De zwarte komedie C'è ancora domani (nu te zien in Lux), over huiselijk geweld, bioscoophit in Italië, is inmiddels ook succesvol in onze filmtheaters. Onze man in Brussel, Freddy Sartor sprak tijdens het filmfestival in Oostende met regisseur en bedenker van de zwarte komedie, Paola Cortellesi, die tevens de hoofdrol vertolkt.
Meer dan vijf miljoen Italianen gingen tot nog toe kijken naar C'è ancora domani (Er is nog morgen) van en met de in Italië bekende actrice Paola Cortellesi. Een (k)luchtige tragedie over de situatie van de vrouw in het patriarchale Italië anno 1946, toen vrouwen er voor het eerst mochten gaan stemmen. Deze tragikomische, hoopvolle naoorlogse kroniek in zwart-wit speelt in Rome en is dus gesproken in Romeins dialect van de jaren ‘40.
Waar haalde je de inspiratie vandaan voor je film over geweld tegen vrouwen, die ook wordt omschreven als een film over ‘vergeten vrouwenlevens’?
‘Verhalen van grootmoeders, overgrootmoeders, vriendinnen en collega’s. En van mijn eigen moeder, die in 1946 zeven jaar was. Zij vertelde dat naar school gaan voor meisjes toen van ondergeschikt belang was, want zij moesten nadien toch thuisblijven en louter huishoudelijk werk doen. Er werd bijvoorbeeld op haar ingepraat om niet door te studeren. Opvoeding gebeurde voor hen thuis. Huiselijk geweld werd als normaal beschouwd en was geen schande.
Dat vond ik vreemd! Toen heb ik die openingsscène erin geschreven waarin al veel tragiek zit samengebald: Delia woont in een volksbuurt in Rome met haar man Ivano en hun drie kinderen. ‘s Morgens wordt ze wakker, wenst haar echtgenoot in bed goedemorgen en krijgt zomaar uit het niets een klap. Zij blijft zonder enige reactie, doodnormaal vindt zij dat blijkbaar, ze is eraan gewend geraakt. Dat is een scène die veel indruk maakt.’
C'è ancora domani (Paola Cortellesi, 2023)
De gelaatsexpressie van Delia spreekt boekdelen en toch schikt ze zich in haar lot. Ze lijkt stoïcijns, triest, bijna onverschillig, getormenteerd’?
‘Onverschilligheid is het ergste. Vrouwen hebben tegenwoordig niet zozeer meer te lijden onder fysiek geweld, maar vooral onder psychologisch en verbaal geweld. Delia is iemand die zich ervan bewust is dat ze zich als vrouw moet wegcijferen, dat ze niet meetelt. Ze heeft wel werk buitenshuis in een paraplufabriekje. Op een dag verneemt ze dat een man die pas begint, meer verdient dan zij, die er al drie jaar werkt. Stilaan komt een gevoel van onrechtvaardigheid bij haar naar boven.’
Je film wordt aangekondigd als een zwarte komedie, zelf zou ik veeleer spreken van een tragedie
‘De film is allebei. Het thema van de film is huiselijk geweld. In Italië wordt elke 72 uur een vrouw vermoord door haar partner of ex. Dat thema wou ik in een historische context plaatsen. Zelf duid ik de film aan als ‘neorealismo rosa’, een genre waarbij decorum en personages realistisch, herkenbaar zijn, terwijl het verhaal komische en/of romantische elementen bevat. In de film zie je harde dingen die je liever niet ziet. Humor maakt het gemakkelijker om de film door te komen. Zo zitten in de film ook tal van liedjes waarvan ik de tekst zelf heb geschreven.’
C'è ancora domani (Paola Cortellesi, 2023)
De film is ook figuurlijk in zwart-wit: de meeste mannen in de film zijn zwart, slecht. Delia’s man en haar aan zijn bed gekluisterde schoonvader zijn de slechteriken, de vrouwen wit met een blanke ziel’?
‘Bedankt voor deze poëtische interpretatie. Wanneer mijn grootvader het had over film dan waren dat de in zwart-wit opgenomen films van het Italiaanse neorealisme. Aan die belangrijke Italiaanse filmstroming van onmiddellijk na WO II wou ik met mijn film, die zich in 1946 in Rome afspeelt - toen was alles zwart-wit - een hommage brengen.’
Tot slot: de titel C'è ancora domani is een uitspraak van een van Delia’s vriendinnen? Er is dus nog hoop’?
‘In Italië kan je op twee dagen gaan stemmen. Letterlijk doelt ze op de maandag, de dag na de zondagse verkiezingen. Delia kan dan nog gaan stemmen. Verder wou ik een titel die hoop geeft voor de toekomst. In die zin moet je ook de moeder-dochterrelatie in de film zien. Delia wil als moeder voorkomen dat haar oudste dochter hetzelfde lot als zij zal moeten ondergaan, wanneer haar dochter tot over haar oren verliefd is. Haar wijze les: blijf weg van familiale dynamiek die voor opvoeding doorgaat en verzwijg huiselijk geweld niet, maar reageer. Er is geen weg terug! Manifesteer je politiek en cultureel. En zo wordt de link gelegd met vrouwenrechten vandaag.’
