Oostpool speelt met Hamlet
Geschreven door Peter van de Ven maandag, 08 november 2010 21:24
Op allerlei manieren heeft de toneelgroep Oostpool uit Arnhem geprobeerd van dit 400 jaar oude theaterstuk van William Shakespeare een verfrissende voorstelling te maken. Daardoor is het een eigentijds drama geworden waarin gejongleerd wordt met tekst, verbeelding, humor en het theater zelf.
Traditie
Het verhaal mag bekend worden verondersteld. Hamlet, prins aan het hof van Denemarken vermoedt dat zijn vader(die ook Hamlet heet) is vermoord door zijn broer Claudius. En alsof dat al niet genoeg zou zijn om waanzinnig van verdriet en woede te worden, heeft deze gore oom ook ook nog het lef om, zoals Hamlet het zegt 'de resten van het begrafenismaal te gebruiken om het huwelijk met mijn moeder(Gertrude) op te sieren.' Zijn hele bestaan komt daarmee op losse schroeven en alle waarden waarin hij geloofd heeft, verpulveren voor zijn ogen. Hij moet zich een nieuwe identiteit aanmeten in een perverse wereld waar machtshonger, eigen belang en dubbelhartigheid hoogtij lijken te vieren. Alles schreeuwt om wraak maar Hamlet twijfelt, aarzelt, wil zich niet naadloos in de volgende kant en klare rol voegen. Hij wendt waanzin voor in de hoop op ontmaskering van de leugenachtigheid die hij evenzeer vreest als de waarheid omtrent de moord op zijn vader. Hij daagt iedereen uit, speelt zijn spel met de dood tot het bittere einde waarbij ondertussen vriendschap, familiebanden, trouw en liefde op hun waarde worden getest.
Moderniteit
In de regie van Marcus Azzini en de bewerking door Joeri Vos is de bloemrijke lyriek van Shakespeare behouden maar tegelijkertijd ontdaan van zijn sleets en verheven karakter, zonder te vervallen in street- of raptaal. Door te wisselen in chronologie, het gebruik van humor op onverwachte momenten, door (noodzakelijk) gebruik van dubbelrollen, door het negeren van leeftijdsverschillen van de diverse karakters en door tegendraadse muziekaccenten, ontstaan er licht vervreemdende effecten. Dit wordt nog versterkt door het decorgebruik dat enerzijds klassiek aandoet, maar op andere momenten naadloos past in deze rommelige tijd, waarin niets lijkt op wat het is. Je ziet acteurs in de coulissen wachten, attributen klaarstaan, decorstukken opkomen en verdwijnen. Dit spelen met het theater zelf doet gelukkig geen afbreuk aan de tijdloze tragiek die verbeeld wordt. Dit is vooral te danken aan het sterke spel van de hoofdpersonen in dit koningsdrama. Sanne den Hartogh ís de getormenteerde Hamlet die een catastrofaal spel speelt met zijn waanzin en uiteindelijk bereid is zijn voorspelbare ondergang tegemoet te gaan. Hij draagt de voorstelling zowat drie uur lang en dat is een knappe prestatie. Ook Stefan Rokebrand als machtsgeile Claudius, Maria Kraakman als de wellustige Gertrude en Erik Whien als de kruiperige raadsman Polonius overtuigen zozeer dat de mindere karakteruitwerking van Orphelia, de geliefde van Hamlet, je haast zou ontgaan.
Balans
Trouw aan Shakespeare's zoektocht naar evenwicht tussen eigen identiteit en aanvaardbaar sociaal gedrag, worden er ook wat noten gekraakt over dit huidig tijdsgewricht.
Een opzettelijk klunzig uitgevoerd toneelstukje tijdens de voorstelling draagt bij aan de demasqué van de schuldigen. Met een knipoog naar de waan van de dag wordt zo een belangrijke functie van theater en kunst in het algemeen in herinnering gebracht. Machthebbers moeten meestal niks van kunst hebben en de beste remedie daartegen is gewoon doorgaan waar in dit geval theater voor bedoeld is; zichtbare en onzichtbare menselijke verhoudingen verbeelden en bevragen en de tijdgeest een spiegel voorhouden.
Juist in deze 'verlepte tijd vol zeepbellen' heeft theater wat te zeggen. En Oostpool onderstreept dat met een voorstelling die staat als een huis.