrumentarium vergt. Een jaar na de officiële honderdste geboortedag van Xenakis is het dan nu eindelijk gelukt
‘We beschouwen het dan nu ook maar als een uit de hand gelopen verjaardagsfeestje!’, voegt ze er vrolijk aan toe. ‘En veel geluid zullen we ook produceren met al het slagwerk en instrumentarium zoals zeven bloempotten. Oordoppen worden uitgedeeld.’
Extra speciaal is dat, de in 2001 overleden, Iannis Xenakis twee muziekstukken voor klavecimbel gecomponeerd heeft voor Elisabeth Chojnacka. Bij haar studeerde Goska destijds in Salzburg.
‘Het is voor mij dan ook een hele eer om zo de traditie van Xenakis te mogen doorgeven, juist met die stukken die hij destijds voor mijn Poolse docente schreef. Ik mag er nu mijn eigentijdse invulling aan geven.’
Tatiana Koleva © Hans Groen
Gośka Isphording © Paweł Stelmach
