Cultuur volgens Jc Staddijk

Geschreven door Marcel Janssen maandag, 28 november 2011 10:55

#CV024

Jc Staddijk is een stedelijk jongerencentrum met een eigen poppodium. Het is gelegen aan de zuidrand van Dukenburg. Jc Staddijk is geen culturele maar een welzijnsinstelling die cultuur als middel gebruikt om haar doelstelling te realiseren. Die doelstelling is om jongeren een veilige plek te bieden, hen in ontwikkeling te brengen en zoveel als mogelijk maatschappelijk te laten participeren. De focus van het jongerencentrum ligt op jongeren uit achterstandsituaties in het stadsdeel Dukenburg, maar alle jongeren uit Nijmegen zijn welkom. Wij gebruiken culturele activiteiten zoals dans, mode, en cabaret om jongeren aan ons te binden. Ons belangrijkste middel is echter muziek. We hebben een eigen oefenruimte, organiseren muziek workshops, trainingen, jamsessies en concerten en festivals. Onze muzikale hoofdstromingen zijn dubstep, hiphop, rock/metal en reggae/ska/reggaeton/dancehall.  Ons motto is ‘Voor en door jongeren’. De activiteiten worden bij ons door de jongeren zelf georganiseerd en uitgevoerd. Zij programmeren, doen de publiciteit, staan achter de tap, verzorgen het licht- en geluid en treden zelf op. Hierbij worden zij begeleid door beroepskrachten. Een goed resultaat bij een popconcert is bij ons dus niet per definitie een volle zaal maar de vraag of jongeren iets geleerd hebben.

Onze bijdrage aan het cultuurdebat vanuit vier invalshoeken:

De ‘Culturele grachtengordel’
Volgens ons is in Nijmegen de culturele focus teveel gericht op het centrum van de stad. Daar is een sterke concentratie van culturele instellingen en dat is op zich logisch. Wat wij echter zien is dat in het centrum ook bijna alle culturele activiteiten als festivals, concerten enz. plaats vinden. Er is in Nijmegen dus een soort van ‘Culturele grachtengordel’ die geconcentreerd is in het centrum en de daar direct omheen gelegen wijken (Oost en Bottendaal). In onze praktijk merken wij dat jongeren uit Dukenburg daar last van hebben. Kom je uit een ‘buitenwijk’ dan zit je cultureel per definitie in een achterstandssituatie. Je loopt er altijd achteraan. Deze jongeren moeten altijd met de fiets of de bus het kanaal over om mee te kunnen doen. In hun eigen wijk is immers niets te doen en dat is niet bevorderlijk voor hun gevoel van eigenwaarde. Wij proberen dat gat op te vullen, maar dat is niet genoeg.

Wij denken dat het op een relatief eenvoudige manier anders kan. De culturele focus moet dan minder gericht zijn op het centrum en meer op de hele stad. Dat vereist echter een andere manier van kijken en denken. De cultuur van de culturele sector moet dan een omslag maken. En er zijn volop kansen. Denk hierbij als voorbeeld aan de volgende praktische ideeën.  Geef de Uitnacht ieder jaar een dependance in een andere wijk, organiseer een pre party van Oranjepop in een wijk, creëer een voor jongeren laagdrempelige dependance van LUX bij bijvoorbeeld Jc Staddijk, voorrondes van de Roos van Nijmegen kunnen georganiseerd worden in de wijken, wat kan festival De Wintertuin in de wijken enz. Zoals gezegd, dit vereist echter wel een andere kijk op cultuur in de stad.      

Stadsbrede talentontwikkeling
Laten we beginnen met een vraag; Waar kun je in Nijmegen als beginnend bandje je eerste optreden op een echt poppodium hebben?  In onze visie moet talentontwikkeling in onze stad een duidelijke rode draad van aaneengesloten schakels hebben. Laten we het beginnende popbandje als voorbeeld nemen. De eerste stap is dat de leden van het bandje, voor de bandvorming, ergens in contact moeten komen met live popmuziek om geïnspireerd te worden. De tweede stap is dat zij een band gaan vormen en dan ergens moeten oefenen en begeleid worden bij het leren spelen en schrijven van nummers. De derde stap is dat zij ergens hun eerste podiumervaring op moeten doen en daarbij begeleid worden. Daarna volgen meer optredens en uiteindelijk wellicht de release van een EP. Ons bandje wordt bekender en is klaar voor het grotere werk. Een cursus bandcoaching, een studio en een optreden op een groter podium of festival is gewenst voor doorontwikkeling. Hoe regel je dat, waar krijg je dat voor elkaar?

Wij zien dat op het moment dat die rode draad met alle schakels in Nijmegen ontbreekt. Culturele instellingen bieden wel kwalitatief hoogstaande voorzieningen maar daar zit geen collectieve lijn in. Het barst dus van de individuele producten maar jongeren moeten daar voortdurend hun eigen weg in zoeken. Zij shoppen van de ene naar de andere instelling, van de ene naar de andere kans, zonder dat daar enige lijn in zit. Volgens ons zou het mooi zijn als we met alle instellingen in Nijmegen wel iets van een collectieve lijn zouden ontwikkelen. Zoiets als; je begint bij Jc Staddijk en na je eerste optreden wordt je begeleid door De Lindenberg en uiteindelijk krijg je de kans bij Doornroosje of misschien wel De Vereeniging.
       
Echte culturele innovatie vind nooit plaats binnen instituten.
Echte culturele innovatie vind nooit plaats binnen instituten, zij volgen slechts. De vraag die hieraan gekoppeld kan worden, is; wil Nijmegen zich op cultureel gebied profileren als kwalitatieve trendvolger of als trendsetter. Onze voorkeur gaat uit naar het tweede. Het is immers een bewezen feit dat creatieve culturele innovatie niet alleen het welzijn van een stad bevordert maar ook een sterke economische pijler kan zijn, en dat biedt kansen voor iedereen. Daarvoor is wel een innovatief cultureel klimaat nodig. Creatieve mensen moeten de ruimte hebben om met elkaar te experimenteren in een omgeving die niet wordt beknot door regels en onmogelijkheden. Die ruimte is er vrijwel nooit binnen instituten. Daarom pleiten wij voor een constante aanwezigheid van een aantal culturele vrijplaatsen in de stad. Dit kunnen tijdelijke voorzieningen zijn zoals leegstaande kantoorgebouwen, fabrieken, scholen die bijvoorbeeld wachten op sloop of renovatie. Laat daar mensen vanuit verschillende kunstdisciplines samen komen, hun eigen wereld scheppen en zo komen tot nieuwe dingen.

Instituten als projectontwikkelaars, de gemeente en woningcorporaties moeten dan wel anders gaan kijken. Zij moeten bewust bezig zijn met het creëren van deze voorzieningen vanuit het besef dat ook zij er op termijn beter van zullen worden.
 
32% van de jongeren vermijd cultuur.
Uit een recent onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van de culturele jongerenorganisatie CJP blijkt dat 32% van de jongeren in Nederland niets heeft met cultuur. Dit zijn vooral laag opgeleide jongeren (uit achterstandsituaties). Ruim tweederde van de jongeren is gelukkig wel geïnteresseerd in cultuur. Volgens het onderzoek zijn zij onder te verdelen in; ondernemende cultuurfans (22%) geïnteresseerde toeschouwer (21%) en creatieve entertainer (25%). Deze jongeren (68%) komen, soms met een kleine stimulans, uit zichzelf in aanraking met cultuur en ontwikkelen zich daar passief of actief in door. Wij vinden echter dat cultuur voor iedereen bereikbaar zou moeten zijn. De vraag is dus; wil je ook die 32% bereiken en hoe doe je dat dan? Volgens ons zijn cultuur (muziek) en sport de ultieme middelen om jongeren te bereiken en hen bij de stad te betrekken. Uit ervaring weten wij dat muziek en sport jongeren boeit en dat het hen bindt. De functie van cultuur kan in dit opzicht dan anders bekeken worden. Cultuur is dan geen doel op zich maar kan gebruikt worden als middel om te komen tot een sociale stad waarin voor iedereen plaats is, iedereen participeert.

Om dit te bereiken moeten we af van het denken in beleidsvelden. De beleidsvelden cultuur en welzijn (en sport) zouden integraal naar de maatschappelijke participatie van ‘kansarme’ jongeren moeten kijken. Sectoraal kijken levert immers altijd een vernauwende blik die de realiteit van de alledaagse praktijk ontgaat. Het jongerenwerk in Nijmegen is nu georganiseerd via wijkgerichte jongerencentra maar het zou wellicht goed zijn om eens na te denken over een cultureel jongerencentrum in de stad. Een ander interessante invalshoek is een voorbeeld uit Ierland. Daar wordt gewerkt met ‘Youth arts work’ Kunstenaars met een agogische opleiding werken daar, met succes, met jongeren uit achterstandsituaties. Deze vorm van cultureel jongerenwerk wordt in Dublin officieel erkent als stroming binnen het jongerenwerk.

Marcel Janssen
Directeur Jc Staddijk