Nijmeegse nachten in Wintertuin
Geschreven door Peter van de Ven woensdag, 01 december 2010 13:20
Nijmeegse nachten in de Wintertuin van 2010
Onder overweldigende belangstelling was er vorige week een Wintertuinfestival waarin schrijvers samen met andere kunstenaars en wetenschappers op zoek gingen naar de betekenis van de leegte, het wit, de verveling. Uit het grote aanbod kozen wij De Nijmeegse nachten. Hoogtepunten daaruit waren:
Herinneringen
Het spel dat het geheugen met ons speelt is een intrigerend gegeven. Onder plezante begeleiding van filosofe Anna Luyten gingen schrijver Bernlef (Hersenschimmen) en psycholoog Douwe Draaisma (Het Vergeetboek) met elkaar daarover in gesprek. In tegenstelling tot wat menigeen denkt, is het geheugen nl. geen keurig , geordend archief, geen bieb of harde schijf dat zich op een bepaalde plaats in de hersenen bevindt. Het lijkt overal te zitten in onze hersenen en zelfs daarbuiten want er is ook nog zoiets als je spiergeheugen. Een belangrijke vaststelling is ook het feit dat herinneringen voortdurend veranderen, ze verkleuren, ondergaan gedaantewisselingen, groeien naar nieuwe betekenissen. In dit verband sprak Bernlef van scherven van de persoonlijkheid en Draaisma van een stamboom van herinneringen. Het idee van een fluïde persoonlijkheid is misschien ook wel aantrekkelijk want het biedt in elk geval ruimte voor steeds nieuwe interpretaties.
Helias
In deze poëtische muziekproductie werden gedichten van Astrid Lampe, Mustafa Stitou, Saskia de Jong en H. H. ter Balkt, geschreven rond het thema van de zwaanridder Helias, muzikaal bewerkt door Anthony Fiunara en Arnold Marijnissen en uitgevoerd door het ensemble 'Lunapark'. Verstilde en dramatische gedeelten, krachtige zang en een mooie mix van oud en nieuw, zowel in partituur als instrumentarium, kenmerkten deze boeiende muziekvoorstelling. Nijmegen heeft er naast Marieke en nieuwe held bij, Helias!
Witte neger
Adriaan van Dis is een geboren schrijver en verteller van verhalen. In een interview met opnieuw Anna Luyten ging hij uitgebreid in op zijn nieuwste boek 'Tikkop'. Het is een tamelijk autobiografisch boek over de terugkeer van een man, Mulder genaamd, naar Zuid-Afrika, het land dat hij heeft helpen bevrijden. Hij treft een natie aan die tamelijk ver verwijderd is van het ideaal waarvoor hij gestreden heeft. Ook zijn kompaan is niet degene die hij meende als vriend te hebben en zelfs zijn eigen herinneringen en 'heldhaftige' bijdrage krijgen het nodige tegenwicht te verduren.
Van Dis' fascinatie voor taal en cultuur van Zuid-Afrika heeft hem van Anil Ramdas ooit de geuzenaam 'Witte neger' opgeleverd. Maar hij is de eerste om daar wat twijfel bij te zaaien middels zijn relativerende zelfspot en onderkoelde humor. Voor hem als auteur is al dat geschrijf slechts "een ontsnapping aan je kooi". En dat geldt gelukkig voor zijn lezers ook.
Er was uiteraard nog heel veel meer te doen op deze twee avonden. Je wordt tenslotte gedwongen te kiezen uit al dat moois. Vermeldenswaardig was in elk geval de verkiezing van de stadsdichter Dennis Gaens als opvolger van Jaap Robben. Persoonlijk het meest getroffen werd ik door de ontroerende eenvoud van de gedichten van Rodaan Al Galidi die als vluchteling uit Irak er zelfs in is geslaagd de oorlog in zijn land met humor te lijf te gaan.
Tekst: Peter van de Ven / Foto's: Wintertuin - Menno van der Meulen