Cultuur zonder grenzen

Geschreven door Jord Jansen maandag, 28 november 2011 10:55

#CV024

Culturele utopie
Cultuur in Nijmegen is nogal een onderwerp om over te schrijven. Als oudste stad van Nederland, zoals men beweert, zou er onderhand een waar Utopia aan cultuur moeten zijn. Nu ben ik de laatste die beweert dat er geen cultuur is in ons eigenzinnig stadje, maar ik durf her en der wel een kritische noot te plaatsen. Ik wil het niet hebben over de gevolgen van de bezuinigingen op cultuur. Wel kijk ik naar de invloed van te veel bemoeienis van de overheid met cultuur.

Ik zie cultuur als een beweging die nooit te stoppen is. Je kunt er de stekker niet uittrekken, want dan ontstaat er simpelweg een nieuwe: een cultuur die het moet rooien met andere middelen. Als voorbeeld neem ik de kraak beweging, een cultuur die is ontstaan uit woningnood. Er ontstond een groep mensen die het niet eens was met de gang van zaken. Zij vocht voor een oplossing voor de woningnood door te kraken en kreeg  al ­­doende steeds meer rechten. De overheid beaamde de problemen die deze groep ter discussie stelde en nam zelfs maatregelen om deze groep te steunen.

Na een tijd stoorde de overheid zich echter steeds meer aan de problemen die deze groep met zich meebracht. Zo kwamen er steeds meer mensen die niet meer kraakten uit idealistische overwegingen, maar meer uit gemak. Dit gaf zoveel ongemak, dat de overheid zich bedacht en de regels bijstelde. Nu rijst de vraag: is hierbij de krakerscultuur ten einde gekomen, of is deze cultuur sterk genoeg om nieuwe methoden te bedenken om te blijven bestaan?

Groei stopt nooit
Ik geloof heilig in de stelling dat groei nooit stopt. Iedere poging groei te stoppen, zal ergens anders groei teweeg brengen. Zo zal de krakersbeweging echt niet plots ophouden te bestaan. Wat er misschien wel gebeurt, is dat de groep gedwongen wordt om eens goed naar zichzelf te kijken. Hierdoor worden wellicht nieuwe methoden ontdekt om toch weer de leegstand aan de kaak te stellen. Juist deze beweging is hetgeen waar ik in geloof als ik naar cultuur kijk. Je kunt cultuur inpakken in mooie beloftes, met hoge subsidies en andere betuttelende maatregelen, maar de cultuur komt het best tot zijn recht wanneer er geroeid moet worden met de riemen die men heeft.

Een mooi voorbeeld van roeien met de spreekwoordelijke riemen is te zien in Berlijn. Dit is een stad die half rijk en half arm is, maar waar het arme deel alles behalve cultuur-arm is. Om leegstand tegen te gaan geeft de stad iedereen de mogelijkheid om een mooi initiatief te starten in een klein leegstaand pandje. Dit zijn geen panden die horecavriendelijk ingericht zijn, of Arbo technisch in orde zouden zijn. De panden zijn van oorsprong niet ontworpen voor hetgeen erin gehuisvest wordt. Juist dit gegeven maakt ze voor (ons) toeristen heel aantrekkelijk, wij kunnen nu zeggen dat Berlijn van die leuke eigenzinnige galerietjes en cafétjes heeft en onze mening ventileren over die “brede” cultuur.

Aan het handje
Dit zou een mooi voorbeeld voor Nijmegen kunnen zijn. We roepen maar al te graag dat we de oudste stad van Nederland zijn,  maar we breken alles af waarvan we vinden dat het niet in het masterplan past. De gemeente is liever zelf bij de hele culturele ontwikkeling betrokken, zodat ze vanuit het centrum kan dirigeren. Op deze manier krijgen instituten als de Lindeberg, waar ze erg graag een samensmelting van het culturele aanbod creëren, alle kansen, maar vergeten ze de alternatieve kleinere culturele mogelijkheden.

Ik mis bij de gemeente Nijmegen de instelling om cultuur te laten groeien zoals die groeit. Laat een plek met rust en er ontstaat iets heel anders dan wat je er zelf zou neerzetten. Dat vind ik cultureel gezien van veel meer waarde dan een plek die het precies zo doet als een gemeente het bedoeld heeft. Cultuur kun je niet bedenken, cultuur is een nooit stoppende, groeiende entiteit die als je haar met rust laat, veel meer betekenis krijgt dan wanneer ze aan het handje gehouden wordt. Ik zou dan ook willen pleiten voor minder bemoeienis vanuit de gemeente. Niet alles behoeft subsidie, niet alles behoeft voorbeelden of mannen in pak die van bovenaf meekijken. Het enige wat ons echt zou helpen is erkenning en niets meer.

Mijn naam is Jord Jansen en ik heb dit stuk geschreven op persoonlijke titel. Ik spreek niet vanuit de stichting Nijmegen Rock City, simpelweg omdat deze niet om één mening gaat, maar gevormd word door een legio aan meningen. Voor meer info over mij, kijk op www.jordjansen.nl