De eenzaamheid van de priemgetallen
Geschreven door Jozien Wijkhuijs woensdag, 27 april 2011 20:00
Geslaagde theaterbewerking die het publiek tot het eind vasthoudt
De eenzaamheid van de priemgetallen heeft sinds kort de drie grote kunstterreinen doorlopen: literatuur, film en theater. De debuutroman van de Italiaan Paulo Giordano, uit 2008, werd met groot enthousiasme ontvangen en in ruim twintig talen vertaald. Ook de film kon rekenen op lovende reacties. Theatergroep Matzer voert in samenwerking met BOS theaterproducties sinds maart een toneelversie op, en deed op maandag 25 april Nijmegen aan.
Het verhaal gaat over Alice en Mattia (Laurence Roothooft en Marijn Klaver), twee jongeren die getraumatiseerd zijn door gebeurtenissen in hun jeugd. Zij werd door haar vader gedwongen skilessen te nemen en brak vervolgens haar been bij een val in een kloof. Hij verloor door zijn eigen schuld zijn zusje en snijdt zichzelf sindsdien. Ze bouwen een vreemde vriendschap op. Volgens Mattia zijn ze als priemgetallen, ze kunnen dicht bij elkaar staan, maar elkaar nooit helemaal raken. Als het net goed lijkt te komen, verliezen ze elkaar uit het oog. Het lot brengt hen echter toch weer bij elkaar.
Hoewel ik de roman niet erg kon waarderen, verraste het toneelstuk mij vanaf het begin. Het complexe verhaal wordt met slechts vier acteurs neergezet, waarbij ze allemaal verschillende dubbelrollen vervullen. Ook wordt er maar beperkt gebruik gemaakt van attributen. Dit gaat allemaal niet ten koste van de begrijpelijkheid van het verhaal. Integendeel zelfs. Is het boek vaak nog enigszins complex, de theaterversie is helder en goed te volgen. De monologen verduidelijken het verhaal en geven een inkijkje in de gedachten van Mattia en Alice.
De acteurs stoppen nooit met acteren. Zelfs als ze in het donker staan en niets zeggen, gaan hun blikken recht door het publiek in de zaal heen. De overgangen tussen de verschillende rollen die ze spelen gaan ook vloeiend. Is Wolter Muller het ene moment nog de vader van Mattia, binnen een fractie van een seconde is hij Denis, de enige vriend die Mattia op de middelbare school heeft. Ook Lotte Hellingman transformeert razendsnel van Soledad, de bediende van Alice, naar Viola, een vriendin, en weer door naar de moeder van Mattia. Hierbij wordt steeds slim gebruik gemaakt van kleding die snel aan en uit kan en de vier verschillende locaties, in de vorm van bankjes, die op het podium geposteerd staan. Op die manier blijft de vaart erin. Dit komt ook door de snelle dialogen, hoewel er soms helaas wat wordt gehakkeld.
Anders dan in het boek begrijp je goed waarom de vriendschap tussen Mattia en Alice maar niet wil werken, ook al zouden zij zelf en de kijker dat dolgraag anders zien. Een ander verschil is dat bij het toneelstuk af en toe keihard gelachen kan worden, bijvoorbeeld als Muller en Klaver hun shirt opstropen om twee giebelende vrienden van Viola voor te stellen. De muziek maakt al die impressies compleet. Veel personages hebben een leidmotief en de liedjes worden live gezongen door de acteurs, als zij zelf niet aan het acteren zijn.
Het is jammer dat de makers het toch nodig vonden om een deel van het verhaal door een verteller te laten vertellen. Dit doet gekunsteld aan, terwijl de rest van het verhaal heel duidelijk wordt door middel van dialogen en monologen. Verder is dit een zeer geslaagde theaterbewerking van het verhaal, die het publiek vanaf het begin tot het eind vasthoudt. De eenzaamheid wordt tastbaar, gaat onder de huid zitten en loopt met je mee de zaal uit.
Wat: De Eenzaamheid van de Priemgetallen door Theatergroep Matzer
Waar: Theater LUX, Nijmegen
Wanneer: 25-04-2011
Door: Jozien Wijkhuijs
Theatergroep Matzer speelt op 28 mei ook in Schouwburg Arnhem